نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی امید درمانی بر بهبود افسردگی و ابعاد کیفیت زندگی مادران کودکان کم‏توان‏ذهنی شهر مشهد صورت گرفت. روش تحقیق شبه آزمایشی بود و از طرح پیش‏آزمون و پس‏آزمون با گروه کنترل استفاده شد. جامعه آماری کلیه مادران کودکان کم‏توان‏ذهنی بودند که فرزندان آن‌ها در 28 مدرسه استثنایی شهر مشهد در سال تحصیلی 91-1390 مشغول به تحصیل بودند. از جامعه یادشده30 مادر دارای فرزند کم‏توان‏ذهنی با بهره‏گیری از روش نمونه‏گیری خوشه‏ای تصادفی چند مرحله‏ای انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش(15نفر) و کنترل(15نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت 6 جلسه‌ی هفتگی تحت آموزش امید درمانی قرار گرفتند. گردآوری داده‌ها به کمک پرسشنامه افسردگی بک(ویرایش دوم) و پرسشنامه کیفیت زندگی از نوع فرم کوتاه  انجام شد. پرسشنامه‌ها توسط هر دو گروه آزمایش و کنترل در سه مرحله قبل، بعد و 4 هفته پس از مداخله(مرحله پیگیری)تکمیل شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‏های تحقیق با استفاده از روش تحلیل کواریانس چند متغییره تجزیه و تحلیل شدند. نتایج حاصل از تحلیل مانکوا نشان داد که بین میانگین‌های نمرات پس‏آزمون و پیگیری گروه آزمایش و کنترل در سطح 01/0 تفاوت  معناداری وجود داشت(001/0P<). نتایج پژوهش حاکی از اثربخشی آموزش امید درمانی در بهبود افسردگی و ابعاد کیفیت زندگی مادران کودکان کم‏توان‏ذهنی است. با توجه به این که مادران دارای کودک کم‏توان‏ذهنی دارای سطوح افسردگی بالا و کیفیت زندگی پایین می‌باشند بهره‏گیری از رویکردهای مختلف روان درمانی از جمله امید درمانی می‌تواند در بهبود افسردگی و ابعاد کیفیت زندگی این افراد مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها

بخشانی، ن. (1381). بررسی ابعاد شخصیتی با رویدادهای استرس زا و حمایت‌های اجتماعی در افراد افسرده آزمون مدل شناختی افسردگی. پایان نامه دکتری، انستیتو روانپزشکی تهران.
رئیسیان، ا، گلزاری، م، برجعلی، ا. (1390). اثربخشی امید درمانی بر کاهش میزان افسردگی و               پیشگیری از عود در زنان درمان جوی وابسته به مواد مخدر. مجله اعتبادپژوهی سوءمصرف مواد، 17، 21-39.
شریفی درآمدی، پ. (1381).  روان‏شناسی کودکان استثنایی. تهران:  روان‏سنجی.
علیزاده، ح. (1381).  تأثیر فرزند معلول بر خانواده (قسمت اول). ماهنامه تعلیم و تربیت استثنایی، 14، 7-3.
کوهسالی، م، میرزمانی، م، محمدخانی کریملو، م. (1386). مقایسه سازگاری اجتماعی مادران دختران عقب‏مانده‏ذهنی آموزش‏پذیر با مادران دختران عادی شهر کاشان. مجله توانبخشی، 8 (2)، 47-40.
مارنات، گر. گ(بی‏تا). راهنمای سنجش روانی. ترجمه حسن پاشا شریفی و محمدرضا نیکخو (1386). تهران: رشد.
نصیری، ح. (1385). بررسی روایی و پایایی مقیاس کوتاه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (WHOQOL-BREF) و تهیه نسخه ایرانی آن، مجموعه مقالات سومین سمینار سرسری بهداشت روانی دانشجویان، 3 و 4 خرداد ماه 1385.
نصیری، ح، رضویه، ا. (1385). بررسی کیفیت زندگی دانشجویان دانشگاه شیراز بر اساس مقیاس کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (WHOQOL-BREF)، مجموعه مقالات سومین سمینار سراسری بهداشت روانی دانشجویان، 3 و 4 خرداد ماه 1385.
Banson, W. (2006). The role of hope and study skills in predicting test anxiety level of university students high school and psychological health, self esteem, positive thinking and social communication. These is for degree of master of science in the department of educational sciences middle esst technical university.
Chimick, W. ., & Nekolaichak, Ch. L. (2004). Exploring the links between depression, integrity and hope in the elderly. Journal Psychiatry, 49, 428-433.
Dea, M. A., Badr Dnsc. (2010). Predictors of coping in parents of children with an intellectual disability: Comparison between Lebanese mothers and fathers. Journal of        Pediatric Nursing, 25, 46-56.
Faust, H., Scior, K. (2008). Mental healh problems in young people with intellectual disabilities: the impact on parents. Journal of Applied research in Intellectual        disabilities, 21, 414-24.
Gupta, A., Single, N. (2004). Positive perceptions in parents of children with disability. Asia Pacific Disability Rehabilitation Hournal, 15(1), 22-35.
Hankins, S. J. (2004). Measuring the efficacy of the Synder hope theory as an intervention with an inpatient population. Submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of doctor of philosophy, The university of Mississippi.
Kirkham, A. A. (1993). Two-year follow-up of skills training with mother of children with   disabilities. AJMR, 97(5), 509-520.
Leung, C. Y., Piny Li-Tsang, C. W. (2003). Quility of life of parent who have children with disabilities. Hong Kong Journal of Occupational Therapy, 13(1), 19-24.
Naumann, V. J. , & Byrne, G. J. (2004). WHOQOL-BRIEF as a measure of quality of life in older patients with depression, Int Psychogeriatr, 16, 159-173.
Mehmet, C., Rozien, M. (2009). You’ve got to have hope: studies show "hope therapy" fights depression. Ohio State University: Anouymous. New SRX science. Atlanta.
McClement, S. E., Chochinov, H. M. (2008). Hope in advanced cancer patiants.       Eur J Cancer, 44, 1169-74.
McConkey, R., Truesdale-Kennedy, M., Chang, M. Y., Jarrah, S., Shukri, R. (2008). The  impact on mothers of bringing up a child with intellectual disabilities: A cross-cultural study. International Journal of Nursing Studies, 45, 65-74.
Patterson, J. M., Garwich, A. W. (1994). The impact of chronic illness on families: A family systems perspective. Annals of Behavioral Medicine, 16, 131-141.
Pelchat, D., Lefebvre, H. (2004). A holistic intervention program for families with a child with an intellectual disability. Journal of Advanced Nursing, 48, 124-131.
Peters-Scheffer, N., Didden, R., Korzilius, H. (2012). Maternal stress predicted by characteristics of children with autism spectrum disorder and intellectuall disability.     Research in Autism Spectrum Disorders, 6, 696-706.
Salovita, T., Italinna, M., Leinonen, E. (2003). Explaning the parental stress of fathers and mothers caring for a child with intellectual disability. A double ABCX model. Journal Intellectual Disability Research, 47(4), 300-20.
Schrank, B., Stanghellini, G., Slade, M. (2008). Hope in psychiatry: A review of the literature. Acta Psychiatrica Scandinavica, 118(2), 421-433.
Singer, G. H. (2006). Meta-analysis of comparative studies of depression in mothers of children with and without developmental disabilities. Am J Mental Retard, 111(3), 155-169.
Synder, C. R. (2004). Hope and depression: A light in the darkness. J Soc Clin Psychol, 23, 347-351.
Synder, C. R., Rand, K. L. (2005). Hopelessness and health. In N. Anderson (Ed. ),Encyclopedia of health and behavior, Thousand Oaks, CA sage. 521-523.
Synder, c.R., Irving, L., Anderson, J. R. (1991). “Hope and health: Measuring the will and ways”, In: C. R. Synder D. R. Forsyth(Eds.), Handbook of Social and clinical Psychology: The Health Perspective. New York: Pergamon Press; 285-305.