نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تکنولوژی آموزشی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری تکنولوژی آموزشی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

4 استاد گروه سنجش و انداره گیری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه‌ها و چارچوب مدل آموزشی برای به‌کارگیری فناوری در برنامه فلسفه برای کودکان برای دانش آموزان بااستعداد و اعتبار یابی درونی آن بود. روش پژوهش آمیخته از نوع اکتشافی بود. در بخش کیفی پژوهش برای به دست آوردن مدل طراحی آموزشی از تحلیل محتوای استقرایی و در بخش کمی برای اعتبار یابی درونی مدل به روش پیمایشی از طریق پرسشنامه ازنظر متخصصان استفاده شد. جامعه آماری در بخش کیفی متخصصین مرتبط با موضوع در رشته‌های تکنولوژی آموزشی، آموزش و پرورش کودکان استثنائی و فلسفه آموزش‌وپرورش، اسناد و منابع مکتوب و الکترونیکی و در بخش کمی نیز متخصصین رشته‌های مذکور بودند. نمونه‌ها در هر دو گروه به‌صورت هدفمند انتخاب شدند که در بخش کیفی برای مصاحبه 31 تن از متخصصین و کارشناسان و در بخش کمی 36 نفر از متخصصین در دانشگاه‌ها و مؤسسات مختلف کشور بودند. جمع‌آوری داده‌ها در بخش کیفی با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته و تحلیل محتوا از اسناد و در بخش کمی با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته صورت گرفت. بر اساس تحلیل محتوای انجام‌شده، 7 طبقه اصلی به دست آمد. همچنین 39 زیر مؤلفه برای طبقه‌های اصلی استخراج گردید. پس از استخراج کدها، مؤلفه‌ها و زیر مؤلفه‌ها در قالب مدل ارائه شدند. نتایج حاصله از اعتبار یابی درونی بر اساس نظر متخصصان نشان داده‌شده است که مدل آموزشی ارائه‌شده از اعتبار درونی مطلوبی برخوردار است و اثربخشی لازم را برای آموزش به دانش آموزان بااستعداد دارد.

کلیدواژه‌ها

ابوالقاسمی، م، زینلی پور، ح، شیخی، ع و عصاره، ع (1397). طراحی راهبردهای یاددهی- یادگیری بر اساس رویکرد تلفیقی در مدارس استعداد درخشان: یک مطالعه ترکیبی. مجله علمی پژوهشی، پژوهش‌های برنامه درسی، انجمن مطالعات برنامه درسی ایران. دوره هشتم. شماره دوم. پیاپی 16.
اسماعیل‌زاده، ت و الله کرمی، آ.(1394). اجرای چندرسانه‌ای فلسفه برای کودکان و بررسی تأثیر آن در خردورزی دانش آموزان ابتدایی. فصلنامه تفکر و کودک. سال ششم. شماره دوم. پاییز و زمستان 1394.
امیری، م، پرتابیان، ا و امیری، ز (1393). بررسی تطبیقی عوامل و عناصر تشکیل‌دهنده برنامه درسی باقران کریم. دو فصلنامه اسلام و پژوهش‌های تربیتی. سال ششم. شماره 2.
آرامی، ز، منشئی، غ، عابدی، ا وشریفی، ط (1395). مقایسه باورهای انگیزشی، مهارت‌های فراشناختی و یادگیری خودتنظیمی دانش آموزان تیزهوش و عادی شهر اصفهان. رویکردهای نوین آموزشی 11(2).
بازرگان، ع.(1393). مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته، رویکردهای متداول در علوم رفتاری. تهران: انتشارات دیدار.
جریحی، ع، نیلی، م، نوروزی، د و سعدی پور، ا.(1397). تدوین و اعتبار یابی الگوی طراحی آموزشی مبتنی بر نظریه مدل ذهنی. فصلنامه روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی. سال دهم. شماره سی و پنجم.
جغتایی، م. (1395). بررسی رابطه بین تفکر فلسفی و کمال‌گرایی مثبت با عملکرد شغلی معلمان متوسطه دوره دوم. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود.
حسین خانزاده، ع. علمدارلو، ق، بابایی، م و بابایی، ز (1390). بررسی نگرش والدین و معلمان در مورد نحوه جا گماری آموزشی دانش آموزان تیزهوش دوره راهنمایی شهر رشت در سال 90-1389. فصلنامه روان‌شناسی افراد استثنائی. شماره 3. سال اول.
خانزاده، ع، بهزاد فر، ف و ایمن خواه، ف.(1395). مقایسه سلامت عمومی، مهارت‌های اجتماعی و حرمت خود دانش آموزان تیزهوش دارای برنامه آموزشی تلفیقی. فصلنامه اندیشه‌های نوین تربیتی. دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه الزهرا. دوره 12. شماره 4
درتاج، ف، زارعی زوارکی، ا و علی‌آبادی، خ.(1396). طراحی و اعتبار یابی الگوی آموزش از راه دور مبتنی بر موک برای دانشجویان. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی. دانشگاه علامه طباطبائی. سال سیزدهم، شماره چهل و چهارم.
دستجردی، ن و یوسفی همدانی، ا.(1395). پیش‌بینی گرایش به تفکر انتقادی با استفاده از ابزارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در دانشجویان آموزش از راه دور. فصلنامه پژوهش‌های تربیتی. شماره 33.
دست‌فروشان، س و تقی زاده قوام، ز.(1397). نقش فضای مجازی در آموزش فلسفه به کودکان. نهمین همایش انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران. فضای مجازی و فلسفه تربیت. دانشگاه سیستان و بلوچستان.
دلاور، ع و کوشکی، ش.(1394). روش تحقیق آمیخته. تهران: نشر ویرایش.
 دلاور، ع.(1396). روش تحقیق در روان‌شناسی و علوم تربیتی. تهران: انتشارات ویرایش.
رستمی، ک.(1398). بررسی جایگاه تفکر فلسفی در برنامه‌های درسی دوره ابتدایی ایران و ارائه الگوی مطلوب برای پرورش آن. رساله دکتری دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی تهران.
 رضایی، ع.(1395). تدوین الگوی طراحی آموزشی دوره‌های برخط آزاد انبوه مبتنی بر نظریه یادگیری ارتباط گرایی. رساله دکتری دانش کد روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
روشن، ع، پور غاز، ع و مراد زاده، ع (1389). بررسی تحلیلی عمده‌ترین عوامل عدم شکوفایی استعداد خلاقیت در دانش آموزان. سومین کنفرانس ملی خلاقیت شناسی و مهندسی مدیریت نوآوری ایران.
زارعی زوارکی، ا و مرادی، ر.(1393). اختلالات طیف اوتیسم. مفاهیم، نظریه‌ها و راهبردهای آموزشی مبتنی بر فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات. تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.
زارعی زوارکی، ا.(1396). طراحی برنامه درسی دوره کارشناسی ارشد رشته تکنولوژی آموزشی با گرایش آموزش ویژه در ایران. فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی. شماره 39.
زارعی زوارکی، ا.(1398). طراحی و اعتبار یابی مدل یادگیری تلفیقی با تأکید بر فناوری‌های دیجیتال برای دانش آموزان با نیازهای ویژه. فصلنامه روان‌شناسی افراد استثنائی. دانشگاه علامه طباطبائی. سال نهم. شماره 34.
زارعی، م، زارعی زوارکی، ا، علی‌آبادی، خ و دلاور، ع.(1398). طراحی و اعتبار یابی الگوی شبکه اجتماعی مدارس ایران. نشریه علمی پژوهشی فناوری آموزش. جلد 13. شماره 3.
سراج زاده، ج.(1382). بررسی زمینه اجتماعی دانشجویان ممتاز و نگرش آنان نسبت به مسائل دانشگاه. مجموعه مقالات دومین همایش ملی استعدادهای درخشان. اصفهان.
سیف، ع.ا.(1399). اندازه‌گیری، سنجش و ارزشیابی آموزشی. تهران: نشر دوران.
شورای عالی آموزش‌وپرورش. (1390). سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش. وزارت آموزش‌وپرورش.
شورای عالی آموزش‌وپرورش. (1391). برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران. وزارت آموزش‌وپرورش.
طوفانی نژاد، ا.(1397). طراحی و اعتبار یابی الگوی آموزشی محیط یادگیری غنی‌شده با شبکه‌های اجتماعی مجازی برای دانش آموزان با آسیب شنوایی. رساله دکتری دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی تهران.
عسگری، م، مکوندی، بهنام و نیسی، ع (1398). پیش‌بینی عملکرد تحصیلی بر اساس درگیری تحصیلی، خودکارآمدی تحصیلی، اهداف پیشرفت و ادراک از جو مدرسه در دانش آموزان تیزهوش. فصلنامه روان‌شناسی افراد استثنایی. سال نهم. شماره 36.
عیسی زاده، ع، میکائیلی منیع، ف، جناآبادی، ح و قلی نزاد، ف (1392). مقایسه سبک‌های تفکر و خلاقیت هیجانی در بین دانش آموزان تیزهوش و عادی. فصلنامه افراد استثنایی، سال سوم، شماره 11.
فروزان فر، ج و عجم، ع.(1395). داستان‌هایی برای برنامه فلسفه برای کودکان مبتنی بر تفکر انتقادی. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی. سال سیزدهم. دوره دوم. شماره 21.
قائدی، ی، کیارسی، س، ضرغامی همراه، س و منصوریان، ی.(1395). فرایند رشد تفکر انتقادی کودکان در آگاهی از خشونت و کلیشه‌های جنسیتی-اجتماعی رسانه‌ای از طریق فبک. فصلنامه تعامل انسان و اطلاعات، جلد 3، شماره 3.
قائنی، ع و عبد حق، ب.(1388). ارائه مدلی جهت ارزیابی آمادگی استقرار یادگیری الکترونیکی در سازمان‌های ایرانی. چهارمین کنفرانس ملی و اولین کنفرانس بین‌المللی آموزش الکترونیک.
کاظمی حقیقی، ن.(1393). بررسی اجمالی برنامه‌های آموزشی ویژه دانش آموزان تیزهوش. فصلنامه استعدادهای درخشان، شماره 69.
کریمی، ر. (1395). معرفی مجموعه 12 جلدی آموزش مربی فلسفه برای کودکان و نوجوانان. فصلنامه نقد کتاب کلام فلسفه عرفان، 12، 183-197.
کشتکاری، ژ و قدمیاری، م.(1397). برنامه فلسفه برای کودکان در عصر فناوری. نهمین همایش انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران. فضای مجازی و فلسفه تربیت. دانشگاه سیستان و بلوچستان.
کلباسی، افسانه (1391). ارزیابی برنامه درسی مدارس استعدادهای درخشان در دوره راهنمایی و فرایند فعلی شناسایی دانش آموزان تیزهوش به‌منظور ارائه یک الگوی مطلوب. پایان‌نامه دکتری، دانشگاه اصفهان.
کنعانی هرندی، س، نوریان، م، نوروزی، د و کوپایی، محمود عبایی (1397). الگوی برنامه درسی آموزش فلسفه برای کودکان بر اساس نتایج تحقیقات مرتبط. دو فصلنامه تفکر و کودک. سال نهم. شماره 2.
گلستانی نیا، ن، شهنی ییلاق، م و مکتبی، غ.ح (1395). بررسی رابطه علی خودکارامدی تحصیلی و مشوق‌های انگیزش منفی با عملکرد تحصیلی میانجی‌گری ادراک کنترل، ارزش تکلیف، امید و ناامیدی در دانش آموزان دختر دوم دبیرستان. مجله روان‌شناسی مدرسه، 3(1).
اللهی، ذ، زارعی زوارکی، ا، شریفی درآمدی، پ، نوروزی، د و دلاور، ع.(1395). طراحی و اعتبار سنجی الگوی آموزشی استفاده از تلفن همراه برای دانش آموزان آسیب‌دیده بینایی، رهیافتی جدید در آموزش و یادگیری. فصلنامه فناوری برنامه درسی، جلد دوم. پاییز و زمستان.
محمدی، ع، بلاغت، سید ر.(1397). آموزش فلسفه به کودکان از طریق فضای مجازی (چالش‌ها و راهکارها). نهمین همایش انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران. فضای مجازی و فلسفه تربیت. دانشگاه سیستان و بلوچستان.
 مرادی، رحیم. (1397). طراحی و اعتبار یابی الگوی آموزشی مبتنی بر فناوری کمکی و تأثیر آن بر روی میزان انگیزش پیشرفت تحصیلی، یادگیری و رضایت تحصیلی دانش آموزان با آسیب‌های جسمی- حرکتی. رساله دکتری رشته تکنولوژی آموزشی. دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
معاونت حقوقی ریاست جمهوری. (1389). مجموعه قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران. تهران. اداره چاپ و انتشار معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات.
ناجی، س و قاضی نژاد، پ.(1386). بررسی نتایج برنامه فلسفه برای کودکان روی مهارت‌های استدلالی و عملکرد رفتاری کودکان. فصلنامه مطالعات برنامه درسی، 2(7)، 123-150.
نادری، ع.(1391). بررسی تأثیر اجرای برنامه فلسفه برای کودکان در پرورش خلاقیت دانش آموزان پسر پایه اول مقطع متوسطه منطقه 14 تهران. تفکر و کودک. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال سوم. شماره اول.
نریمانی، م، پور اسماعیلی، ا و عندلیب کورایم، م (1392). مقایسه سبک‌های فرزند پروری و اختلالات خوردن در دانش آموزان تیزهوش و عادی. مجله روان‌شناسی مدرسه. دوره 2. شماره 2.
نقدی، ن، به پژوه، ا (1398). نیازسنجی دانش آموزان بااستعداد و تیزهوش: موردپژوهشی یک آزمایشگاه آموزش مجازی در یک مدرسه راهنمایی روستایی. فصلنامه رویش روان‌شناسی. سال 8. پیاپی 134.
نیک نشان، ش، نصر اصفهانی، ا، میرشاه جعفری، ا، فاتحی زاده، م (1389). میزان استفاده اساتید از روش‌های تدریس خلاق و بررسی ویژگی‌های خلاقانه مدرسان دانشگاه ازنظر دانشجویان استعداد درخشان. مطالعات تربیتی و روان‌شناختی.11(2).
ولایتی، ا.(1393). کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات برای دانش آموزان با نیازهای آموزشی ویژه. مجله تعلیم و تربیت استثنایی. سال چهاردهم. شماره 6. پیاپی 128.
هاشمی، ن و خروطی، ف (1399). مقایسه انگیزش تحصیلی، خودتنظیمی و خود ارزشمندی دانش آموزان تیزهوش و عادی شهر تهران. نوآوری‌های آموزشی. شماره 73.
هدایتی، م، کوشا، م.(1396). مشارکت در حلقه‌های کندوکاو و تأثیر آن بر مهارت تفکر انتقادی در سواد رسانه‌ای (پویانمایی). رسانه و فرهنگ. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال هفتم. شماره اول.
هوشمند جا، م، علی‌آبادی، خ، نیلی، م، محمدی، آ و دلاور، ع.(1396). طراحی و اعتبار یابی الگوی آموزش مبتنی بر موبایل برای خود مراقبتی بیماران دیابتی. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی. دانشگاه بقیه‌الله. پیاپی 10 شماره (4).
هومن، ح.(1393). راهنمای عملی پژوهش کیفی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها. انتشارات سمت.
Adam, T. & Tatnall, A. (2008).Using ICT to improve the education of students with learning disabilities. In IFIP World Computer Congress, TC 3 (pp. 63-70). Springer, Boston, MA.
Bakar, A. Y. A. (2017). Developing gifted and talented education program: The Malaysian experience. Creative Education, 8(1), 1-11.
Barrow, W. (2010). Dialogic, participation and the potential for Philosophy for Children. Thinking Skills and Creativity, 5(2), 61-69.
Bracken, B. A. & Brown, E. F. (2006). Behavioral identification and assessment of gifted and talented students. Journal of Psychoeducational assessment, 24(2), 112-122.
Casagrande, V. (2013). Learning languages in social networks: deaf people’s perception of facebook as alinguistic environment. Thesis (PhD). Ca’ Foscari University of Venice. Available from: http://hdl.handle.net/10579/4561.
Choi, M. Glassman, M. & Cristol, D. (2017). What it means to be a citizen in the internet age: Development of a reliable and valid digital citizenship scale. Computers & education, 107, 100-112.
Collins, J. (2011). Mothers Experiences of Parenting Gifted and Talented Children.
Condruz,M. (2019). The Impact of Digital Technologies on Learning. In Conference proceedings of "eLearning and Software for Education" (eLSE) (Vol. 2, No. 15, pp. 57-63).
Dissertation of Faculty of Computing, Health and Science, Edith Cowan University.Gere, D. R. Capps, S. C. Mitchell, D. W. & Grubbs, E. (2009). Sensory sensitivities of gifted children. American Journal of Occupational Therapy, 63(3), 288-295.
Dogan, U. (2015). Student engagement, academic self-efficacy, and academic motivation as predictors of academic performance. The Anthropologist, 20(3), 553-561.
Druin, A. (2009). Mobile for children: Designing for interaction and learning. Morgan Kaufmann.
Ennis, R. H. (1989). Critical thinking and subject specificity: Clarification and needed research. Educational researcher, 18(3), 4-10.
Eysink, T. H. Gersen, L. & Gijlers, H. (2015). Inquiry learning for gifted children. High ability studies, 26(1), 63-74.
Glaser, E. M. (1985). Educating for responsible citizenship in a democracy. In National Forum (Vol. 65, No. 1, p. 24). Honor Society of Phi Kappa Phi.
Hornstra, L. Bakx, A. Mathijssen, S. & Denissen, J. J. (2020). Motivating gifted and non-gifted students in regular primary schools: A self-determination perspective. Learning and Individual Differences, 80, 101871.
Jung, E. Kim, D. Yoon, M. Park, S. & Oakley, B. (2019). The influence of instructional design on learner control, sense of achievement, and perceived effectiveness in a supersize MOOC course. Computers & Education, 128, 377-388.
 Košir, K. Horvat, M. Aram, U. & Jurinec, N. (2016). Is being gifted always an advantage? Peer relations and self-concept of gifted students. High Ability Studies, 27(2), 129-148.
Li, Y. & Powell, S. (2016). CETIS MOOCs and Open Education: Implications for Higher Education
Lipman, M. (1987). Critical thinking: What can it be? Analytic Teaching, 8(1).
Mathews, K. M. (2016). Transformative Models in K-12 Education: The Impact of a Blended Universal Design for Learning Intervention.
Mc-Neel. R. (2004). National survey of identification practices in gifted and talenteducation. Exceptional Children. 48(2). 124-132
Meyer, A. Rose, D. H. & Gordon, D. (2014) Universal design for learning: Theory and practice. Wakefield, MA: CAST
Michaels, C. A. & McDermott, J. (2003). Assistive technology integration in special education teacher preparation: Program coordinators' perceptions of current attainment and importance. Journal of Special Education Technology, 18(3), 29-44.
Moreira, P. A. Dias, A. Matias, C. Castro, J. Gaspar, T. & Oliveira, J. (2018). School effects on students' engagement with school: Academic performance moderates the effect of school support for learning on students' engagement. Learning and Individual Differences, 67, 67-77.
Murris, K. S. & Thompson, R. (2016). Drawings as imaginative expressions of philosophical ideas in a Grade 2 South African literacy classroom. Reading & Writing-Journal of the Reading Association of South Africa, 7(2), 1-11.
Obergriesser, S. & Stoeger, H. (2015). The role of emotions, motivation, and learning behavior in underachievement and results of an intervention. High Ability Studies, 26(1), 167-190.
Roubides Roubides, P. (2015). An instructional design process for undergraduate mathematics curriculum online. Procedia Computer Science, 65, 294-303.
Scheltinga, P. A. Timmermans, A. C. & van der Werf, G. P. (2017). Dominant achievement goals and academic outcomes across tracks in high school. Educational Psychology, 37(5), 582-598.
Sharma, P. & Hannafin, M. (2004). Scaffolding critical thinking in an online course: An exploratory study. Journal of Educational Computing Research, 31(2), 181-208.
Stajkovic, A. D. Bandura, A. Locke, E. A. Lee, D. & Sergent, K. (2018). Test of three conceptual models of influence of the big five personality traits and self-efficacy on academic performance: A meta-analytic path-analysis. Personality and individual differences, 120, 238-245.
Thompson, S. M. Low, L. K. Budé, L. de Vries, R. & Nieuwenhuijze, M. (2020). Evaluating the effect of an educational intervention on student midwife self-efficacy for their role as physiological childbirth advocates. Nurse Education Today, 96, 104628.
Thomson, D. L. (2010). Beyond the classroom walls: Teachers' and students' perspectives on how online learning can meet the needs of gifted students. Journal of Advanced Academics, 21(4), 662-712.
Tortop, H. S. (2015). A comparison of gifted and non-gifted students’ self-regulation skills for science learning. Journal for the Education of Gifted Young Scientists, 3(1), 42-57.
Tremblay, E. (2010). Educating the Mobile Generation–using personal cell phones as audience response systems in post-secondary science teaching. Journal of Computers in Mathematics and Science Teaching, 29(2), 217-227.
Violante, M. G. & Vezzetti, E. (2017). Design and implementation of 3D Web-based interactive medical devices for educational purposes. International Journal on Interactive Design and Manufacturing (IJIDeM), 11(1), 31-4