اثربخشی آموزش توانایی های شناختی برحافظه کاری کلامی و غیر کلامی دانش آموزان نارساخوان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی ، دانشگاه آزاد اسلامی تهران واحد مرکز، تهران، ایران

2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی تهران واحد مرکز، تهران، ایران

3 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی تهران واحد مرکز، تهران، ایران

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی آموزش توانایی های شناختی مبتنی بر رویکرد کتل – هورن – کارول برحافظه کاری دانش آموزان با اختلال یادگیری خاص انجام شد. روش پژوهش، نیمه‌آزمایشی و از نوع پیش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه گواه بود و جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پسر پایه سوم ابتدایی با اختلال یادگیری خاص شهر تهران در سال تحصیلی 97 – 1396 است که توسط مراکز آموزش و توانبخشی مشکلات ویژه یادگیری سازمان آموزش و پرورش استثنایی به عنوان کودک نارساخوان تشخیص داده شده بودند، از بین آن‌ها 30 دانش‌آموز با روش نمونه‌گیری هدفمند در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایشی و گواه جایگزین شدند. ابزار مورد استفاده، نسخه نوین هوش آزمای تهران- استانفورد- بینه و روش تحلیل داده‌ها اندازه گیری مکرر ترکیبی بود. نتایج نشان داد که بین گروه‌های آزمایش و گواه بر روی متغیرهای مقیاس کلی حافظه کاری کلامی و غیرکلامی در گروه های آزمایشی و گواه دانش‌آموزان تفاوت معنادار وجود دارد و روش آموزشی مبتنی بر رویکرد کتل – هورن – کارول در تقویت حافظه کاری دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص با مشخصه نارساخوانی ، موثر بوده است. می‌توان نتیجه گرفت که آموزش‌های مبتنی بر این رویکرد سبب بالا رفتن توانایی‌های شناختی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص با مشخصه نارساخوانی می‌شود و می‌توان از آن به‌عنوان یک روش مداخله ای مؤثر سود جست.

کلیدواژه‌ها


اسمیت، تی. سی.، پولووی، ا. ای.، تیبر داتی، تی.، پتن، ج آر و داودی، ای کی.(1395). روان­شناسی و آموزش دانش­آموزان با نیازهای ویژه. ترجمه قربان همتی علمدارلو، عباسعلی حسین خانزاده و حمید علیزاده. نشر ارسباران.

افروز غ. ع وکامکاری، ک. (1388). اصول روان‌سنجی هوش­آزمای تهران- استانفورد-بینه (چاپ اول). تهران: انتشارات دانشگاه تهران

امیری­فر، س. (1395). اثرات آموزش­های مبتنی بر رویکرد کتل- هورن- کارول (CHC) بر توانایی­های شناختی دانش­آموزان دبستانی. پایان­نامه کارشناسی ارشد (چاپ نشده). دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس.

انجمن روانپزشکی امریکا.(2013). راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی/­­ویراست پنجم. ترجمه یحیی سید محمدی (1394). تهران، نشر روان

بخشایش، ع.، برزگربفرویی،ک و مرادی عجمی، و. (1395). تاثیر آموزش حافظه کاری برعملکرد خواندن دانش‌آموزان پسر با ناتوانی یادگیری. نشریه روانشناسی افراد استثنایی6(22), 96-110

تقی­زاده، ه.، سلطانی، ا.، منظری توکلی، ح و زین­الدینی میمند، ز. (1396). مدل ساختاری نقش کنش­های اجرایی در عملکرد یادگیری دانش آموزان با ناتوانی یادگیری خاص. فصلنامه سلامت روان کودک، ۴ (2)، ۲۵-۳۶

حسین‌خانزاده، ع.، لطیف­زنجانی،م و طاهر، م. (1397). مقایسه اثربخشی توان‌بخشی حافظة کاری به کمک رایانه و روش چندحسی بر بهبود کارکرد­های اجرایی دانش­آموزان مبتلا به نارساخوانی. روانشناسی افراد استثنایی8(29), 35-60.‎

جاویدنیا، س.، کامکاری، ک.، موللی،گ (1392)بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه نوین «هوش‌آزمای تهران‒استانفورد‒بینه» در کودکان با تشخیص نارساخوانی. مجله مطالعات ناتوانی ۳(۱ ) ،44-51

خانجانی، ز.، هاشمی، ت.، جنگی، ش و بیات، ا. (1394). مقایسه حافظه کاری و توانایی سازماندهی و برنامه­ریزی در کودکان با و بدون ناتوانی­های یادگیری. فصلنامه سلامت روان کودک، ۲(4)، ۸۹-۱۰۲

رفیع خواه، م و ارجمندنیا، ع. ا.(1393). نقش حافظه کاری در عملکرد کارکردهای اجرایی دانش­آموزان با ناتوانی یادگیری. مجله روان­شناسی و روان­پزشکی شناخت، 1(3)، 43-31

شریفی، ع،ا.، زارع، ح و حیدری، م. (1392). مقایسه حافظه فعال بین دانش­آموزان نارساخوان و دانش آموزان عادی. مجله ناتوانی­های یادگیری. 2 (3)، 17-6.

شکوهی­یکتا، م.، لطفی،­ ص.، رستمی، ر.، ارجمندنیا، ع.، معتمدیگانه، ن و شریفی، ع. (1393). اثربخشی تمرین رایانه­ای شناختی بر عملکرد حافظه فعال کودکان نارساخوان. شنوایی­شناسی، 23(3)، 56-46

شیخ­الاسلامی، ع.، بخشایش،ع .، برزگربفرویی، ک ومرادی عجمی، و. (1396).آموزش حافظه فعال بر عملکرد خواندن و ظرفیت حافظه در دانش­آموزان دارای ناتوانی خواندن. مجله روان­شناسی بالینی، 9(2) (پیاپی 34)، 47-58               

علی­بیگی، ز. (1390). تأثیر آموزش راهبردهای شناختی بر عملکرد مهارت­های ادراکی- حرکتی و حافظه کاری در دانش­آموزان با مشکلات ویژه یادگیری در شهر شیراز. پایان­نامه کارشناسی ارشد(چاپ نشده). دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.

علی­پور، ا .، برادران، م و ایمانی فر، ح. (1394). مقایسه کودکان مبتلا به بیش­کاری/ نارسایی توجه، ناتوانی یادگیری و کودکان بهنجار براساس مولفه های آزمون هوشی وکسلر کودکان. مجله ناتوانی­های یادگیری، 4(3)، 89-74

غباری بناب، ب.، بهاری، ف و ارجمندنیا، ع.­ا.(1396). اثربخشی روش دقیق آموزی بر روان­خوانی دانش­آموزان با مشکلات خواندن. مجله روان­شناسی، سال بیست و یکم، شماره 1، بهار.

قائمی، ه. ( 1393). اثر بخشی نوروفیدبک بر حافظه کاری و حافظه بینایی وتوانایی خواندن کودکان مبتلا به نارساخوانی. پایان­نامه کارشناسی ارشد (چاپ نشده). دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات خراسان رضوی

کامیابی، م.، تیموری، س و مشهدی، ع.(1393). اثر بخشی آموزش حافظه کاری بر کاهش مشکلات خواندن و بهبود حافظه کاری دانش­آموزان نارساخوان. نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، 14(2) پیاپی 124، 41-33

کریمی، س.، عسکری، س. (1392). اثربخشی آموزش راهبردهای حافظه فعال بر بهبود عملکرد خواندن دانش­آموزان نارساخوان. مجله ناتوانی­های یادگیری. 3(1)،90-79

گنجی، م. (1396). روان­شناسی کودکان استثنایی بر­اساس DSM-5. (چاپ سوم). تهران: نشر ساوالان

لدنی­فرد، ن.، شجاعی، س و همتی علمدارلو، ق. (1395). اثربخشی برنامه بازی­های زبان­شناختی بر حافظه کاری دانش­آموزان پسر با نارساخوانی. نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، 16(4)، 38-32

مرادی عجمی، و. (1392). اثربخشی آموزش حافظه کاری بر عملکرد خواندن و مولفه­های حافظه کاری دانش آموزان با مشکلات یادگیری. پایان نامه کارشناسی ارشد (چاپ نشده)، دانشگاه یزد

هالاهان، د.، لوید، ج.، کافمن، ج.، ویس، م و مارتینز، ال. (1395). اختلال­های یادگیری، مبانی، ویژگی­ها و تدریس موثر. ترجمه حمیدعلیزاده، قربان همتی علمدارلو، صدیقه رضایی دهنوی و ستاره شجاعی.(چاپ هفتم)تهران: انتشارات ارسباران.

 

Alfonso, V. C., Flanagan, D. P., & Radwan, S. (2005). The impact of the Cattell-Horn-Carroll theory on test development and interpretation of cognitive and academic abilities. Contemporary intellectual assessment: Theories, tests, (2nd), 185-202.

Baddeley, A. D. (1997). Human memory: Theory and practice. Psychology Press.

Baddeley, A., Eysenck, M. W., & Anderson, M. (2009). Memory: Have: Psychology Press.

Evans, J. J., Floyd, R. G., McGrew, K. S., & Leforgee, M. H. (2002). The relations between measures of Cattell-Horn-Carroll (CHC) cognitive abilities and reading achievement during childhood and adolescence. School Psychology Review, 31(2), 246-262.

Faraone, S. V. & Biederman, J. (2005). What is the prevalence of adult SLD? Results of a population screen of 966 adults. Journal of Learning Dysability, 9, 384-391.

Flanagan, D. P., Alfonso, V. C., Mascolo, J. T. (2011).  A CHC-based operational definition of SLD: Integrating multiple data sources and multiple data-gathering methods. In D. P. Flanagan & V. C. Alfonso, Essentials of specific learning disability identification. (pp. 233-298). Hoboken, NJ US: John     Wiley & Sons Inc. 

Gomes, C. M. A., de Arújo, J., Ferreira, M. G., & Golino, H. F. (2014). The validity of the Cattel-Horn-Carroll model on the intraindividual approach. Behavioral Development Bulletin, 19(4), 22.

Haberlandt, K. (2013). Human memory: exploration and application, Pearson College Division.Boston Ma: Allyan & Bacon

Kimberly; E, (2005), Assessing pre schoolers cognitive performance On The KABC-II and The SB-IV, Ball State University.

Maupin, A. N., Pham, A., & Carlson, J. S. (2011). Parent management training. Encyclopedia of Child Behavior and Development.

Miyake, A. & Shah, P. (2013). Models of working memory: mechanisms of active maintenance and executive control, New York: Camrridge University press

Moura, O., Simões, M. R., & Pereira, M. (2015). Working memory in Portuguese children with developmental dyslexia. Applied Neuropsychology: Child, 4(4), 237-248.

Nevo, E., & Breznitz, Z. (2011). Assessment of working memory components at 6 years of age as predictors of reading achievements a year later. Journal of experimental child psychology, 109(1), 73-90.

Papalia, D. E. (2013). An investigation of memory function in dyslexic children. British journal of Psychology,71 (4), 487-503.

Roid, G. H. (2005). Stanford Binet Intelligence Scales for Early Childhood. Pro-ed. Fifth Edition (SB: V). Itasca, IL: Riverside Publishing. Canadian Journal of School Psychology, 19(1-2), 235-244.

Shaw, R., Grayson, A., & Lewis, V. (2005). Inhibition, ADHD, and computer games: The inhibitory performance of children with ADHD on computerized tasks and games. Journal of attention disorders, 8(4), 160-168.

Swanson, H. L., Kehler, P., & Jerman, O. (2010). Working memory, strategy knowledge, and strategy instruction in children with reading disabilities. Journal of Learning Disabilities, 43(1), 24-47.

Swanson, H. L., & Sachse-Lee, C. (2001). Mathematical problem solving and working memory in children with learning disabilities: Both executive and phonological processes are important. Journal of experimental child psychology, 79(3), 294-321.

Thorne, G. (2006). 10 Strategies to Enhance Students' Memory. Metarie, LA: Center for Development and Learning. Retrieved Dec. 7, 2009, from from http://www.cdl.org/resource library/articles/memory_strategies_May06.php

Wajuihian, S. (2011). Dyslexia: An overview. The South African Optometrist, 70(2), 89-98.

Yang, J., Peng, J., Zhang, D., Zheng, L., & Mo, L. (2017). Specific effects of working memory training on the reading skills of Chinese children with developmental dyslexia. PloS one, 12(11), e0186114.