نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیات علمی دانشگاه آزاد کرمانشاه

2 گروه روان شناسی خوارزمی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیر آموزش حل مسئله محور بر مشکلات رفتاری دانش آموزان انجام شد. طرح پژوهش شبه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون - پس‌آزمون - پیگیری با گروه گواه بود. تعداد 120 دانش‌آموز با میانگین سن و پایه تحصیلی به ترتیب 11 و 5 ، با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند و با انتساب تصادفی به دو گروه آزمایشی (60 نفر) و گواه (60 نفر) تقسیم شدند. پس از 10 جلسه آموزش یک ساعته به والدین و معلمان، گروه آزمایشی به مدت سه ماه تحت آموزش برنامه حل مسئله خانواده/ مدرسه محور قرار گرفتند، برای جمع‌آوری داده ها در سه فرم دانش آموزان، والدین و معلمان از مقیاس درجه بندی مشکلات رفتاری (گرشام و الیوت،1990) استفاده شد. طبق گزارش دانش آموزان، والدین و معلمان در سه مرحله پیش‌آزمون- پس‌آزمون (فاصله سه‌ماهه) و پیگیری (فاصله یک‌ماهه) نشان داد در گروه آزمایشی بین نمرات پیش‌آزمون- پس‌آزمون در زیر مقیاس‌های مشکلات رفتاری تفاوت معناداری وجود داشت، اما بین نمرات پس‌آزمون - پیگیری در زیر مقیاس‌های مشکلات رفتاری تفاوت معنادار نبود. بنابراین آموزش حل مسئله خانواده/ مدرسه محور بر مشکلات رفتاری دانش آموزان اثربخش است و آموزش حل مسئله به‌ عنوان یک برنامه پیشگیرانه از اهمیت فراوانی برخوردار است.

کلیدواژه‌ها

بخشایش، ع؛ دهقان زردینی، ر. (1392). اثربخشی آموزش مهارت حل مساله بر کاهش مشکلات رفتاری دانش­آموزان. مجله علوم رفتاری، 7، (4)، 353-347.
خوشکام، ز؛ ملک­پور، م؛ مولوی، ح. (1387). اثربخشی آموزش حل مساله گروهی بر مهارت‌های اجتماعی دانش­آموزان با آسیب بینایی. پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، 8، (2)، 156-141.
شکوهی­یکتا، م؛ پرند، ا. (1387). آموزش روش حل مساله به مادران و تأثیر آن بر روابط خانوادگی. مجله خانواده پژوهی، 4، (1)3، 16- 5.
شکوهی­یکتا، م؛ زمانی، ن. (1391). کاربرد آموزش برنامه حل مساله بین فردی در کاهش رفتارهای مشکل‌ساز دانش‌آموزان دیرآموز: مطالعه تک آزمودنی. مجله روش‌ها و مد­­ل­های روا­­ن­شناختی، 8، 55-71.
شکوهی­یکتا، م؛ سالم، ص؛ به‌پژوه، ا؛ رستمی، ر؛ پرند، ا. (1389). تأثیر آموزش مهارت حل مساله بر میزان مهارت‌های اجتماعی کودکان با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی. مجله روانشناسی و علوم تربیتی، 3، 37- 50.
شکوهی­یکتا، م؛ اکبری زردخانه، س؛ سهراب پور، غ. (1394). اثربخشی کارگاه آموزشی کودک اندیشمند بر شیوه‌های فرزندپروری والدین و مشکلات رفتاری کودکان پیش‌دبستانی. فصلنامه سلامت روانی کودک، 2، (3)، 19-9.
گنجی، م. (1394). روانشناسی کودکان استثنایی بر اساس DSM-5. تهران: انتشارات ساوالان.
مک­موران، م؛ مک گوائر، ج. (2005). حل مساله اجتماعی و ارتکاب جرم رویکردهای درمانی جدید به بزهکاری، ترجمه زینب خانجانی و عبدالله فیروزیان (1391). تهران: انتشارات روشنک.
منصور، م. (1391). روانشناسی ژنتیک تحول روانی از تولد تا پیری. تهران . انتشارات سمت .
 Abdulmalik J; Ani C; Ajuwon A; Omigbodun O. (2016). Effects of problem‑solving interventions on aggressive behaviours among primary school pupils in Ibadan, Nigeria. Child Adolesc Psychiatry Ment Health. Doi: 10.1186/s13034-016-0116-5.
 Achenbach, T.M; Dumenci, L; Rescorla, L. (2005). DSM-Oriented and Empirically Based Approaches to Constructing Scales from the Same Item Pools (in press).
 Agran, M; Wehmeyer, M. (2005). Teaching problem solving to students with mental retardation. In M. L. Wehmeyer & M. Agran (Eds.), Mental retardation and intellectual disabilities teaching students using innovative and research-based strategies .Upper Saddle River, NJ: Pearson Merrill Prentice Hall.
  Austad, CS. (2009). Counseling and psychotherapy today: Theory, practice and research. New York: McGraw Hill.
  Bandura, A., Walters, R. H. (1959). Adolescent aggression. New York: Ronald.
  Bauer, N. S; Webster-Stratton, C. (2006). Prevention of behavior disorder in primary care. Cur Opine Pediatrics, 6, 654-660.
  Bayazit, I. (2013). An Investigation of Problem Solving Approaches, Strategies, and Models Used by the 7th and 8th Grade Students when Solving Real-World Problems. educational sciences: theory & practice,13(3).1920-1927.
 Beck, S. R., Williams, C., Cutting, N., Apperly, I.A. & Chappell, J. (2016). Individual differences in children’sinnovative problem-solving are notpredicted by divergent thinking or executive functions, philosophical transactions. Phil. Trans. R. Soc. B 371: 20150190. pp 1-11.
  Best, J. R., Miller, P.H. & Jones, L. L. (2009). Executive functions after age 5: Changes and correlates. Developmental review, 29: 180-200.
  Bilchik, S. (1999). Minorities in the juvenile justice system. 1999 National Report Series. Juvenile Justice Bulletin.Department of Justice, Washington, D.C. Office of Juvenile Justice and Delinquency Prevention, 1-15.
 Blanchard-Fields, F. (2007). Problem Solving and Emotion: An Adult Developmental. Perspective, Current Directions in Psychological Science, 16(1), 26-31.
  Cassidy, T., Taylor, L. (2005). Coping and psychological distress as a function of the bully victim dichotomy in older children. Social Psychology of Education, 8(3), 249–262.
  Cote D, Pierce F.T, Higgins K, Miller S, Tandy R and Sparks S. (2010). Increasing skill performances of problem solving in students with intellectual disabilities. Education and Training in Autism and Developmental Disabilities, 45(4), 512-524.
  Demaray, M. K. (1995). Social skills assessment: A comparative evaluation of six published rating scales. School Psychology Review, 24 (40), 648-671.
  Fabiansson, E.C & Denson, T.F. (2015). Anger, Hostility and Anger Management. Encyclopedia of Mental Health (Second Edition) Pages 64-67.
  Feindler, E.L & Weisner, S. (2006). Yout anger management treatment for school violence prevention. In S.R. Jimerson & M. Furlong (Eds), Handbook of school violence and school safety: From Research to practice 353-363. Mahwah, NJ, US: Lawrence Erlbaum Associates.
  Glago, K.D; Mastropieri, M.A; Scruggs, T.E. (2009). Improving problem solving of elementary students with mild disabilities. Remedial and Special Education, 30, 372-380.
  Greene R, Ablon S, Monuteaux M.C, Goring J.C, Henin A.C, Raezer-Blakely L, Edwards G, Markey J, Rabbitt S. (2004). Effectiveness of collaborative problem solving in affectively dysregulated children with oppositional-defiant disorder: initial findings. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 72(6), 1157–1164.
  Gresham, F. M & Elliott, S. N. (1990). Social skills rating system. San Antonio, TX: Pearson.
  Haggerty, K., Kosterman, R. (2012). Helping parents prevent problem ehavior. Better: Evidence-Based Education, 4(3), 22-23.
  Hallahan, D. P., Kauffman, J.M. (2011). Exeptional Learners: An Introduction Exceptional Children. New York: Prentice Hall.
Herrmann, D. S., McWhirter, J. (2003). Anger & aggression management in young adolescents: An experimental validation of the SCARE program. Education & Treatment of Children, 26 (3), 273-299.
  Immordino-Yang, M. H; Silvan, L. (2010). Admiration for virtue: Neuroscientific perspectives on a motivating emotion. Contemporary educational psychology, 35(2), 110-115.
 Jobe-Shields, F. (2015). Parent–Child Automaticity: Links to Child Coping and Behavior and Engagement in Parent Training. Journal of Child and Family Studies, Volume 24, Issue 7, pp 2060-2069.
 Kanning, U.P. (2006). Development and validation of a German-language version of the interpersonal competence questionnaire) ICQ). European Journal of Psychological Assessment, 32(1), 43-51.
Kimberly, B. (2009). The characteristics of effective teachers. In Back Kimberly, Teaching and Learning. http://www.edubook.com/the-caracter is tics-of-effective-teachers/8 69.
Levesque, R.J. (2012). Encyclopedia of Adolescence. Springer New York: Illustrated.
Levitt, J.M., Saka, N., Roamanelli, L. H; Hoagwood, K. (2007). Early identification mental health problem in schools. Journal of School Psychology, 45, 163–191.
Lochman, J. E; Dodge, K. A. (1994). Social cognitive processes of severely violent, moderately aggressive, and nonaggressive boys. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 62, 366-374.
Miller, P.H. (2011). Theories of developmental psychology. United States of America- New York: Catherine Woods.
Mitkovska, S.J. (2010). The need of continuous professional teacher development. A Stip, Bulevar JNA 4/13. www.sciencedirect.com.
Morales López, Y. (2011). Inputs for the incorporation of the UNESCO guidelines on ICT competency standards for teachers: The training of teachers of mathematics in Central America.. Universidad de Oviedo. 39(1), 3-12.
O'Reilly, M. F; Lancioni, G; Gardiner, M; Tiernan, R; Lacy, C. (2002). Using a problem-solving approach to teach classroom skills to a student with moderate intellectual disabilities within regular classroom settings.  International Journal of Disability, Development and Education, 49 (1), 95-104.
Pahl, K.M, Barrett PM. (2010). Preventing anxiety and promoting social and emotional strength in preschool children: a universal evaluation of the Fun FRIENDS Program. Advances in School Mental Health Promotion, 3(3), 14-25.
Schilling, Samantha. S. (2016). Child Adult Relationship Enhancement in Primary Care: A randomized trial of a parent training for child behavior problems. Academic Pediatrics, S1876-2859(16). 30335-7.
 Semple, R. J. (2005). Mindfulness-based cognitive therapy for children: A randomized group psychotherapy trial developed to enhance attention and reduce anxiety. Dissertation Abstracts International, 66 (9), 5105.
Shahim, S. (1999). Correlations between parents’ and teachers’ ratings of social skills for a group of developmentally disabled children in Iran. Psychological Reports, 85, 863-866.
Shahim, S. (2001). Reliability of the Social Skills Rating System in a group of Iranian children. Psychological Reports, 89, 566-570.
Shure, M. B. (2000). Can Problem Solve (ICPS): An Interpersonal Cognitive Problem Solving Program for Children? Affiliated with MCP: Hahnemann University.
Shure, M. B. (2001).}I Can Problem Solve (ICPS): An Interpersonal Cognitive Problem Solving Program for Children. Residential Treatment for children and you, 18, 3- 14.
Shure, M. B; Healey, K. N. (1993). Interpersonal problem solving and prevention in urban fifth and sixth–grader. Paper presented at the American Psychological Association. 33, 25-55.
Siu, A. H; Shek, D. L. (2005). Relations between social problem solving and indicators of interpersonal and family well-being among Chinese adolescents in Hong Kong. Social Indicators Research, 71, 517-539.
Smeit, J. G., Rote, W. M. (2015). What do mothers want to know about teens' activities? Levels, trajectories, and correlates. Journal of Adolescence, 38, 5-15.
Sukhodolsky, G; Golub, A; Stone, C; Orban, L. (2004). Dismantling anger control training for children: a randomized pilot study of social problem solving skills training components. Journal of Behavior Therapy. 36(1), 15-23.
Veenstra, R., Lindenberg, S., Oldehinkel, A., De Winter, F., Verhulst, C., & Ormel, J. (2007). Prosocial and antisocial behavior in preadolescence: Teachers’ and parents’ perceptions of the behavior of girls and boys. International Journal of Behavioral_ Development._ Retrieved September 20, 2007 from_www.sagepub.com.
Wiley, J; Jarosz, A. F. (2012). Working memory capacity, intentional focus, and problem solving. Current Directions in Psychological Science, 21(4), 258–262.