نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روان‌شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشیار گروه روان‌شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 استاد گروه روان‌شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی تلفیق آموزش های کنش های اجرایی به کودکان با اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی، روش های تغییر رفتار به والدین و مهارت های ارتباطی به همسالان بر بهبود رابطه با والدین این کودکان بود. جامعه آماری پژوهش تمام پسران دارای علائم اختلال نارسایی توجه/بیش‌فعالی‌ 6 تا 9 سال شهر کرمانشاه در سال تحصیلی 98-97 بود که از بین آنها به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی تعداد 30 دانش‌آموز که بر اساس پرسشنامه و مصاحبه بالینی، تشخیص اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی‌ دریافت کردند، انتخاب شده و در دو گروه 15 نفری آزمایش و کنترل قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه تشخیصی اختلال نارسایی توجه/بیش‌فعالی (سادوک و سادوک ، 2005) و مقیاس رابطه والد فرزندی فاین، مورلند و شوبل (1983)  بود. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که تلفیق آموزش های کنش های اجرایی، روش های تغییر رفتار به والدین و مهارت های ارتباطی به همسالان، بر بهبود رابطه با والدین کودکان دارای اختلال نارسایی توجه / بیش‌فعالی اثر معنی داری دارد. فراهم کردن بستر مناسب از طریق آموزش خانواده و همسالان و آموزش همزمان به کودکان به موثر بودن این تلفیق کمک کرده است. بر اساس نتایج این مطالعه پیشنهاد ‌می‌شود در درمان کودکان با اختلال نارسایی توجه/بیش‌فعالی‌ از روش‌های چندوجهی با تاکید بر سطوح مختلف والدین و همسالان استفاده شود.

کلیدواژه‌ها

 حسین خانزاده، ع، ع. (1388). آموزش مهارت‌های اجتماعی برای کودکان و نوجوانان. تهران انتشارات رشد فرهنگ.
شهریور، ز؛ عربگل، ف؛ حکیم شوشتری،‌ م؛ و داوری آشتیانی، ر. (1393). بسته آموزش مهارت‌های فرزندپروری برای کودک 2 تا 12 سال. انجمن روان‌پزشکی کودک و نوجوان. تهران.
علیزاده، ح. (1389). بررسی میزان شیوع و ویژگی­های جمعیت­ شناختی دانش­آموزان دارای اختلال نارسایی توجه/بیش­فعالی در مدارس سما در استان خراسان جنوبی. تعلیم و تربیت استثنایی، 103.
کارتلج، جی؛ و میلون، اف. (1386). آموزش مهارت‌های اجتماعی به کودکان، ترجمه نظری نژاد 1385، مشهد، آستان قدس رضوی.
نورانی جور جاده، س، ر؛ مشهدی، ع؛ طبیبی، ز؛ و خیرخواه، ف. (1395). اثر آموزش کنش‌های اجرایی مبتنی بر زندگی روزمره، بر کنش‌های اجرایی کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی. تازه‌های علوم شناختی، 18، 16-24.
Abikoff, H. B., Thompson, M., Laver‐Bradbury, C., Long, N., Forehand, R. L., Miller Brotman, L., ... & Sonuga‐Barke, E. (2015). Parent training for preschool ADHD: A randomized controlled trial of specialized and generic programs. Journal of Child Psychology and Psychiatry56(6), 618-631.
American Psychiatric Association. (2013). The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition.
Anastopoulos, A. D., Guevremont, D. C., Shelton, T. L., & DuPaul, G. J. (1992). Parenting stress among families of children with attention deficit hyperactivity disorder. Journal of Abnormal child psychology, 20, 503-520.
Barkley, R. A. (2020). Taking charge of ADHD: The complete, authoritative guide for parents. Guilford press.
Barkley, R. A., Murphy, K. R., O'connell, T., Anderson, D., & Connor, D. F. (2006). Effects of two doses of alcohol on simulator driving performance in adults with attention-deficit/hyperactivity disorder. Neuropsychology20(1), 77.2.
Batson, M., Elliott, S., Lam, G., & Seimears, N. (2017). Social Skills Interventions for Adolescents with ASD, ADHD, and Other Comorbidities.
Charach, A., Carson, P., Fox, S., Ali, M. U., Beckett, J., & Lim, C. G. (2013). “Interventions for preschool children at high risk for ADHD: a comparative effectiveness review”. Pediatrics, 131(5), 1584-1604.
Chronis, AM., Chacko, A., Fabiano, G., Wymbs, B., & Pelham, W. (2004). Enhancements to the behavioral parent training paradigm for families of children with ADHD: review and future directions. Clinical Child and Family Psychology Review.7, 1-27.
Closson, M. S. (2010). Investigating the role of executive function in social decision making in children with ADHD. Hofstra University.
Cortese, S., Ferrin, M., Brandeis, D., Buitelaar, J., Daley, D., Dittmann, R. W., ... & Zuddas, A. (2015). Cognitive training for attention-deficit/hyperactivity disorder: meta-analysis of clinical and neuropsychological outcomes from randomized controlled trials. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry54(3), 164-174.
Dentz, A. Guay, M.c. Parent, l. Romo, L. (2020). Working memory training for adults with ADHD. Journal of attention disorders. 24(6), 918-927.
Dovis, S., Maric, M., Prins, P.J.M., & Oord, S. (2019). Does executive function capacity moderate the outcome of executive function training in children with adhd? ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s12402-019-00308-5
Erskine, H. E., Norman, R. E., Ferrari, A. J., Chan, G. C., Copeland, W. E., Whiteford, H. A., & Scott, J. G. (2016). “Long-term outcomes of attention-deficit/hyperactivity disorder and conduct disorder: a systematic review and meta-analysis”. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 55(10), 841-850.
Fine, M. A., Moreland, J. R., & Schwebel, A. I. (1983). Long-term effects of divorce on parent-child relationships. Developmental Psychology, 19, 703-713.
Forehand, R., Parent, J., Sonuga-Barke, E., Peisch, VD., Long, N., Abikoff, HB., (2016). Which type of parent training works best for preschoolers with comorbid ADHD and ODD? A secondary analysis of a randomized controlled trial comparing generic and specialized programs. Journal of Abnormal child psychology, 44(8), 1503-1513.
Hannesdottir, D., Ingvarsdottir, E., & Bjornsson, A. (2017). The OutSMARTers program for children with ADHD: A pilot study on the effects of social skills, self-regulation, and executive function training. Journal of Attention Disorders, 21(4), 353-364.
Houssa, M., Volckaert, A., Nader-Grosbois, N. and Noël, M.-P. (2017). “Differential Impact of an Executive-Function and a Social Cognition Training on preschoolers with Externalizing Behavior Problems”. Journal of Behavioral and Brain Science, 7, 598-620.
Huang, Y. H., Chung, C. Y., Ou, H. Y., Tzang, R. F., Huang, K. Y., Liu, H. C., ... & Liu, S. I. (2015). Treatment effects of combining social skill training and parent training in Taiwanese children with attention deficit hyperactivity disorder. Journal of the Formosan Medical Association114(3), 260-267.
Kaminski, J. W., Valle, L. A., Filene, J. H., & Boyle, C. L. (2008). A meta-analytic review of components associated with parent training program effectiveness. Journal of abnormal child psychology36(4), 567-589.
Kofler, M. J., Sarver, D. E., Harmon, S. L., Moltisanti, A., Aduen, P. A., Soto, E. F., & Ferretti, N. (2018). Working memory and organizational skills problems in ADHD. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 59(1), 57-67.
Loren, R. E., Vaughn, A. J., Langberg, J. M., Cyran, J. E., Proano-Raps, T., Smolyansky, B. H., ... & Epstein, J. N. (2015). “Effects of an 8-session behavioral parent training group for parents of children with ADHD on child impairment and parenting confidence”. Journal of attention disorders, 19(2), 158-166.
McLuckie, A., Landers, A.L., Rowbotham, M., Landine, J., Schwartz, M,Ng. (2018). Are Parent- and Teacher- Reported Executive Function Difficulties Associated With Parenting Stress for children Diagnosed with ADHD? Journal of attention disorders. doi: 10.1177/1087054718756196. Epub ahead of piint. PMID: 29482475.
Postorino, V., Sharp, W. G., McCracken, C. E., Bearss, K., Burrell, T. L., Evans, A. N., & Scahill, L. (2017). A systematic review and meta-analysis of parent training for disruptive behavior in children with autism spectrum disorder. Clinical Child and Family Psychology Review, 20(4), 391-402.
Prins, P. J., Brink, E. T., Dovis, S., Ponsioen, A., Geurts, H. M., De Vries, M., & Van Der Oord, S. (2013). “Braingame Brian”: toward an executive function training program with game elements for children with ADHD and cognitive control problems. GAMES FOR HEALTH: Research, Development, and Clinical Applications2(1), 44-49.
Rajeh, A., Amanullah, S., Shivakumar, K., & Cole, J. (2017). Interventions in ADHD: A comparative review of stimulant medications and behavioral therapies. Asian journal of psychiatry25, 131-135.
Rapport, M. D., Orban, S. A., Kofler, M. J., & Friedman, L. M. (2013). Do programs designed to train working memory, other executive functions, and attention benefit children with ADHD? A meta-analytic review of cognitive, academic, and behavioral outcomes. Clinical psychology review, 33(8), 1237-1252.
Rimestad, M. L., O’Toole, M. S., & Hougaard, E. (2017). Mediators of Change in a Parent Training Program for Early ADHD Difficulties: The Role of Parental Strategies, Parental Self-Efficacy, and Therapeutic Alliance. Journal of attention disorders, https://doi.org/10.1177/1087054717733043
Shuai, L., Daley, D., Wang, Y. F., Zhang, J. S., Kong, Y. T., Tan, X., & Ji, N. (2017).” Executive function training for children with attention deficit hyperactivity disorder”. Chinese medical journal, 130(5), 549.
Storebo, O. J., Skoog, M., Rasmussen, P. D., Winkel, P., Gluud, C., Pedersen, J., ... & Simonsen, E. (2015). Attachment competences in children with ADHD during the social-skills training and attachment (SOSTRA) randomized clinical trial. Journal of attention disorders, 19(10), 865-871.
Vander Oord, S., Tripp, G. (2020). How to improve behavioral parent and teacher training for children with ADHD: integrating empirical research on learning and motivation into treatment. Clinical child family psychology review,23, 577-604.
 
 
استناد به این مقاله: آزادی منش، پگاه.، حسین خانزاده، عباسعلی.، ابوالقاسمی.، عباس. (1400). تأثیر تلفیقی آموزش­های کنش­های اجرایی به کودکان با اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی، روش­های تغییر رفتار به والدین و مهارت­های ارتباطی به همسالان بر بهبود رابطه با والدین، روان‌شناسی افراد استثنایی، 11(42)، 27-57.
DOI: 10.22054/JPE.2021.58872.2286
 Psychology of Exceptional Individuals is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.