نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مشاور(آموزش و پرورش)

2 استاد دانشگاه تهران

چکیده

چکیده
مربیان بخش قابل ‌توجهی از روز را با دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی می‌گذرانند و از تجربیات زیستۀ آن‌ها می‌توان اطلاعات مفید و گران‌بهایی استخراج کرد. بر این اساس هدف اصلی پژوهش حاضر کشف تجربۀ زیستۀ مربیان دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی در ارتباط با ویژگی‌ها، رفتارها، تعاملات، واکنش‌های بین خود و دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی می‌باشد. این پژوهش کیفی با استفاده از روش پدیدارشناسی اجرا شد. شیوۀ گردآوری اطلاعات استفاده از مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته بود. بر این اساس از بین مربیان دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی، 19 نفر بر اساس معیارهای ورود به پژوهش انتخاب شدند. به منظور تحلیل داده‌های مصاحبه‌ها از روش کلایزی استفاده شد. پس از استخراج موضوعی و طبقه‌بندی آنها، یافته‌ها شامل 5 مضمون اصلی (تغییر باورها، عدم هماهنگی در ارائۀ خدمات ، تاثیر شغل در زندگی شخصی، ملزومات مربی‌گری و انتظارات والدین) و 15 مضمون فرعی بود. ارتباط این مضامین اصلی و فرعی در اصل مقاله آورده شده است. واکاوی تجارب مربیان دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی نشان داد که این گروه تأثیرگذار به شیوه‌های مختلفی از این دانش‌آموزان تأثیر می‌پذیرند و قادرند تأثیرات مختلفی نیز بر آن‌ها داشته باشند. بر این اساس می‌توان از تجارب آنان جهت حل مسائل و مشکلات دانش‌آموزان، والدین و مربیان بهره برد.

کلیدواژه‌ها

اصغری‌نکاح، م؛ کاظمی، ص؛ بهمن‌آبادی، سمیه. (1391). بررسی نتایج نیازسنجی از مربیان کودکان آسیب‌دیده‌ی شنوایی به‌منظور طراحی و تدوین برنامه‌ی آموزشی ـ توان‌بخشی، تعلیم و تربیت استثنایی، ۳ (۱۱۱)، ۵-۱۷.
آقایی‌نژاد، ج؛ فرامرزی، س؛ عابدی، ا. (1392). تأثیر یک دوره فعالیت منظم ورزشی بر عزت نفس دانش آموزان کم‌توان ذهنی آموزش پذیر. تعلیم و تربیت استثنایی، ۵ (۱۱۸)، ۵-۱۳.
برزگربفرویی، ک؛ گنجی، ز؛ شیرجهانی، ا. (1395). مقایسه سلامت عمومی و باورهای غیرمنطقی معلمان مدارس استثنایی و عادی. تعلیم و تربیت استثنایی، ۱ (۱۳۸)، ۵-۱۳.
حجتی­نیا، ف؛ پورشافعی، ه؛ دستجردی، ر. (1392). بررسی مقایسه‌ای رابطه بین سبک زندگی و سبک‌های مقابله با استرس با فرسودگی شغلی آموزگاران آموزش و پرورش استثنایی و عادی شهر بیرجند. تعلیم و تربیت استثنایی، ۶ (۱۱۹)، ۶-۲۰
خاری‌آرانی، م؛ آسایش، ح؛ علی‌اکبرزاده‌آرانی، ز؛ زارع‌سروی، علی. (1392). مقایسه سلامت روانی معلمان دانش‌آموزان عادی با معلمان دانش‌آموزان استثنایی. مجله پرستاری و مامایی ارومیه. ۱۱ (۱۲)، 955-960.
خدیجه، ز؛ محمود، ب؛ منصوبی‌فر، م. (1394). مقایسه ناگویی خلقی، کیفیت زندگی شغلی و سبک‌های مقابله‌ای در معلمان دانش آموزان استثنائی و عادی، فصلنامه نسیم تندرستی، 4(2): 43-57.
رهبر‌کرباسدهی، ف؛ حسین‌خانزاده، ع؛ رهبر‌کرباسدهی، ا. (1395). مقایسه تنیدگی شغلی و رضایت شغلی در معلمان دانش‌آموزان با کم‌توانی ‌ذهنی و معلمان دانش‌آموزان عادی. تعلیم و تربیت استثنایی. ۴ (۱۴۱): ۲۵-۳۱.
ضیاالدینی، ح؛ رجایی‌نژاد، ع. (1384). همه‌گیر‌شناسی اختلالات روانی در معلمان آموزش و پرورش استثنایی شهر کرمان سال ۱۳۸۱-۱۳۸۰. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. ۴ (۲)، ۱۰۳-۱۰۹.
علی‌اکبری، ف؛ آیین، ف؛ محمدی‌فرد، م. (1394). تجارب دانشجویان رشته مامایی از اولین حضور در اتاق زایمان. مجله تحقیقات کیفی در علوم سلامت. ۴ (۴)، ۳۷۲-۳۸۴.
گل‌پرور، م؛ نصری، م؛ ملک‌پور، م. (1386). نقش مشارکت در تصمیم‌گیری، دلبستگی شغلی، جایگزین‌های شغلی و... در عدالت سازمانی ادراک شدۀ مربیان آموزشگاه‌های استثنایی شهر اصفهان. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، ۱ (۱۵)، ۲۵-۴۶
مرزوقی، ر؛ نوروزی، ن؛ نیکخو، م ا. (1392). بررسی کیفیت زندگی شغلی معلمان مدارس استثنایی استان بوشهر. تعلیم و تربیت استثنایی. ۴ (۱۱۷)، ۵-۱۷.
معتمدی، ف؛ غباری‌بناب، ب؛ ابرغم، ز. (1395). بخشایشگری، رضایتمندی زناشویی و سلامت روان والدین کودکان کم‌توان ذهنی و عادی. فصلنامه کودکان استثنایی. ۱۶ (۴): ۲۷-۳۸
مهرابی‌زاده هنرمند، م؛ آتش‌افروز، ع؛ شهنی ییلاق، م، رضایی، ش. (1392). مقایسه سلامت عمومی، استرس شغلی و فرسودگی شغلی معلمان مدارس استثنایی و عادی. روانشناسی بالینی و شخصیت-دانشور رفتار سابق، ۲ (۹): ۵۳-۶۴.
Alevriadou, A., & Pavlidou, K. (2016). Teachers’ interpersonal style and its relationship to emotions, causal attributions, and type of challenging behaviors displayed by students with intellectual disabilities. Journal of intellectual disabilities, 20(3), 213-227.
Baker BL, McIntyre LL, Blacher J, Crnic K, Edelbrock C, Low C. (2003). Preschool children with and without developmental delay: Behaviour problems and parenting stress over time. Journal of Intellectual Disability Research, 47, 217–230.
Barr, J. J. (2013). Student-teachers’ attitudes toward students with disabilities: associations with contact and empathy. International Journal of Education and Practice, 1(8), 87-100.
Baurain C, Nader-Grosbois N. (2013). Theory of mind, socio-emotional problem-solving, socio-emotional regulation in children with intellectual disability and in typically developing children. Journal of autism and developmental disorders, 43(5), 1080-97.
Beadle‐Brown, J., Leigh, J., Whelton, B., Richardson, L., Beecham, J., Baumker, T., & Bradshaw, J. (2016). Quality of life and quality of support for people with severe intellectual disability and complex needs. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 29(5), 409-421.
Bhatia MS, Kabra M, Sapra S. (2005). Behavioral problems in children with Down syndrome. Indian Pediatr, 42(7), 675.
Blacher, J., & Baker, B. L. (2007). Positive impact of intellectual disability on families. American Journal on Mental Retardation, 112(5), 330-348.
Cook, B. G., Cameron, D. L., & Tankersley, M. (2007). Inclusive teachers' attitudinal ratings of their students with disabilities. The Journal of Special Education, 40(4), 230-238.
Einfeld SL, Ellis LA, Emerson E. (2011). Comorbidity of intellectual disability and mental disorder in children and adolescents: A systematic review. Journal of Intellectual and Developmental Disability, 36(2), 137-43.
Eisenhower AS, Baker BL, Blacher J. (2007). Early student–teacher relationships of children with and without intellectual disability: Contributions of behavioral, social, and self-regulatory competence. Journal of School Psychology, 45(4), 363-83.
Green, S. A., Berkovits, L. D., & Baker, B. L. (2015). Symptoms and development of anxiety in children with or without intellectual disability. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 44(1), 137-144.
Hamre BK, Pianta RC. (2001). Early teacher–child relationships and the trajectory of children's school outcomes through eighth grade. Child development, 72(2), 625-38.
Hassall R, Rose J, McDonald J. (2005). Parenting stress in mothers of children with an intellectual disability: The effects of parental cognitions in relation to child characteristics and family support. Journal of Intellectual Disability Research, 49(6), 405-18.
Hassall, R., Rose, J., & McDonald, J. (2005). Parenting stress in mothers of children with an intellectual disability: The effects of parental cognitions in relation to child characteristics and family support. Journal of Intellectual Disability Research, 49(6), 405-418.
Hermans, H., Beekman, A. T., & Evenhuis, H. M. (2013). Prevalence of depression and anxiety in older users of formal Dutch intellectual disability services. Journal of affective disorders, 144(1), 94-100.
Irazábal M, Marsà F, García M, Gutiérrez-Recacha P, Martorell A, Salvador-Carulla L, Ochoa S. (2013). Family burden related to clinical and functional variables of people with intellectual disability with and without a mental disorder. Research in Developmental Disabilities, 33(3), 796-803.
Jansen, S. L., van der Putten, A. A., & Vlaskamp, C. (2017). Parents’ experiences of collaborating with professionals in the support of their child with profound intellectual and multiple disabilities: A multiple case study. Journal of Intellectual Disabilities, 21(1), 53-67.
Kwok, S. Y., Leung, C. L., & Wong, D. F. (2014). Marital satisfaction of Chinese mothers of children with autism and intellectual disabilities in Hong Kong. Journal of Intellectual Disability Research, 58(12), 1156-1171.
Martorell A, Gutiérrez-Recacha P, Irazábal M, Marsà F, García M. (2011). Family impact in intellectual disability, severe mental health disorders and mental health disorders in ID. A comparison. Research in developmental disabilities, 32(6), 2847-52.
McIntyre LL, Blacher J, Baker BL. (2006). The transition to school: Adaptation in young children with and without intellectual disability. Journal of Intellectual Disability Research, 50(5), 349-61.
Nurmi, J. E. (2012). Students’ characteristics and teacher–child relationships in instruction: A meta-analysis. Educational Research Review, 7(3), 177-197.
Oshodi YO, Umeh CS, Afolabi Lesi FE, Eigbike-Aideyan M, Adeyemi JD. (2014). Burden and psychological challenges in caregivers of children with intellectual disabilities in a child neurology clinic in Lagos, Nigeria. International Journal of Developmental Disabilities, 60(4): 226-34.
Pianta RC, Stuhlman MW. (2004). Teacher-child relationships and children's success in the first years of school. School psychology review, 33(3), 444-50.
Robinson, M., & Neece, C. L. (2015). Marital satisfaction, parental stress, and child behavior problems among parents of young children with developmental delays. Journal of Mental Health Research in Intellectual Disabilities, 8(1), 23-46.
Schalock, R. L., Borthwick-Duffy, S. A., Bradley, V. J., Buntinx, W. (2009). Intellectual disability, definition, classification and systems of supports (11th ed.). Washington, DC. American Association on Intellectual and Developmental Disabilities.
Silver RB, Measelle JR, Armstrong JM, Essex MJ. (2005). Trajectories of classroom externalizing behavior: Contributions of child characteristics, family characteristics, and the teacher–child relationship during the school transition. Journal of School Psychology 43(1):39-60.
Thompson, R., Linehan, C., Glynn, M., & Kerr, M. P. (2013). A qualitative study of carers' and professionals' views on the management of people with intellectual disability and epilepsy: a neglected population. Epilepsy & Behavior, 28(3), 379-385.
Totsika V, Hastings RP, Vagenas D, Emerson E. (2014). Parenting and the behavior problems of young children with an intellectual disability: Concurrent and longitudinal relationships in a population-based study. American journal on intellectual and developmental disabilities, 119(5), 422-35.
Wark, S., Hussain, R., & Edwards, H. (2014). The training needs of staff supporting individuals ageing with intellectual disability. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 27(3), 273-288.