منابع
ارجمندنیا، علی‌اکبر و شکوهی یکتا، محسن. (1398). بهبود حافظه کاری. تهران: تیمورزاده (طبیب).
ارجمندنیا، علی‌اکبر، شریفی، علی و رستمی، رضا. (1393). اثربخشی برنامه تمرین رایانه‌ای شناختی بر عملکرد حافظه فعال دیداری- فضایی دانش‌آموزان با مشکلات ریاضی. ناتوانی‌های یادگیری، 3(4)، 6-24.
آبباریکی، اکرم، یزدان‌بخش، کامران و مؤمنی، خدامراد. (1396). اثربخشی توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای بر کاهش نارسایی شناختی دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری. فصلنامه روانشناسی افراد استثنایی، 7(26)، 127 -157. https://doi.org/10.22054/jpe.2017.22223.1571
آبباریکی، اکرم، یزدان‌بخش، کامران و مؤمنی، خدامراد. (1398). بررسی تأثیر توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای بر کاهش اجتناب شناختی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ویژه. روانشناسی افراد استثنایی، 9(33)، 69-96.
بدری گرگری، رحیم، محمدی، دل‌آرام. (1397). تأثیر مداخلات شناختی مبتنی بر حافظه کاری بر بهبود عملکرد خواندن دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص خواندن. مجله پرستاری کودکان، ۵ (۲)، ۲۹-۳۶. https://doi.org/10.21859/jpen-05025
پرهون، کمال و پرهون، هادی. (1398). تأثیر آموزش‌های توان‌بخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی و توجه دانش‌آموزان با مشکل یادگیری. مجله روانشناسی شناختی، 7 (3)، 90-107.
حسینی، سیده فاطمه و بهرامی پور اصفهانی، منصوره. (1400). اثربخشی نرم‌افزار توانمندسازی شناختی کاپیتان لاگ بر حافظه فعال دیداری و استدلال سیال دانش‌آموزان شهر اصفهان. پژوهش‌های علوم شناختی و رفتاری، 11 (1)، 71-84.
خانجانی، زهرا، صالحی اقدم، خلیل و عاطفی، اکرم. (1397). اثربخشی آموزش مبتنی بر باز توانی شناختی در بهبود حافظه دیداری و شنیداری کودکان با اختلالات یادگیری همراه با بیش فعالی و اختلالات یادگیری بدون بیش فعالی. آموزش و ارزشیابی، 11 (43)، 29-33.
رستم‌آبادی، منیر، منشئی، غلامرضا و سجادیان، ایلناز. (1403). تأثیر نرم‌افزار شناختی- رایانه‌ای بر کارکرد اجرایی و استدلال کمی کودکان ۱۲-۷ ساله مبتلا به دیسکلکولیا. مجله روانشناسی و روان‌پزشکی شناخت، ۱۱ (۱)، ۱۰۰-۱۱۵. https://doi.org/10.32598/shenakht.11.1.100
رضایی، مریم، شمسی‌فر، مریم و رحمتی، صمد. (1403). تأثیر توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای بر مهارت‌های کلامی دانش‌آموزان با نقص ویژه یادگیری ریاضی. فصلنامه کودکان استثنایی. ۲۴ (۳)، ۶۳-۷۷.
رویتوندغیاثوند، نسترن و امیری مجد، مجتبی. (1397). اثربخشی نرم‌افزار شناختی کاپیتان لاگ بر حافظة فعال دانش‌آموزان دارای ناتوانی‌های یادگیری. توانمندسازی کودکان استثنایی، 9(3)، 5-15.
رویتوندغیاثوند، نسترن و امیری مجد، مجتبی. (1398). اثربخشی نرم‌افزار شناختی کاپیتان لاگ بر ادراک دیداری - فضایی دانش‌آموزان دارای ناتوانی‌های یادگیری. کودکان استثنایی (پژوهش در حیطه کودکان استثنایی)، 19(1)، 5-14.
سروریان، زهرا، روشن چسلی، رسول، نائینیان، محمدرضا، فراهانی، حجت‌اله و یعقوب‌نژاد، ساجد. (1402). اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر حافظه فعال و دیداری دانش‌آموزان نارسانویس. تازه‌های علوم‌شناختی، ۲۵ (۱)، ۱۶۱-۱۷۷.
سفری وصال، مروارید، نظری، محمدعلی و بافنده قراملکی، حسن. (۱۴۰۱). اثربخشی توان‌بخشی شناختی در بهبود حافظه فعال، پردازش دیداری و درک فضایی کودکان با اختلال یادگیری ریاضی. فصلنامه سلامت روان کودک، ۹ (۳)، ۷۸-۹۲.
شاه‌محمدی، مهدی، انتصارفونی، غلامحسین، حجازی، مسعود و اسدزاده، حسن. (1398). تأثیر برنامه آموزشی توان‌بخشی شناختی بر هوش غیرکلامی، توجه و تمرکز و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ریاضی. فصلنامه سلامت روان کودک، ۶ (۲)، ۹۳-۱۰۶. https://doi.org/10.29252/jcmh.6.2.9
شیخ‌الاسلامی، علی، سید اسماعیلی قمی، نسترن و بشیرگنبدی، سپیده. (1401). اثربخشی مداخلة رایانه-محور کاپیتان‌لاگ بر عملکرد برنامه‌ریزی-سازمان‌دهی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص. مطالعات روانشناسی تربیتی، 19(47)، 67-53.
صادقی، عباس، زینعلی، شینا و فروغی، زهرا. (1397). تأثیر آموزش مهارت‌های شناختی بر کنش‌های اجرایی و توانایی‌های شناختی کودکان دارای اختلال یادگیری. ناتوانی‌های یادگیری، 8(2)، 38-57. https://doi.org/10.22098/jld.2019.756
عابدی، احمد، ملک‌پور، مختار، مولوی، حسین، عریضی، حمیدرضا و امیری، شعله. (۱۳۸۷). مقایسه ویژگیهای عصب روان‌شناختی کودکان خردسال با ناتوانی‌های یادگیری عصب روان‌شناختی / تحولی و عادی پیش از دبستان. پژوهش در حیطه کودکان استثنائی، 8، 1-8.
عابدینی، ریحانه و یارمحمدیان، احمد. (۱۳۹۵). تأثیر مداخلات مبتنی بر هوش‌های چندگانه بر آمادگی ورود به دبستان کودکان پیش‌دبستانی مستعد اختلال یادگیری. در نخستین همایش جامع بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی، ایران.
عباسی فشمی، نازنین، اکبری، بهمن و حسین خانزاده، عباسعلی. (1399). مقایسه از اثربخشی توان‌بخشی شناختی و نوروفیدبک در بهبود کارکردهای اجرایی در کودکان مبتلا به نارساخوانی. فصلنامه سلامت روان، 7 (2). https://doi.org/10.29252/jcmh.7.2.25
عزیزی، امیر، میر دریکوند، فضل اله و سپهوندی، محمدعلی. (1396). اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر توجه پیوسته، حافظه فعال و ادراک دیداری-حرکتی در دانش‌آموزان ابتدایی مبتلا به اختلال یادگیری خاص. شناخت اجتماعی، 6(1)، 135-146.
فراستیگ، ماریان، لف آور، ولتی و ویتلسی، جان. (۱۹۶۴). آزمون پیشرفته ادراکی- بینایی فراستیگ (تشخیص و درمان). ترجمه مصطفی تبریزی، معصومه موسوی، (1398): چاپ دهم. تهران: فراوان.
کاپیتانز لاگ میندپاور بیلدر. (2020). برنامه آموزشی شناختی و توان‌بخشی. اطلاعات استخراج‌شده از رابط کاربری نرم‌افزار کاپیتانز لاگ میندپاور بیلدر.
کول، ونیتا. (1991). برنامه آموزش‌وپرورش در دوره پیش از دبستان. ترجمه فرخنده مفیدی، (1393): چاپ پانزدهم، تهران: سمت.
نوری، سیده زری و موسوی، سیده مریم. (1403). اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر هیجان‌های تحصیلی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری خاص. مطالعات روانشناسی تربیتی، 21(56)، 237-210. https://doi.org/10.22111/JEPS.2024.50046.5843
References
Abbariki, A., Yazdanbakhsh, K., & Momeni, K. (2017). The effectiveness of computer-based cognitive rehabilitation on reducing cognitive failure in students with learning disability [In Persian].
Psychology of Exceptional Individuals, 7(26), 127–157.
https://doi.org/10.22054/jpe.2017.22223.1571
Abbariki, A., Yazdanbakhsh, K., & Momeni, K. (2019). The effect of computerized cognitive rehabilitation on reducing cognitive avoidance in students with specific learning disorder [In Persian]. Psychology of Exceptional Individuals, 9(33), 69–96.
Abbasi Fashami, N., Akbari, B., & Hosseinkhanzadeh, A. A. (2020). A comparison of the effectiveness of cognitive rehabilitation and neurofeedback in improving executive functions in children with dyslexia [In Persian]. Quarterly Journal of Child Mental Health, 7(2), 294–311. https://doi.org/10.29252/jcmh.7.2.25
Abedi, A., Malekpour, M., Molavi, H., Arizi, H. R., & Amiri, S. (2008). A comparison of neuropsychological characteristics of preschool children with neuropsychological/developmental learning disabilities and typically developing children [In Persian]. Research on Exceptional Children, 8, 1–8.
Abedini, R., & Yarmohammadian, A. (2016). The effect of multiple intelligences-based interventions on school readiness in preschool children at risk for learning disabilities [In Persian]. In Proceedings of the First Comprehensive International Conference on Psychology, Educational Sciences, and Social Sciences.
Alloway, T. P. (2009). Working memory, but not IQ, predicts subsequent learning in children with learning difficulties. European Journal of Psychological Assessment, 25(2), 92–98. https://doi.org/10.1027/1015-5759.25.2.92
Alloway, T. P., & Alloway, R. G. (2010). Investigating the predictive roles of working memory and IQ in academic attainment. Journal of Experimental Child Psychology, 106(1), 20–29. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2009.11.003
Al-Yagon, M. (2003). Children at risk for learning disorders: Multiple perspectives. Journal of Learning Disabilities, 36(4), 318–335. https://doi.org/10.1177/00222194030360040401
Arjmandnia, A. A., & Shokouhi-Yekta, M. (2019). Improving working memory [In Persian]. Teymurzadeh (Tabib).
Arjmandnia, A. A., Sharifi, A., & Rostami, R. (2014). The effectiveness of a computerized cognitive training program on visual-spatial working memory performance in students with mathematical difficulties [In Persian]. Journal of Learning Disabilities, 3(4), 6–24.
Azizi, A., Mir-Derikvand, F., & Sepehvandi, M. A. (2017). The effectiveness of cognitive rehabilitation on sustained attention, working memory, and visual-motor perception in elementary school students with specific learning disorder [In Persian]. Social Cognition, 6(1), 135–146.
Baddeley, A. (2000). The episodic buffer: A new component of working memory? Trends in Cognitive Sciences, 4(11), 417–423. https://doi.org/10.1016/S1364-6613(00)01538-2
Baddeley, A. (2003). Working memory: Looking back and looking forward. Nature Reviews Neuroscience, 4(10), 829–839. https://doi.org/10.1038/nrn1201
Badri Gargari, R., & Mohammadi, D. A. (2018). The effect of working memory-based cognitive interventions on improving reading performance in students with specific learning disorder in reading [In Persian]. Iranian Journal of Pediatric Nursing, 5(2), 29–36. https://doi.org/10.21859/jpen-05025
Balıkcı, O. S., & Melekoglu, M. A. (2020). Early signs of specific learning disabilities in early childhood. International Journal of Early Childhood Special Education, 12(1), 84–95. https://doi.org/10.20489/intjecse.722383
Best, J. R., & Miller, P. H. (2010). A developmental perspective on executive function. Child Development, 81(6), 1641–1660. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01499.x
Captain’s Log MindPower Builder. (2020). Cognitive training and rehabilitation program. Information extracted from the software user interface. [In Persian]
Dereili, R., Estaki, M., & Beheshte, N. (2024). Effect of cognitive rehabilitation training on information processing speed, response inhibition, attention, and perceptual reasoning in students with dyscalculia. Iranian Rehabilitation Journal, 22(3), 509–518. https://doi.org/10.32598/irj.22.3.2102.1
Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143750
Foorman, B. R., Francis, D. J., Shaywitz, S. E., Shaywitz, B. A., & Fletcher, J. M. (1997). The case for early reading intervention. In B. A. Blachman (Ed.) , Foundations of reading acquisition and dyslexia: Implications for early intervention (pp. 243–264). Lawrence Erlbaum Associates.
Frostig, M., Lefever, W., & Whittlesey, J. (2019). The Frostig program for the development of visual perception: Teacher’s guide [In Persian] (M. Tabrizi & M. Mousavi, Trans.; 10th ed.). Faravān. (Original work published 1964)
Fuchs, D., & Fuchs, L. S. (2006). Introduction to response to intervention: What, why, and how valid is it? Reading Research Quarterly, 41(1), 93–99. https://doi.org/10.1598/RRQ.41.1.4
Gathercole, S. E., & Alloway, T. P. (2008). Working memory and learning: A practical guide for teachers. SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781446214545
Gathercole, S. E., & Baddeley, A. D. (1993). Working memory and language. Lawrence Erlbaum Associates. https://doi.org/10.4324/9781315804682
Geary, D. C. (2011). Cognitive predictors of achievement growth in mathematics: A 5-year longitudinal study. Developmental Psychology, 47(6), 1539–1552. https://doi.org/10.1037/a0025510
Hamidi, F., & Beygmohammadloo, M. (2025). The effect of computer-based cognitive rehabilitation on visual spatial working memory in dyscalculia elementary pupils. International Journal of Early Childhood, 57(3), 903–915. https://doi.org/10.1007/s13158-025-00428-2
Harrison, A. G. (2005). Recommended best practices for the early identification and diagnosis of children with specific learning disabilities in Ontario. Canadian Journal of School Psychology, 20(1–2), 21–43. https://doi.org/10.1177/0829573506295461
Hosseini, S. F., & Bahramipour Esfahani, M. (2021). The effectiveness of Captain’s Log cognitive empowerment software on visual working memory and fluid reasoning in students in Isfahan [In Persian]. Research in Cognitive and Behavioral Sciences, 11(1), 71–84.
Hyde, J. S. (2005). The gender similarities hypothesis. American Psychologist, 60(6), 581–592. https://doi.org/10.1037/0003-066X.60.6.581
Kaul, V. (2014). Curriculum and education program in the preschool period [In Persian] (F. Mofidi, Trans.; 15th ed.). SAMT. (Original work published 1991).
Khanjani, Z., Salehi Aghdam, K., & Afi, A. (2018). The effectiveness of cognitive rehabilitation-based training in improving visual and auditory memory in children with learning disorders with and without attention-deficit/hyperactivity disorder [In Persian]. Education and Evaluation, 11(43), 29–33.
Li, C. H. E. N., Junyan, M. E. N. G., & Zhanguo, S. U. (2024). The effectiveness of movement-based cognitive rehabilitation on self-regulation and self- control of students with learning disabilities. Latin American Journal of Pharmacy: A Life Science Journal, 43(1), 161-169.
Mayer, R. E. (2008). Learning and instruction (2nd ed.). Pearson Merrill Prentice Hall.
Mazzocco, M. M. M., & Thompson, R. E. (2005). Kindergarten predictors of math learning disability. Learning Disabilities Research & Practice, 20(3), 142–155. https://doi.org/10.1111/j.1540-5826.2005.00129.x
Mirzaie Khalilabadi, M., Tajrobeh Kar, M., & Khezri Moghadam, N. (2020). The effectiveness of attention facilitator-inhibitor rehabilitation on executive functions and visual perception of children with learning disorder on the basis of integrated SNP/CHC model. Iranian Journal of Learning & Memory, 2(8), 15–24.
Nouri, S. Z., & Mousavi, S. M. (2024). The effectiveness of cognitive rehabilitation on academic emotions and academic engagement in students with specific learning disorder [In Persian]. Educational Psychology Studies, 21(56), 210–237. https://doi.org/10.22111/JEPS.2024.50046.5843
Papazacharias, A., & Nardini, M. (2012). The relationship between depression and cognitive deficits. Psychiatria Danubina, 24(Suppl. 1), S179–S182.
Parhoon, K., & Parhoon, H. (2019). The effect of cognitive rehabilitation training on executive functions and attention in students with learning difficulties [In Persian]. Journal of Cognitive Psychology, 7(3), 90–107.
Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children (M. Cook, Trans.). International Universities Press. https://doi.org/10.1037/11494-000
Posner, M. I., & Rothbart, M. K. (2007). Research on attention networks as a model for the integration of psychological science. Annual Review of Psychology, 58, 1–23. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.58.110405.085516
Poulos, C. J., Bayer, A., Beaupre, L., Clare, L., Poulos, R. G., Wang, R. H., Zuidema, S., & McGilton, K. S. (2017). A comprehensive approach to reablement in dementia. Alzheimer’s & Dementia: Translational Research & Clinical Interventions, 3(3), 450–458. https://doi.org/10.1016/j.trci.2017.06.005
Ramus, F., Rosen, S., Dakin, S. C., Day, B. L., Castellote, J. M., White, S., & Frith, U. (2003). Theories of developmental dyslexia: Insights from a multiple case study of dyslexic adults. Brain, 126(4), 841–865. https://doi.org/10.1093/brain/awg076
Rezaei, M., Shasmi-Far, M., & Rahmati, S. (2024). The effect of computerized cognitive rehabilitation on verbal skills in students with specific learning disorder in mathematics [In Persian]. Exceptional Children Quarterly, 24(3), 63–77.
Roozbahani, A. E., & Rouzbhani, M. E. (2022). The effect of computerized cognitive rehabilitation on visual-spatial ability and processing speed of students with a specific mathematical learning disorder. International Journal of Health Sciences, 6(S7), 1338–1352. https://doi.org/10.53730/ijhs.v6nS7.11539
Rostamabadi, M., Manshaei, G. R., & Sajadian, E. (2024). The effect of cognitive-computer software on executive function and quantitative reasoning in 7–12-year-old children with dyscalculia [In Persian]. Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry, 11(1), 100–115. https://doi.org/10.32598/shenakht.11.1.100
Ruytund-Ghiasvand, N., & Amirimajd, M. (2018). The effectiveness of Captain’s Log cognitive software on working memory in students with learning disabilities [In Persian]. Empowering Exceptional Children, 9(3), 5–15.
Ruytund-Ghiasvand, N., & Amirimajd, M. (2019). The effectiveness of Captain’s Log cognitive software on visuospatial perception in students with learning disabilities [In Persian]. Exceptional Children: Research in the Field of Exceptional Children, 19(1), 5–14.
Sadeghi, A., Zeinali, S., & Foroughi, Z. (2018). The effect of cognitive skills training on executive functions and cognitive abilities in children with learning disabilities [In Persian]. Journal of Learning Disabilities, 8(2), 38–57. https://doi.org/10.22098/jld.2019.756
Safari Vesal, M., Nazari, M. A., & Bafandeh Gharamaleki, H. (2022). The effectiveness of cognitive rehabilitation in improving working memory, visual processing, and spatial perception in children with mathematical learning disorder [In Persian]. Journal of Child Mental Health, 9(3), 78–92.
Sarvarian, Z., Roshan Chesli, R., Naeinian, M. R., Farahani, H., & Yaghoubnejad, S. (2023). The effectiveness of cognitive rehabilitation on working memory and visual memory in students with dysgraphia [In Persian]. Advances in Cognitive Sciences, 25(1), 161–177.
Shahmohammadi, M., Entesarfooni, G. H., Hejazi, M., & Asadzadeh, H. (2019). The effect of a cognitive rehabilitation training program on nonverbal intelligence, attention and concentration, and academic performance of students with mathematical learning disorder [In Persian]. Journal of Child Mental Health, 6(2), 93–106. https://doi.org/10.29252/jcmh.6.2.9
Shamshiri, M., Danesh, E., Havassi Somar, N., & Tarimoradi, A. (2025). Comparing the effects of a computerized cognitive rehabilitation and cognitive behavioral play therapy on executive functions of school-aged students with dyslexia: A clinical trial. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 31(1). https://doi.org/10.32598/ijpcp.31.1977.2
Shaywitz, B., Fulbright, R., Skudlarski, P., Menci, E., Constable, T., Pugh, K., et al. (2003). Yale researchers identify two types of childhood reading disability with different brain patterns and different outcomes [Yale news release]. Retrieved March 9, 2004, from http://www.yale.edu/opa/newer/03-06-3001.all.html
Sheikh-Eslami, A., Seyed Esmaeili-Qomi, N., & Bashirgonbadi, S. (2022). The effectiveness of the computer-based Captain’s Log intervention on planning and organization performance in students with specific learning disorder [In Persian]. Educational Psychology Studies, 19(47), 53–67. https://doi.org/10.22111/jeps.2022.7039
Snowling, M. J., & Hulme, C. (2012). Interventions for children’s language and literacy difficulties. International Journal of Language & Communication Disorders, 47(1), 27–34. https://doi.org/10.1111/j.1460-6984.2011.00081.x
Steele, M. M. (2004). Making the case for early identification and intervention for young children at risk for learning disabilities. Early Childhood Education Journal, 32(2), 75–79. https://doi.org/10.1007/s10643-004-1072-x
Swanson, H. L. (1999). Intervention research for adolescents with learning disabilities: A meta-analysis of outcomes related to high-order processing [Paper prepared for the Keys to Successful Learning Summit]. National Center for Learning Disabilities.
Swanson, H. L. (2011). Working memory, attention, and mathematical problem solving: A review of the literature. Learning Disabilities Research & Practice, 26(2), 70–82.
Swanson, H. L., & Alloway, T. P. (2012). Working memory, learning, and academic achievement. In K. R. Harris, S. Graham, T. Urdan, C. B. McCormick, G. M. Sinatra, & J. Sweller (Eds.) , APA educational psychology handbook: Vol. 1. Theories, constructs, and critical issues (pp. 327–366). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/13273-012
Swanson, H. L., & Jerman, O. (2007). The influence of working memory on reading growth in subgroups of children with reading disabilities. Journal of Experimental Child Psychology, 96(4), 249–283. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2006.12.004
Swanson, H. L., Zheng, X., & Jerman, O. (2009). Working memory, short-term memory, and reading disabilities: A selective meta-analysis of the literature. Journal of Learning Disabilities, 42(3), 260–287. https://doi.org/10.1177/0022219409331958
van der Donk, M. L., Hiemstra-Beernink, A. C., Tjeenk-Kalff, A. C., van der Leij, A., & Lindauer, R. J. L. (2020). Predictors and moderators of treatment outcome in cognitive training for children with ADHD. Journal of Attention Disorders, 24(13), 1914–1927. https://doi.org/10.1177/1087054716632876
Vellutino, F. R., Fletcher, J. M., Snowling, M. J., & Scanlon, D. M. (2004). Specific reading disability (dyslexia): What have we learned in the past four decades? Journal of Child Psychology and Psychiatry, 45(1), 2–40. https://doi.org/10.1046/j.0021-9630.2003.00305.x
Vervaeke, S. L., McNamara, J. K., & Scissons, M. (2007). Kindergarten screening for reading disabilities. Journal of Applied Research on Learning, 1(1), Article 5, 1–19.
Voyer, D., Voyer, S. D., & Saint-Aubin, J. (2017). Sex differences in visual-spatial working memory: A meta-analysis. Psychonomic Bulletin & Review, 24(2), 307–334. https://doi.org/10.3758/s13423-016-1085-7
