اثربخشی فعالیت‌های موسیقیایی بر کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان با کم‌توانی ذهنی خفیف

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائنات، ایران

2 کاردرمانگر مدرسه استثنایی، کرج، البرز، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی فعالیت های موسیقیایی بر کارکردهای اجرایی دانش آموزان با کم توانی ذهنی خفیف انجام شد. این پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان با کم توانی ذهنی آموزش پذیر 14-11 ساله در دو مدرسه استثنایی شهر کرج در سال تحصیلی 96-1395بود. از میان جامعه آماری، 30 دانش آموز به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب و به طور تصادفی به دو گروه آزمایش و گواه تخصیص داده شدند. در طی مدت تحقیق 4 نفر از گروه آزمایش و 4 نفر از گروه گواه از ادامه مداخله انصراف دادند (11=N ). گروه آزمایش طی هشت هفته در 24 جلسه ی گروهی 1 ساعته فعالیت های موسیقیایی که هفته ای سه بار برگزار می شد، شرکت کردند. گروه گواه طی این مدت مداخله ای دریافت نکردند. همه شرکت کننده ها آزمون رایانه ای دسته بندی کارت ویسکانسین، برای ارزیابی انعطاف پذیری شناختی؛ آزمون برو/نرو برای ارزیابی کنترل مهاری؛ و خرده آزمون فراخنای ارقام از ویرایش چهارم مقیاس هوش وکسلر کودکان برای ارزیابی حافظه فعال را قبل و پس از اجرای مداخله انجام دادند. نتایج تجزیه و تحلیل داده ها با روش تحلیل کوواریانس، نشان داد که بین میانگین نمرات پس آزمون در سطح 05/0= α تفاوت معنا داری وجود نداشت. بدین معنا که برنامه فعالیت های موسیقیایی مورد نظر بر بهبود عملکرد گروه آزمایش در آزمون های کارکردهای اجراییِ به کار رفته تأثیر معنا داری نداشته است.

کلیدواژه‌ها


احمدی، ل (1394). اثربخشی آموزش موسیقی بر حافظه کاری کودکان کم توان ذهنی خفیف. پایان نامه کارشناسی ارشد، گرایش آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.
پورآقا رودبرده، ف؛ کافی، م؛ کریمی علی آباد، ت و دل آذر، ر (1391). مقایسه درجاماندگی عملکردی و انعطاف پذیری ذهنی در کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم، کم توان ذهنی و عادی، مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، دوره هفدهم، پاییز 1391، 34-26.
جم، ح (1391). تأثیر یک برنامه حرکتی ریتمیک 8 هفته ای بر حافظه عددی دختران کم توان ذهنی. پایان-نامه کارشناسی ارشد تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی.
خدادادی، م؛ شاهقلیان، م؛ و امانی، ح (1393). نرم افزار دسته بندی کارت ویسکانسین، تهران: مؤسسه تحقیقات علوم رفتاری- شناختی سینا.
خدادادی، م؛ خرم، آ؛ و امانی، ح (1393). نرم افزار برو/نرو، تهران: مؤسسه تحقیقات علوم رفتاری- شناختی سینا.
خلف بیگی، م؛ اکبرفهیمی، م؛ عشایری، ح و دوستدار، ه (1392). بررسی تأثیر فعالیتهای موسیقیایی بر عملکرد اجرایی بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیا، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، سال یازدهم، شماره 2، صص 129-120.
دودانگه، م (1392). مقایسه اثر تحریکات ریتمیک و تمرینات منتخب یوگا بر توجه و حافظه کوتاه مدت کودکان کم توان ذهنی خفیف. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه اازهراء (س)، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی.
دوستدار، ه (1388). راهنمای آموزش موسیقی و موسیقی درمانی کم توانان ذهنی. تهران: انتشارات اداره کل روابط عمومی بهزیستی کشور.
زاده محمدی، ع (1374). آموزش موسیقی و موسیقی درمانی کودکان استثنایی. تهران: کارگاه نشر.
زیادعلی، ن (1394). اثربخشی آموزش حرکات ورزشی ایروبیک بر توجه و حافظه کاری دانش آموزان کم- توان ذهنی خفیف. پایان نامه کارشناسی ارشد کودکان استثنایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.
شاهقلیان، م؛ آزادفلاح، پ؛ فتحی آشتیانی، ع؛ و خدادادی، م (1390). طراحی نسخه نرم افزاری آزمون  دسته بندی کارت های ویسکانسین (WCST) : مبانی نظری، نحوه ساخت و ویژگی های روان سنجی. فصلنامه مطالعات روان شناسی بالینی، شماره 4، سال اول، پاییز 1390. 133-111.
علیزاده، ح (1385). رابطه کارکردهای اجرایی عصبی شناختی با اختلالهای رشدی، تازه های علوم شناختی، سال 8، شماره 4، 70-57.
فرخی مقدم، ص (1394). بررسی تأثیر تحریکات وستیبولار بر کارکردهای اجرایی کودکان با اختلال نقص توجه بیش فعالی، پایان نامه کارشناسی ارشد کاردرمانی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی.
قربان زاده، ب؛ لطفی، م (1394). تأثیر تمرین حرکات موزون بر کارکردهای اجرایی کودکان کم توان ذهنی خفیف، مدیریت ارتقاء سلامت، دوره 4، شماره 4، پاییز 1394. 31-22.
کشاورزی، ف (1389). دیدگاههای نوین در نظریه و کاربرد ارزیابی های شناختی و هوشی WISC-4 CAS . تهران: نقش گستران بهار.
گراث- مارنات، گ (2003). راهنمای سنجش روانی. ترجمه: حسن پاشاشریفی و محمدرضا نیک خو (1384). تهران: انتشارات رشد.
میردورقی، ف؛ قنبری هاشم آبادی، ب؛ و مشهدی، ع (1391). بازداری شناختی و رفتاری در جانبازان با- و بدون اختلال تنیدگی پس از سانحه. مجله طب نظامی، دوره 14، شماره 1، بهار 1391،  47-41.
Bujoreanu I.S., Willis W.G. (2008), Developmental and Neuropsychological Perspectives on the Wisconsin Card Sorting Test in Children. Developmental Neuropsychology, 33(5), 584-600.
Bexkens A., Ruzzano L., Collot d'Escury-Koenigs A.M.L., Van der Molen M.W. & Huizenga H.M. (2014). Inhibition Deficits in Individuals with Intellectual Disability:A Meta-Regression Analysis. Journal of Intellectual Disability Research, Vol. 58, Part 1, 3-16. Doi: 10.1111/jir.12068.
Diamond A. and Lee K. (2011), Interventions Shown to Aid Executive Function Development in Children 4-12 years old, Science, August 19; 333(6045): 959-964.
Galińska E.(2015). Music Therapy in Neurological Rehabilitation Settings. Psychiatr. Pol. 2015; 49(4): 835-846. DOI: http://dx.doi.org/10.12740/PP/ 25557.
Gligorović M., & Đurović Buha N. (2012), Inhibitory Control and Adaptive Behavior in Children with Mild Intellectual Disability, Journal of Intellectual Disability Research, March(2014), 58(3): 233-242. Doi: 10.5937/specedreh11-2503.
Gligorović M., & Buha N. (2013), Conceptual Abilities of Children with Mild Intellectual Disability: Analysis of Wisconsin Card Sorting Test Performance, Journal of Intellectual and Developmental Disability, 38: 2, 134-140.
Gligorović M., & Buha N. (2016), Influence of inhibitory control on planning abilities in children with mild intellectual disability. Journal of Special Education and Rehabilitation. Vol. 15, Br. 3. 287-304. Doi: 10.5937/Specedreh 15-12259. 
Hallam S. (2016). The Power of Music:It's Impact on the Intellectual, Social and Personal Development of Children and Yyoung People. Error! Hyperlink reference not valid. 16, No 2(2016)> Hallam
Jurado M.B. & Rosselli M. (2007), The Ellusive Nature of Executive Functions: A Review of our Current Understanding, Neuropsychology Review (2007)17: 213-233. DOI 10.1007/s11065-007-9040-z.
Klenberg L. (2015), Assessment and development of executive functions in school-age children, Doctorial dissertation, university of Helsinki, Faculty of Behavioural Sciences, Institute of Behavioural Sciences.
Mehr S.A., Schachner A., Katz R.C., Spelke E.S. (2013). Tow Randomized Trials No Consistent Evidence for Nonmusical Cognitive Benefits of Brief Preschool Music Enrichment. PLoS ONE 8(12): e82007. Doi: 10.1371/journal.pone. 0082007.
Miendlarzewska & Trost (2014). How musical training affects cognitive development: rhythm, reward and other modulating variables. frontiers in neuroscience, Volume 7, Article 279, January 2014. Doi: 10.3389/fnins.2013.00279.
Miyake A., Friedman N.P., Emerson M.J., Witzki A.H., & Howerter A. (2000), The Unity and Diversity of Executive Functions and Their Contributions to Complex "Frontal Lobe" Tasks: A Latent Variable Analysis, Cognitive Psychology 41, 49-100.
Numminen H., Service E., Ahonen T., Korhonen T., Tolvanen A., Patja K. & Puoppila I. (2000), Working memory structure and intellectual disability, Journal of Intellectual Disability Research, V. 44, P. 5, PP 579-590, October 2000.
Nutley, S.B., Darki, F. & Klingberg, T. (2013). Music practice is associated with development of working memory during childhood and adolescence. Frontiers in Human Neuroscience, Vol. 7, Article 262, January 2014. Doi: 10.3389/fnhum.2013.00926.
Roden, I., Grube, D., Bongard, S., & Kreutz, G. (2013). Dose music training enhance working memory performance? Findings from a quasi-experimental longitudinal study. Poblished online on March 18, 2013. Journals.sagepub.com.
Ronmark L. (2014), The Never Ending Shower: planning bility, intellectual disability and cognitive artifacts, Master thesis in Cognitive Science, Linkoping University, Faculty of Art and Sciences.
Schuchardt K., Gebhardt M. & Maehler C. (2010), Working memory functions in children with different degrees of intellectual disability, Journal of Intellectual Disability Research, V.54, p.4, PP346-353, April 2010
Sportsman E. L. (2011). Development of musicianship and executive functioning among children participating a music program. Submitted to Michigan State University in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy, School Psychology.
Srinivasan S.M. & Bhat A (2013). A Review of "music and movement" Therapies for children with autism: embodied interventions for multisystem development. Frontiers in Integrative Neuroscience, V.7, April 2013
Surujlal J.(2013). Music and Dance as Learning Interventions for Children with Intellectual Disabilities. Mediteranean Journal of Social Sciences, MCSER Publishing, Rome-Italy. Voi. 4, No. 10, October 2013. DOI: 10.5901/mjss.2013.v4n10p68.
Thambirajah M.S. (2011). Developmental Assessment of the school-aged child with Developmental Disabilities (a clinician's Guide). Jessia Kingsley Publishers, London and Philadelphia.
Thaut M.H.,(2009). Neurologic Music Therapy In Cognitive Rehabilitation, Music Perception, Vol 27, Issue 4, pp. 281-285.
Thaut M.H., Gardiner j.C., Holmberg D., Horwitz J., Kent L., Andrews G. et al (2009). Neurologic music therapy improves executive function and emotional adjustment in traumatic brain injury rehabilitation. Ann N Y Acad Sci 2009; 1169: 406-16. PMID: 19673815.
Traverso L., Viterbori P. & Carmen Usai M.(2015). Improving executive functions in childhood: evaluation of a training intervention for 5 –year- old children. Front. Psychol. 6: 525. Doi: 10. 3389/ fpsyg. 2015. 00525.