نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه روان شناسی بالینی دانشگاه سمنان

2 کارشناس ارشد روان شناسی، دانشگاه آزاد سمنان

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی بازی درمانی شناختی رفتاری بر پرخاشگری و اختلال املاء کودکان دبستانی انجام شد. روش پژوهش نیمه­آزمایشی و طرح آن پیش‌آزمون پس‌آزمون با گروه گواه بود. نمونه شامل 24 دختر و پسر دبستانی بین سنین 7 تا 12 سال بودند که به روش در دسترس انتخاب و به­طور تصادفی در دو گروه 12 نفره آزمایش و گواه جایگزین شدند. مداخله بازی درمانی شناختی رفتاری به مدت 12 جلسه­ی یک ساعته به­صورت هفتگی به افراد گروه آزمایش آموزش داده شد. به منظور جمع­آوری داده­ها از پرسشنامه پرخاشگری شهیم و آزمون محقق ساخته املاء استفاده شد. نتایج آزمون تحلیل کوواریانس نشان داد بازی درمانی شناختی رفتاری موجب کاهش پرخاشگری کودکان گروه آزمایش در هر سه مؤلفه جسمانی، رابطه­ای و واکنشی شده بود. همچنین مداخله آموزشی موجب کاهش اختلال املاء در گروه آزمایش شده است. می­توان نتیجه گرفت که بازی درمانی شناختی رفتاری در کاهش پرخاشگری و بهبود اختلال املاء کودکان دبستانی روشی موثر است و در طرح­ریزی رویکردهای درمانی برای این گروه از کودکان می­تواند امیدبخش باشد.

کلیدواژه‌ها

آذرنیوشان، ب؛ به­پژوه، ا؛ غباری­بناب، ب. (1391). اثر بازی درمانی با رویکرد شناختی- رفتاری بر مشکلات رفتاری دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی در دوره ابتدایی. فصلنامه کودکان استثنایی، 12(2)، 16-5.
بخشایش، ع؛ میرحسینی، ر. (1393). اثربخشی بازی درمانی بر کاهش علائم اختلال بیش‌فعالی/ کمبود توجه و بهبود عملکرد تحصیلی کودکان. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، 22(6)، 13-1.
برزگر، ز. (1392). مقدمه­ای بر جایگاه بازی درمانی در مشکلات روان‌شناختی کودکان. فصلنامه تعلیم و تربیت استثنایی، 13(2)، 44-35.
برزگر، ز؛ پور محمدرضای تجریشی، م؛ بهنیا، ف. (1391). اثربخشی بازی بر مشکلات برونی‌سازی در کودکان پیش‌دبستانی با مشکلات رفتاری. مجله علوم رفتاری، 6(4)، 354-347.
ذوالمجد، آ؛ برجعلی، ا؛ آرین، خ. (1386). تاثیر شن‌بازی درمانی بر رفتارهای پرخاشگرانه پسران. پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، 7(2)، 168-155.
رجب پور، ف؛ مکوندحسینی، ش؛ رفیعی­نیا، پ. (2012). اثربخشی گروه درمانی رابطه والد-کودک بر پرخاشگری کودکان پیش‌دبستانی. مجله علمی-پژوهشی روان‌شناسی بالینی، 4(1), 65-74.‎
سلامت، م؛ مقتدائی، ک؛ کافی، م؛ عابدی، ا؛ حسینی خانزاده، ع. (1392). اثربخشی بازی درمانی شناختی –رفتاری بر حافظه و مهارت­های اجتماعی کودکان با ناتوانی یادگیری املاء. مجله تحقیقات علوم رفتاری، 11(6)، 566-556.
شهیم، س. (1386). پرخاشگری رابطه‏ای در کودکان پیش‏دبستانی. مجله روانپزشکی و روان‏شناسی بالینی ایران، 13(3)، 271-264.
عبدی، ا؛ کرمی، م؛ حاتمی، ج. (1391). اثربخشی تقویت حافظه دیداری به طریق بازی درمانی بر کاهش خطاهای املایی دانش‌آموزان دارای اختلال نوشتن. پژوهش در علوم توان‌بخشی، 8(4)، 11-1.
قادری، ن؛ اصغری مقدم، م؛ شعیری، م. (1385). بررسی کارایی بازی درمانی رفتاری – شناختی روی پرخاشگری کودکان مبتلا به اختلال سلوک. دانشور رفتار، 13(19)، 84-75.
گنجی، ک؛ ذبیحی، ر؛ خدابخش، ر؛ کراسکیان، آ. (1390). تاثیر بازی درمانگری کودک­محور بر کاهش نشانه­های رفتاری کودکان با اختلال نارسایی توجه/ فزون کنشی. مجله روان‌شناسی بالینی، 3(4)، 25-15.
نریمانی، م؛ سلیمانی، ا؛ ابوالقاسمی، ع. (1391). مقایسه ابعاد درونی و بیرونی سبک­های تفکر در دانش‌آموزان نابینا و بینا. مجله روانشناسی مدرسه، 1، 118-108.
 
Ballard, M. E; Rattley, K. T; Fleming, W. C; & Ashley, P. K. (2004). School aggression and dispositional aggression among Middle School Boys. Research in Middle Level Education Online, 27(1), 28-39.
Bosse, M. L; Tainturier, M. J; & Valdois, S. (2007). Developmental dyslexia: the visual attention span deficit hypothesis. Cognition, 104(2), 198-230.
Bratton, S. C; Ray, D; Rhine, T & Jones, L. (2005). The efficacy of play therapy with children: A meta-analytic review of treatment outcomes. Professional psychology: research and practice, 36(4), 376-390.
Carlson, R; & Arthur, N. (1999). Play therapy and the therapeutic use of story. Canadian journal of counseling, 33(3), 212-226.
Darzi Ramandi, L; Daneshfar, A; & Shojaei, M. (2012). Effects of aromatherapy and play on intellectually disables aggression. Annals of biological research, 3(11), 5211-5215.
Foley, Y. C; Higdon, L. & White, J. F. (2006). A qualitative study of filial therapy: Parents' voices. International Journal of Play Therapy, 15(1), 37.
Ginsburg, K. R. (2007). The importance of play in promoting healthy child development and maintaining strong parent-child bonds. American academy of pediatrics, 119(1), 182-191.
Goodwin, T; Pacey, K & Grace, M. (2003). Childrean: violence prevention in preschool settings. Journal of child and adolescent psychiatric nursing, 16(2), 52-60.
Graham, S; Bollinger, A; Olson, C. B; Aoust, C. D; Mccutchen, D; & Olinghouse, N. (2012). Teaching elementary school students to be effective writers. United States: Institute of education sciences.
Hayati, M; Smaeeli far, N; Nikroo, M; & Faramarzi, E. (2014), Effectiveness of child-centered play therapy in the decrease of aggression among 5- to-10 year- old children. International journal of psychology and behavioral research, 3(4), 308-316.
Homeyer, L. E; & Morrison, M. O. (2008). Play therapy; practice; issue and trends. American journal of play, 12(3), 210-228.
Ise, E; Arnoldi, C. J; Bartling, J; & Schulte-korne, G. (2012). Implicit learning in children with spelling disability: evidence from artificial grammer learning. Journal of neural transmission, 119, 999-1010.
Jafari, N; Mohammadi, M. R; Khanbani, M; Farid, S; & Chiti, P. (2011). Effect of play therapy on behavioral problems of mal adjusted preschool children. Iran journal psychiatry, 6, 37-42.
Khaledi, S; Validipak, A; Mirkhan, I; & Atai, M. (2014). The positive impact of play therapy on writing performance of students with dysgraghia. International journal school health, 1(2), 1-4.
Kinsbourne, M; & Warrington, E. K. (1964). Disorders of spelling. Journal of neurology, neurosurgery & psychiatry, 27, 224-228.
Kinsworthy, S; & Garza, Y. (2010). Filial therapy with victims of family violence: A phenomenological study. Journal of family violence, 25(4), 423-429.
Lewis, B. A; Freebainn, L. A; & Taylor, H. G. (2002). Correlates of spelling abilities in children with early speech sound disorders. Reading and writing: an interdisciplinary journal, 15, 389-407.
Malow, M. S. (2013). Learning disabilities and DSM-V. Strategies for successful learning, 7(1), 1-6.
Menghini, D; Finzi, A; Benassi, M; Bolzani, R; Facoetti, A; Giovagnoli, S; Ruffino, M; & Vicari, S. (2010). Different underlying neurocognitive deficits in developmental dyslexia: a comparative study. Neuropsycologia, 48, 863-872.
Parker, M; & Baggerly, J. (2005). Child- centered group play therapy with African American boys at the elementary school level. Journal of counseling & development, 83(4), 378-396.
Plaza, M; & Cohen, H. (2004). Predictive influence of phonological processing, morphological, syntactic skill and naming speed on spelling performance. Brain and cognition, 55(2), 368-373.
Ray, D. C; Blanco, P. J; Sullivan, J. M; & Holliman, R. (2009). An exploratory study of child-centered play therapy with aggressive children. International journal of play therapy, 18(3), 162-175.
Sabaghian Rad, L; & Fathi, F. (2014). The effect of school games on aggression in 10-14 years old intellectually disabled girls. European journal of experimental biology, 4(5), 129-132.
Sadock, B. J; & Virginia, A. (2000). Comprehensive textbook of psychiatry. Philadelphia: Lippincott Williams & wilkins.
Schulte-korne, G; & Bruder, J. (2010). Clinical neurophysiology of visual and auditory processing in dyslexia: a review. Clinical neurophysiology, 121(11), 1794-1809.
Singer, B; & Bashir, A. (2004). Developmental variations in writing. Handbook of language and literacy: Development & disorders, NewYork: Guilford.
Snowling, M. J; & Hulme, C. (2012). Annual research review: the nature and classification of reading disorders- a commentary on proposals for DSM-5. Journal of child psychology and psychiatry, 53(5), 593-607.
Tekin, G; & Sezer, O. (2010). Applicability of play therapy in Turkish early childhood education system: today and future. Procedia social and behavioral sciences, 5, 50-54.
Tew, K; Landreth, G. L; Joiner, K. D; & Solt, M. D. (2002). Filial therapy with parents of chronically ill children. International Journal of Play Therapy, 11(1), 79.
Toozandeh Jani, H; Beheshtian, E; & Ghajari, E. (2014). A survey on effectiveness of play therapy on mental efficacy of first grade educable mentally retarded students. International journal of innovative and applied research, 2(6), 116-125.