بررسی مقایسه‏ای اثربخشی آموزش‏های گروهی عزت نفس، خودکارآمدی و انگیزش پیشرفت بر عزت نفس زنان با معلولیت جسمی ـ حرکتی 35-18 اصفهان سال 1387

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

هدف: هدف این تحقیقبررسی و مقایسۀ اثربخشی آموزش‏های گروهی عزت نفس، خودکارآمدی و انگیزش پیشرفت بر عزت نفس زنان با معلولیت جسمی ـ حرکتی شهر اصفهان بود. روش:طرح تحقیق نیمه تجربی بود. جامعۀ آماری شامل کلیۀ اعضای زن 35-18 سالۀ تشکل غیردولتی جامعۀ معلولان شعبۀ شهر اصفهان بود. برای نمونه‏گیری 80 نفر از جامعه آماری به طور تصادفی انتخاب شدند و پس از اجرای مقیاس عزت نفس روزنبرگ، 40 نفر از آنهاکه عزت نفس‏شان از نیم دیگر آزمودنی‏ها پایین‏تر بود، به عنوان نمونۀ نهایی انتخاب و به طور تصادفی به سه گروه آزمایشی ویک گروه گواه واگذار شدند. سپس برای هر یک از گروه‏های آزمایشی 1، 2 و 3 به ترتیب برنامۀ آموزش گروهی عزت نفس، آموزش گروهی خود کارآمدی و آموزش گروهی انگیزش پیشرفت، در قالب 9 جلسۀ هفتگی 120 دقیقه‏ای برگزار شد. پس از اتمام جلسات آموزش، پس آزمون با به کارگیری مقیاس عزت نفس روزنبرگ، بر روی هر سه گروه آزمایشی و گروه گواه انجام شد. برای سنجش ویژگی‏های آزمودنی‏ها علاوه بر پرسشنامۀ کیفیت زندگی، پرسشنامه مشخصات جمعیت شناختی نیز به کار برده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‏ها از تحلیل کواریانس، تحلیل مانکوا و آزمون تعقیبی LSD استفاده شد. برای آزمون فرضیه‏ها سطح احتمال 05/0P< استفاده شد. یافته‏ها: یافته‏ها حاکی از اثربخشی آموزش گروهی عزت نفس (023/0=P)،آموزش گروهی خود کارآمدی (006/0=P) و آموزش گروهی انگیزش پیشرفت (016/0P=) بر عزت نفس بود، اما اثر بخشی سه نوع آموزش گروهی با یکدیگر تفاوتی نداشت. نتیجه گیری: هر یک از روش‏های آموزش گروهی عزت نفس، آموزش گروهی خود کارآمدی و آموزش گروهی انگیزش پیشرفت می‏تواند بر بهبود عزت نفس افراد با معلولیت جسمی و در نتیجه توانبخشی آنها مؤثر باشد. بر این اساس پیشنهاد می‏شود که این سه نوع برنامۀ آموزشی به صورت منظم در مراکز درمانی و آموزشی و تشکل‏های غیردولتیِ مخصوص افراد با معلولیت جسمی اجرا گردد.

کلیدواژه‌ها


منابع فارسی

احمدی، مهرناز، منصور، محمود، فتحی آشتیانی، علی و رسول زاده طباطبایی، کاظم. (1383). اثربخشی آموزش انگیزش پیشرفت و تمرین حرمت خود بر تحول نظام خود در دو سطح تحول شناختی عینی و انتزاعی. مجلۀ روان‏شناسی، سال هشتم، شمارۀ 4،صص 359-337.

بیابانگرد،اسماعیل. (1384). رابطۀ میان عزت نفس، انگیزۀ پیشرفت و پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان سال سوم دبیرستان‏های تهران. مطالعات روان‏شناختی،1(5-4)، 144-131.

بیابانگرد،اسماعیل.(1372). روش‏های ایجاد عزت نفس در کودکان و نوجوانان. تهران: انجمن اولیا و مربیان.

جامعه معلولان اصفهان.(1387). کتابچۀ آمار اعضا.

حسینی،محمدعلی؛ کریمی،حسین و طادی،کتایون.(1381). بررسی رابطۀ عزت نفس و میزان فراگیری مهارت‏های مراقبت از خود در نوجوانان پسر 15-11 سال مبتلا به فلج مغزی. مجله پژوهش در پزشکی ،سال 26، شمارۀ 1،36-33.

حقیقی،جمال؛ موسوی،محمد؛ مهرابی زاده هنرمند، مهناز و بشلیده، کیومرث. (1385). بررسی تأثیر آموزش مهارت‏های زندگی بر سلامت روانی و عزت نفس دانش آموزان دختر سال اول مقطع متوسطه. مجله علوم تربیتی و روان‏شناسی، سال سیزدهم، شمارۀ 1، صص 78-61.

دادستان، پریرخ. (1377). تنیدگی یا استرس، بیماری جدید تمدن، چاپ اول، تهران: رشد.

رجبی،غلامرضا و بهلول، نسرین. (1386). سنجش پایایی و روایی مقیاس عزت نفس روزنبرگ در دانشجویان سال اول دانشگاه شهید چمران.پژوهش‏های تربیتی و روان‏شناختی. سال سوم، شمارۀ 2، صص 48 -33.

سلیمی، سیدحسن.(1376). بررسی عزت نفس در نوجوانان دارای مشکلات رفتاری، مجلۀ روان‏شناسی، سال اول، شمارۀ 2.

شماعی زاده، مرضیه.(1384).بررسی تأثیر مشاورۀ شغلی به شیوۀ شناختی ـ اجتماعی بر افزایش خودکارآمدی کارآفرینی دانشجویان دانشگاه اصفهان. پایان نامۀ کارشناسی ارشد راهنمایی و مشاوره، دانشگاه اصفهان.

شولتس، دوان و شولتس، سیدنی الن.(1381).نظریه‏های شخصیت. ترجمۀ یحیی سید محمدی. تهران: مؤسسۀ نشر ویرایش.

صدرالسادات، سیدجلال.(1379).چگونه عزت نفس در کودکان و نوجوانان دارای نیازهای ویژه را افزایش دهیم؟ طب و تزکیه،38، صص70-64.

صدرسادات، سیدجلال، اسفندآباد، حسن. (1380). عزت نفس در افراد با نیازهای ویژه. تهران: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی و سازمان بهزیستی کشور.

غلامی رنانی، فاطمه؛ کجباف، محمدباقر؛ نشاط دوست، محمدطاهر و مرادی، اعظم. (1386). اثربخشی آموزش گروهی خودکارآمدی بر کاهش هراس اجتماعی.مجلۀ روانشناسسی، سال یازدهم، شمارۀ 2، صص 232-216.

کوپر اسمیت، اس. (1371). فهرست عزت نفس. ترجمۀ پریرخ دادستان. ص 534.

محمدی، نورالله. (1384). بررسی مقدماتی اعتبار و قابلیت اعتماد مقیاس عزت نفس روزنبرگ،  فصلنامۀ روان شناسان ایرانی، سال اول، شمارۀ 4.

مظاهری،اکرم، باغبان،ایران و فاتحی زاده،مریم.(1385). تأثیر آموزش گروهی عزت نفس بر سازگاری اجتماعی دانشجویان. دانشور رفتار، سال سیزدهم، شمارۀ 16، صص 56-49.

نوری، ابوالقاسم. (1374). جنبه‏های روان‏شناختی ناتوانی جسمی.مجلۀ پژوهشی دانشگاه اصفهان (علوم انسانی ). سال هفتم ، شمارۀ 4.

 

 

منابع لاتین

Aktop,A., and Erman,K.A.(2006). Relationship between achievement motivation, trait anxiety and self-esteem. Biology of Sport,23,2, 127-141.

Bandura,A,(1997).Self-efficacy :The exercise of control. New York: Freeman.

Bandura,A.(1986).Social foundations of thought and action:A social cognitive theory. Englewood cliffs, NJ:Prentice- Hall.

Bandura,A,(1977).Social learning theory. Englewood Cliff. NJ: Prentice –Hall.

Bart,O., Bar-Haim,Y., Weizman,E.,Levin,M.,Sadeh,A.,and Mintz,M.(2009). Balance treatment ameliorates anxiety and increases self-esteem in children with comorbid anxiety and balance disorder. Research in Developmental Disabilities,30,3,486-495.

Bee, H.L. (2000).The developing child. 9th ed. Boston: Allyn & Bacon. 

Berven, N.L.(1991). Introduction to section 2. In M.G.Eisenberg &  R.L. Glueckauf (Eds.). Empirical Approaches to the Psychological Aspects of Disability(pp.3-5). New York: Springer publishing, Company.

Betz,N.E.,and Schifano,R.S.(2000). Evaluation of intervention to increase realistic self-efficacy and interest in college women. Journal of Vocational Behaviour,56,1,35-53.

Chapin, M.H. and Kewman, D.G. (2001). Factors affecting employment following spinal cord injury: A qualitative study. Rehabilitation Psychology, 46, 4, 400-416.

Coyle ,C.P., Lesnik-Emas,S, and Kinney,W.B.(1994). Predicting life satisfaction among adults with spinal cord injuries. Rehabilitation Psychology,39,95-111.

Dweck,C.S.(1986). Motivational processes affecting learning. American Psychologist , 41, 1040-1048.

Elliot,A. J., and Church,M.(1997). A hierarchical model of approach and avoidance achievement motivation. Journal of Personality and Social Psychology,72,1, 218-232.

Elliot,A.J., and Harackiewicz, J.(1996). Approach and avoidance achievement goals and intrinsic motivation: A mediational analysis.Journal of Personality and Social Psychology,70,3,461-475.

Frank,J.D., and Frank,J.B.(1993).Persuasion and healing: A comparative study of psychotherapy(3rd ed.). Baltimore, MD: The Johns Hopkins University Press.

Frisch,M.B.(2006). Quality of life of therapy: Applying life satisfaction approach to positive psychology and cognitive therapy. New Jersey: John Wiley and Sons.

Frisch,M.B.(1992). Use of the quality of life inventory in problem assessment and treatment planning for cognitive therapy of depression. In A freeman and F.Dattiliot(Eds.) Comprehensive casebook of cognitive therapy (pp.27-52). New York: Plenum Press.

Frieson,T.C.(1997). Relationship Between hope and self-esteem in renal Transplant Recipients .Transplantation Proceding,29, 3739-3740.

Gagnon,L.(1996). Analysis of quality of life in patients with spinal cord injury: Environmental and self –esteem variables. Rech Soins Infirm, 47, 48-61. 

Gagnon,L.(1990). Quality of life in paraplegics and quadriplegics: analysis of self –esteem. Canadian Journal of Nursing Research,22,1,6-20.

Gaudiano,B.A. and Herbert,J.D.(2003).Preliminary psychometric Evaluation of a New self-efficacy Scale and Its Relationship to treatment outcome in social anxiety disorder. Cognitive Therapy and research,27,5,537-555.

Hall,P.L., and Tarrier,N.(2003). The cognitive-behavioural treatment of low self-esteem in psychotic patients: a pilot study. Behaviour Research and Therapy,41,3,317-332.

Hughes,R.B, Robinson-Whelen,S., Taylor,H.B., Swedlund,N., and Nosek,M.A.(2004). Enhancing self-esteem in women with physical disabilities,Rehabilitation Psychology,49,4,295-302.

Immet,T.and Alant,E.(2006). Women and disability: exploring the interface of multiple disadvantages. development Southern Africa,23,4.

Kaplan,H.B.,(1996).Psychological stress from the perspective of self-  theory. In H.B.Kaplan (Ed). Psychological stress. Academic press. 1999.

Kermode,S., and Maclin,D.(2001). A study of the relationship between quality of life, health and self-esteem. Australian Journal of Advanced Nursing,19,2, 33-40.

Kinney,W.B., and Coyle,C.P.(1992).Predicting life satisfaction among adults with physical- disabilities. Archive of Physical Medicine and Rehabilitation,73,9,863-869.

Lee, M.(1994). Change in personality. Translated by: Mansour M. Tehran: Tehran University Press.

Livneh,H.(1989).A unified approach to existing models of adaptation to disability :II intervention strategies. Journal of Applied Rehabilitation Counseling, 17,2, 6-10.

May,L., and Warren,S.(2002). Measuring quality of life in persons with spinal cord injury: External and structural validity. Spinal Cord,40, 341-350.

Martin,K.A., and Brawley,L.R.(2002).Self- handicapping in physical achievement settings: The contributions of self-efficacy. Self and Indentity,1, 337-351.

McClelland,D.C.(1984). Motives personality, and society .Psycinfo Database Record.

McClelland,D.C.(1973). What is the effect of achievement motivation training in school? In D.C. McClelland and R.S. Steels(Eds). Human motivation (pp.492-509).USA: General Learning Press.

Moshki, M., Ghofranipour, F., & Allahyari, A.A.(2000). The effect of problem solving training on the self-concept of male adolescents in Gonabad high schools [dissertation]. Tehran: Tarbiat Modares.Inc; 1993.

Nosek,M.A.,Hughes,R.B,Swdiund,N.,Taylor,H.B., and Swank,P.(2003). Self–esteem and women with disabilities. Social Science and Medicine,56,8,1737-1747.

Ogden,L.(1998).Health psychology. Buckingham: Open university press.

Pajares,F.(1997). Current disorder in self-efficacy research. In M Maehr and P,R .Pintrich (Eds.), Advances in Motivation and Achievement ,10,1-49.Greenwich,ct:jaipress.

Proudfoot,J.G., Corr,P.J., David E. Guest,D.E., and Dunn,G.(2009). Cognitive-behavioural training to change attributional style improves employee well-being, job satisfaction, productivity, and turnover. Personality and Individual Differences, 46, 2, 147-153.

Rosenberg,M.(1979).Conceving the self. New York.Basic Books.

Shapurian, R., Hojat, M., and Nayerahmadi, H. (1987). Psychometric characteristics and dimensionality of a Persian version of the Rosenberg Self-Esteem Scale. Perceptual and Motor Skills, 65,27-34.

Shisby,J.,Barlow,J.H., Cullen,L.A,and Wright,C.C.(2000). Psychometric properties of the Rosenberg self-esteem scale among people with arthritis.Psychological Reports,86,3,1139-1146.

Silverstone, P.H.(1991). Low self-esteem in different psychiatric conditions. British Journal of Clinical Psychology,30 (Pt 2), 185-88.

Smith,R.L and Troth,W.A.(1975).Achievement motivation: A rational approach to psychological education. Journal of Counseling Psychology,58,2, 292-307.

Steinberg,L.(1999). Adolescence. USA: McGraw-Hill College.

Vickery,C.D., Gontkovsky,S.T., Wallace,J.J., and Caroselli,J.S.(2006). Group psychotherapy focusing on self-Concept change following acquired brain injury: A Pilot Investigation . Rehabilitation Psychology, 51, 1, 30-35.

Walsh,A, and Walsh,P.(1989). Love, self-esteem and multiple sclerosis. Social Science and  Medicine ,29,793-799.

Weare,K.(2000). Promoting Mental And Social Health: A Whole School Approach. London: Routledge.