نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• شهناز هاشمی ملکشاه ¹
• سمیه محمدی کشکا ²
• مهسا رزمی ³
• غلام رضا شیخ زاده ⁴

¹ دکترای تخصصی روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

² کارشناسی ارشد روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

³ کارشناسی ارشد روانشناسی وآموزش کودکان استثنائی، گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

⁴ کارشناسی ارشد گروه روان‌شناسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.

چکیده

آسیب شنوایی یکی از شایع‌ترین ناتوانی‌های حسی در کودکان است که پیامدهای گسترده‌ای بر رشد شناختی، هیجانی، اجتماعی و زبانی آنان بر جای می‌گذارد. با توجه به شیوع بالا و اثرات بلندمدت این اختلال بر کیفیت زندگی، شناسایی و اجرای مداخله‌های مؤثر در این حوزه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی بازی‌درمانی بر بازشناسی هیجانات و مهارت‌های ارتباطی کودکان دارای آسیب شنوایی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دارای آسیب شنوایی شهر اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ بود که از میان آن‌ها 18 کودک 10 تا 13 ساله به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) جای‌دهی شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه بازشناسی هیجان چهره اکمن و فرایزن (1976) و مقیاس مهارت‌های اجتماعی ماتسون و همکاران (1983) بود. گروه آزمایش در ۱۰ جلسه بازی‌درمانی گروهی، هفته‌ای یک جلسه ۶۰ دقیقه‌ای شرکت کرد و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بازی‌درمانی گروهی موجب بهبود معنادار بازشناسی هیجانات و مهارت‌های ارتباطی کودکان دارای آسیب شنوایی شد (01/0 > P). بر این اساس، می‌توان از بازی‌درمانی گروهی به‌عنوان روشی مؤثر برای ارتقای سلامت روان و بهبود مهارت‌های هیجانی و ارتباطی این کودکان استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها

• آسیب شنوایی
• بازی‌درمانی
• بازشناسی هیجانات
• مهارت‌های ارتباطی

عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Group Play Therapy on Emotion Recognition and Communication Skills in Children with Hearing Impairment

نویسندگان [English]

• Shahnaz Hashemi Maleksh ¹
• Somayeh Mohammadi kashka ²
• Mahsa Razmi ³
• gholam reza sheykhzadeh ⁴

¹ Ph.D Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran

² M.A. in Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Literature and Humanities, university of Guilan, Rasht, Iran

³ M.A. in Psychology and Education of Exceptional Children, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

⁴ M.A. Department of Psychology, Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran

چکیده [English]

Hearing impairment is one of the most prevalent sensory disabilities in children and has widespread effects on their cognitive, emotional, social, and language development. Given the high prevalence and long-term impact of this condition on quality of life, identifying and implementing effective interventions in this field is of great importance. Accordingly, the present study aimed to examine the effectiveness of group play therapy on emotion recognition and communication skills in children with hearing impairment. This applied study employed a quasi-experimental pretest–posttest control group design. The study population consisted of students with hearing impairment in Ardabil City during the 2025–2026 academic year, from whom 30 children aged 10 to 14 years were selected through convenience sampling and randomly assigned to experimental and control groups (15 participants in each group). The research instruments included the Ekman and Friesen Facial Emotion Recognition Questionnaire (1976) and the Matson Social Skills Scale (1983). The experimental group participated in ten sessions of group play therapy, held once a week for 60 minutes, while the control group received no intervention. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA). The results indicated that group play therapy significantly improved emotion recognition and communication skills in children with hearing impairment (P < 0.01). Therefore, group play therapy can be considered an effective therapeutic approach for promoting mental health and enhancing emotional and communication skills in these children.

کلیدواژه‌ها [English]

• Hearing impairment
• Play therapy
• Emotion recognition
• Communication skills