اثربخشی آموزش کسب معنا بر تاب‌آوری و کیفیت زندگی مادران دارای فرزند با نیازهای ویژه

نویسندگان

1 استادیار گروه مشاوره، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 استاد گروه روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

هدف این پژوهش بررسی
اثر بخشی آموزش کسب معنا بر تاب‌آوری و کیفیت زندگی مادران دارای فرزند با نیازهای
ویژه شهر برازجان در سال تحصیلی 90-1389 بود. روش پژوهش شبه آزمایشی بود که با طرح
پیش‌آزمون
پس‌آزمون
و پیگیری با گروه کنترل انجام شد. نمونه اولیه این پژوهش شامل 222 نفر بودند که پس
از اعلام آمادگی جهت شرکت در پژوهش، پرسشنامه
کیفیت
زندگی سازمان بهداشت جهانی
و
مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسون را تکمیل نمودند. سپس 40 نفر از کسانی که نمره آن‌ها
در هر دو پرسشنامه یک انحراف معیار پایین‌تر از میانگین بود، به روش تصادفی انتخاب
و به دو گروه آزمایش و کنترل
(در هر گروه 20 نفر) تقسیم شدند. سپس آموزش
کسب معنا طی 10 جلسه، 90 دقیقه‌ای به صورت 1 جلسه در هر هفته بر روی گروه آزمایش
اجرا شد. در پایان همزمان از هر دو گروه پس‌آزمون گرفته شد و پس از گذشت یک ماه
آزمون پیگیری انجام شد. داده‌های حاصل از پژوهش، به روش کوواریانس یک متغیری و چند
متغیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد که آموزش کسب
معنا موجب افزایش میزان تاب‌آوری و بهبود کیفیت زندگی گروه آزمایش در مقایسه با
گروه کنترل شده است
)05/0p). پیگیری با فاصله یک ماه، سودمندی آموزش
کسب معنا را بر تاب‌آوری و کیفیت زندگی نشان داد. با توجه به یافته های این پژوهش
پیشنهاد می‌شود مدارس دانش‌آموزان یا نیازهای ویژه کشور در قالب کلاس‌های آموزش
خانواده از آموزش معنا جهت حل مشکلات اولیاء دانش‌آموزان و ارتقاء سطح تاب‌آوری و
کیفیت زندگی آنان استفاده نمایند.

کلیدواژه‌ها


افلاک سیر، ع. (1388).ادراک معنای زندگی و رابطه آن با سلامت روان و دینداری در بین گروهی از دانشجویان و معلمان ایرانی. همایش ملی معناداری، اصفهان.

شجاعیان، م. (1388). بررسی اثربخشی معنادرمانی به شیوه گروهی بر افزایش امید به زندگی و کاهش احساس تنهایی در مردان بازنشسته کانون بازنشستگان شهرستان ممسنی. پایان نامه کارشناسی ارشد مشاوره، دانشگاه شهید چمران اهواز.

شاکری نیا، ا.، و محمدپور، و. (1387). رابطه سرسختی روان شناختی و تاب‌آوری با سلامت روان در کوهنوردان پسر شهر رشت. نخستین همایش آسیب‌های پنهان، سنندج.

قنبرزاده، م.، شهیدی، ش.، و قدیانی، م. (1388). رابطه بین معنابخش بودن زندگی با کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان پستان با دو نوع درمان جراحی (رادیکال ماستکتومی و جراحی نگهدارنده) و مقایسه آن با افراد غیر مبتلا. همایش ملی معناداری زندگی، اصفهان.

کوهسالی، م.، میرزمانی، م.، کریملو، م.، و میرزمانی، م. (1387). مقایسه سازگاری اجتماعی مادران با فرزند دختر عقب‌مانده ذهنی آموزش‌پذیر. مجله علوم رفتاری، 2، 172-165.

لغت نامه انجمن روان شناسی امریکا(2013). ترجمه‌ی گروهی از مترجمان(1391). تهران: ارس.

محمدی، م.، جزایری، ع.، رفیعی، ا.ح. ، جوکار، ب.، و پور شهباز، ع. (1385). بررسی عوامل تاب‌آور در افراد در معرض خطر سوء مصرف مواد مخدر. فصلنامه علمی- پژوهشی روان شناسی دانشگاه تبریز، 1( 3 و 2)، 214-193.

نجات، س.، منتطری، ع.، هلاکوئی نائینی، ک.، محمد، ک.، و مجدزاده، ر. (1385). استانداردسازی پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی: ترجمه و روان‌سنجی گونه ایرانی (BREF-WHOQOL). مجله بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، 4، 12-1.

نصیری، ح.، و جوکار، ب. (1387). معناداری زندگی، امید، رضایت از زندگی و سلامت روان در زنان (گروهی از زنان شاغل فرهنگی). پژوهش زنان، 2، 176-157.

Bearsley, C. (1997). No place called home: Quality of life and meaning in life of homeless youths. School of Psychology, DSC-H22/97.

Burger, D. H. (2007). The applicability of logo therapy as an organization development intervention. Thesis submitted in the fulfillment of the requirements of the degree doctor in industrial psychology. University Of Johannesburg.

Chan, H. Y., Chan, L. W., Lee, M., Phil, M., Chan, H. Y., & Lau, J. (2006). Group debriefing for people with chronic diseases during the sars pandemic: Strength- focused and meaning- oriented approach for resilience and transformation. Community Mental Health Journal, 42, 53-63.

Conner, K. M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a New Resilience Scale: The Conner-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18, 76-82.

Edwards, M. J., & Holden, R. R. (2001). Coping, meaning in life, and suicidal manifestations: Examining gender differences. Journal of Clinical Psychology, 57, 1517-1534.

Garg, P., & Rastogi, R. (2009). Emotional intelligence and stress resiliency: A relationship study. International Journal of Educational Administration, 1, 1-16.

Ghanizadeh, A., Alishahi, M. J.,& Ashkani, H. (2009). Helping families for caring children with autistic spectrum disorders. Arch Iranian Med, 12, 478-482.

Hughes, M. (2006). Affect, meaning and quality of life. Social Forces, 85, 611-629.

Jim, H. S., Purnell, J. Q., Richardson, S. A., Deanna Golden-Kreutz, D., & Andersen, B. L. (2006). Measuring meaning in life following cancer. Quality of Life Research, 15, 1355–1371.

Kang, K. A., Im, J. I., Kim, H. S., kim, S. J., Song, M. K., & Sim, S. (2009). The effect of logo therapy on the suffering, finding meaning, and spiritual well-being of terminal cancer. Korean Acad Child Health Nurs, 15, 136-144.

Kim, T. H., Lee, S. M., Yu, K., lee, S., & Puig, A. (2005). Hope and meaning of life as influences on Korean adolescents' resilience: Implication for counselors. Asia Pacific Education Review, 6, 143-152.

Mascaro, N., & Rosen, D. H. (2006). The role of existential meaning as a buffer against stress. Journal of Humanistic Psychology, 46, 168-190.

Mapsea, A. J. (2006). Teachers’ views on providing for children with special needs in inclusive classroom. A thesis submitted in partial fulfillment of the requirements for the Degree of Master of Special Education at the University of Waikato.

Moon, Y. L., Hwang, A. R., Choi, H. S., Park, H. R., Moon, D. H., & Kim, S. J. (2004). Hospice care for children. Seoul: Kunja Publishing Co.

Muir, K. (2006). Family resilience: Where families have a child (0-8) with a disability. Social Policy Research Center, 1-35.

Rathi, N., & Rastogi, R.(2007). Meaning in life and psychological well-being in pre-adolescents and adolescents. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology, 33(1), 31-38.

Sobotkova, I. (2004). Models of resiliency. Habilitacni Prednaska, 48 (3), 233-246.

Stranadova, I. (2006). Stress and resilience in families of children with specific learning disabilities. Rev. Complut. Educ., 17, 35-50.