اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان و تحمل ابهام دانش‌آموزان مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران.

2 دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

3 ایران، اصفهان، دانشگاه اصفهان، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، گروه روانشناسی و اموزش کودکان با نیازهای خاص

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان و تحمل ابهام دانش‌آموزان مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی انجام گرفت. پژوهش حاضر نیمه­آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه  کنترل و مرحله پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری پژوهش حاضر، شامل دانش‌آموزان مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی شهر اصفهان در سال تحصیلی 97-1396 بود. در این پژوهش تعداد 30 دانش‌آموز دوره متوسطه اول مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی با روش نمونه‌گیری غیرتصادفی هدفمند انتخاب و با گمارش تصادفی در گروه­های آزمایش و  کنترل گمارده شدند (15 دانش‌آموز در گروه آزمایش و 15 دانش‌آموز در گروه  کنترل). گروه آزمایش مداخله درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد را طی سه ماه در 10 جلسه 75 دقیقه‌ای دریافت نمودند. پرسشنامه‌های مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسشنامه وسواس هاجسون و راچمن (1980)، پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان گروس و جان (2003) و پرسشنامه‌ تحمل ابهام مک‌لین (1993) بود. داده‌های حاصل از پژوهش به شیوه تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.نتایج نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان و تحمل ابهام دانش‌آموزان مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی تأثیر معناداری داشته است (P<0/05). بدین صورت که این درمان توانسته منجر به بهبود تنظیم شناختی هیجان و تحمل ابهام دانش‌آموزان مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی شود. بر اساس یافته‌های پژوهش حاضر می‌توان چنین نتیجه گرفت که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با بهره‌گیری از فنونی همانند کاربرد تکنیک‌های ذهنی، مشاهده خود به عنوان زمینه، تکنیک‌های گسلش شناختی، تصریح ارزش‌ها و عمل متعهدانه می‌تواند به عنوان یک درمان کارآمد جهت بهبود تنظیم شناختی هیجان و تحمل ابهام دانش‌آموزان مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی مورد استفاده گیرد.

کلیدواژه‌ها


اصلی‌آزاد، م.، منشئی، غ؛ قمرانی، ا. (1398). تاثیر درمان ذهن‌آگاهی بر تحمل ابهام و درآمیختگی فکر و عمل مبتلایان به اختلال وسواس بی‌اختیاری، فصلنامه سلامت روانی کودک، 6(1): 88-77.
ایزدی، ر.، عابدی، م. (1392). کاهش علایم وسواس در بیماران مبتلا به وسواس فکری و عملی مقاوم به درمان از طریق درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد. دوماه نامه فیض، 3، 286-275.
ﭘﻮرﻓﺮج عمران، م. (1390). اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ درﻣﺎن ﮔﺮوﻫﻲ ﭘﺬﻳﺮش و ﺗﻌﻬﺪ ﺑﺮ ﻫﺮاس اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن. ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ داﻧﺶ و ﺗﻨﺪرﺳﺘﻲ، 6(2): 39-26.
زمستانی، م.، قلی‌زاده، ز.، علایی، م. (1397). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افسردگی و اضطراب مادران دارای فرزند اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی، فصلنامه روان‌شناسی افراد استثنایی، 8(29): 84-61.
سلمانی، ب.، حسنی، ج.(1395) نقش عدم تحمل ابهام و باورهای فراشناختی مثبت در اختلال‌های وسواس فکری عملی و افسردگی اساسی، مجله علوم پزشکی رازی، 23(142): 73-64.
سلیمانی، ا.، حبیبی، ع.(1393). ارتباط تنظیم هیجان و تاب‌آوری با بهزیستی روان‌شناختی در دانش‌آموزان. فصلنامه روان‌شناسی مدرسه، 3(4): 72-51.
غضنفری، ف.، امیری، ف.، زنگ‌آبادی، م. (1394). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان فراشناختی بر بهبود علائم وسواس-جبری زنان مبتلا به اختلال وسواس-اجباری شهر خرم‌آباد. مجله مطالعات ناتوانی، 5(11): 168-160.
قمری گیوی، ح.، ایمانی، ح.، برهمند، ا.، صادقی موحد، ف.(1391). بررسی نقص بازداری و بازشناسی هیجانی در بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی، مجله روان شناسی بالینی، 4(2): 19-9.
گنجی، ح.(1392). آسیب شناسی روانی بر اساس DSM5، تهران: انتشارات ارسباران.
محمدی، ح.، موسوی، س.و.(1394). مقایسه تنظیم هیجان و خودمهارگری در کودکان با و بدون اختلال نارسایی توجه - فزون کنشی. فصلنامه سلامت روان کودک، ۲(۲): ۲۱-۳۳.
مصباح، ا.، حجت‌خواه، س.م.، گل‌محمدیان، م. (1397). اثربخشی درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تاب‌آوری مادران دارای کودک کم‌توان ذهنی، فصلنامه روان‌شناسی افراد استثنایی، 8(29): 109-85.
وایت، پ.، ویلیامز، ت. (2009). درمان شناختی-رفتاری اختلال وسواسی- اجباری در کودکان. ترجمه شهرام محمدخانی، محمد درهرج و فاطمه آیت مهر (1393). انتشارات الماس البرز.
 
Amerio, A., Maina, G., Ghaemi, S.N.(2019). Updates in treating comorbid bipolar disorder and obsessive-compulsive disorder: A systematic review. Journal of Affective Disorders, 256: 433-440.
Anand, N., Sudhir, P. M., Math, S. B., Thennarasu, K., & Janardhan Reddy, Y. C. (2011). Cognitive behavior therapy in medication non-responders with obsessive-compulsive disorder: A prospective one-year follow-up study. Journal of Anxiety Disorders, 25 (7), 939-945.
Armstrong, B.A.(2011). Acceptance and Commitment Therapy for Adolescent Obsessive-Compulsive Disorder. [Doctoral Thesis]. Psychology [Logan, USA]: Utah State University, pp: 121-124.
Barton, B., Heyman, I. (2016). Obsessive–compulsive disorder in children and adolescents. Paediatrics and Child Health, 26(12): 527-533.
Benfer, N., Bardeen, J.R., Clauss, K.(2018). Experimental manipulation of emotion regulation self-efficacy: Effects on emotion regulation ability, perceived effort in the service of regulation, and affective reactivity. Journal of Contextual Behavioral Science, 10: 108-114.
Berman, N.C., Shaw, A.M., Curley, E.E., Wilhelm, S.(2018). Emotion regulation and obsessive-compulsive phenomena in youth. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 19: 44-49.
Eilenberg, T., Hoffmann, D.,  Jensen, J.S., Frostholm, L.(2017). Intervening variables in group-based acceptance & commitment therapy for severe health anxiety, Behaviour Research and Therapy, 92, 24–31.
Faleer,  H.E., Fergus, T.A., Bailey, B.E., Wu, K.D. (2017). Examination of an experimental manipulation of intolerance of uncertainty on obsessive-compulsive outcomes. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 15: 64-73.
Flujas-Contreras, J.M., Gomez, I. (2018). Improving flexible parenting with Acceptance and Commitment Therapy: A case study. Journal of Contextual Behavioral Science, 8: 29-35.
Gillett, S.B., Bilek, E.L., Hanna, G.L., Fitzgerald, K.D.(2018). Intolerance of uncertainty in youth with obsessive-compulsive disorder and generalized anxiety disorder: A transdiagnostic construct with implications for phenomenology and treatment. Clinical Psychology Review, 60: 100-108.
Herwig, U., Opialla, S., Cattapan, K., Wetter, T.C., Jäncke, L., Brühl, A.B.(2018). Emotion introspection and regulation in depression. Psychiatry Research: Neuroimaging, 277: 7-13.
Hezel, D.M., Stewart, S.E., Riemann, B.C., McNally, R.J.(2019). Standard of proof and intolerance of uncertainty in obsessive-compulsive disorder and social anxiety disorder. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 64: 36-44.
Jones, P.J., Mair, P., Riemann, B.C., Mugno, B.L., McNally, R.J. (2018). A network perspective on comorbid depression in adolescents with obsessive-compulsive disorder. Journal of Anxiety Disorders, 53: 1-8.
Joormann, J., Stanton, C.H.(2016). Examining emotion regulation in depression: A review and future directions. Behavior Research and Therapy, 86: 35-49.
Kennedy, A.E., Whiting, S.W., Dixon, M.R.(2014). Improving novel food choices in preschool children using acceptance and commitment therapy. Journal of Contextual Behavioral Science, 3(4): 228-235.
Kirwan, M., Pickett, S.M., Jarrett, N.L.(2017). Emotion regulation as a moderator between anxiety symptoms and insomnia symptom severity. Psychiatry Research, 254: 40-47.
Krieger, T., Altenstien, D., Baettig, I., Doerig, N.,  Grosse Holtforth, M. (2013). Self-Compassion n depression: Associations with depression symptoms, rumination, avoidance in depressed outpatients. Behavior Therapy, 44(3):501-13.
Li, D., Li, D., Wu, N., Wang, Z.(2019). Intergenerational transmission of emotion regulation through parents' reactions to children's negative emotions: Tests of unique, actor, partner, and mediating effects. Children and Youth Services Review, 101: 113-122.
Malesza, M.(2019). Stress and delay discounting: The mediating role of difficulties in emotion regulation. Personality and Individual Differences, 144: 56-60.
McCabe, R.E., Rowa, K., Farrell, N.R., Young, L., Swinson, R.P., Antony, M..M.(2019). Improving treatment outcome in obsessive-compulsive disorder: Does motivational interviewing boost efficacy? Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 22: 100446.
McLain, D.L. (1993). The MSTAT-I: A new measure of an individual’s tolerance for ambiguity, Educational and Psychological Measurement, 53: 183-189
Mohammadkhani, S.H.(2013). The Role of Fusion Beliefs and Metacognitions in Obsessive– Compulsive Symptoms in General Population. Iranian Journal of Clinical Psychology, 1(2): 94-107.
Norman, R. M. G., Davis, F., Malla, A. K., cortese, L., Nicholson, I. R. (1996). Relationship obsessive–compulsive symptomatology to anxiety, depression and schizotypy in a clinical population. Brilish Journal of Clinical psychology, 35, 553-566.
Ong, C.W., Lee, E.B., Twohig, M.P. (2018). A meta-analysis of dropout rates in acceptance and commitment therapy. Behavior Research and Therapy, 104: 14-33.
Pleger, M., Treppner, K., Diefenbacher, A., Schade, C., Dambacher, C., Fydrich, T. (2018). Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy compared to CBT+: Preliminary results. The European Journal of Psychiatry, 32 (4): 166-173.
Porth, R., Geller, D.(2018). Atypical symptom presentations in children and adolescents with obsessive compulsive disorder. Comprehensive Psychiatry, 86: 25-30.
Rachman, S. J. & Hodgson, R. J. (1980). Obsessions and Compulsions. Englewood cliffs. New York. Prentice- Hall.
Reynolds, K.C., Gradisar, M., Alfano, C.A. (2015). Sleep in Children and Adolescents with Obsessive-Compulsive Disorder. Sleep Medicine Clinics,10(2): 133-141.
Rozenman, M., Piacentini, J., O'Neill, J., Bergman, R.L., Chang, S., Peris, T.S.(2019). Improvement in anxiety and depression symptoms following cognitive behavior therapy for pediatric obsessive compulsive disorder. Psychiatry Research, 276: 115-123.
Storch, E.A., McGuire, J.F., Schneider , S.C., Small, B.J., Murphy, T.K., Wilhelm, S., Geller, D.A.(2019). Sudden gains in cognitive behavioral therapy among children and adolescents with obsessive compulsive disorder. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 64: 92-98.
Thorsen, A.L., Wit, S.J.,  Vries, F.E., Cath, D.C., Veltman, D.J., Van Der Werf, Y.D., Mataix-Cols, D., Hansen, B., Kvale, G.,  Heuvel, O.(2018). Emotion Regulation in Obsessive-Compulsive Disorder, Unaffected Siblings, and Unrelated Healthy Control Participants. Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging, 24:In Press, Corrected Proof
Toffolo, M.B.J., Hout, M.A., Engelhard, I.M., Hooge, I.T.C., Cath, D.C.(2014). Uncertainty, checking, and intolerance of uncertainty in subclinical obsessive compulsive disorder: An extended replication. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 3(4): 338-344.
Twohig, M.P., Abramowitz, J.S., Bluett, E.J., Fabricant, L.E., Jacoby, R.J., Morrison, K.L., Reuman, L., Smith, B.M. (2015). Exposure therapy for Obsessive Compulsive Disorder from an acceptance and commitment therapy (ACT) framework. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 6: 167-173.
Twohig, M.P., Abramowitz, J.S., Smith, B.M., Fabricant, L.E., Jacoby, R.J., Morrison, K.L., Bluett, E.J., Reuman, L., Blakey, S.M., Ledermann, T. (2018). Adding acceptance and commitment therapy to exposure and response prevention for obsessive-compulsive disorder: A randomized controlled trial. Behavior Research and Therapy, 108: 1-9.
Twohig, M.P., Vilardaga, J.C.P., Levin, M.E., Hayes, S.C. (2015). Changes in psychological flexibility during acceptance and commitment therapy for obsessive compulsive disorder. Journal of Contextual Behavioral Science, 4 (3): 196-202.