نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار روانشناسی و آموزشی کودکان استثنایی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر تدوین بسته مداخه بهنگام عصب- روانشناختی کودک محور و ارزیابی اثربخشی آن بر عملکرد زبان کودکان با تاخیر رشد شناختی است. روش پژوهش نیمه آزمایشی است و از طرح پیش‌آزمون ، پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل استفاده شد. جمعیت مورد مطالعه پژوهش را کلیه کودکان 4 تا 6 ساله دارای تاخیر رشدی تشکیل داده‌اند که در مهدکودک‌ها و مراکز پیش‌دبستانی تبریز مشغول بودند. روش نمونه‌گیری تصادفی چند مرحله‌ای بود و سه منطقه به صورت تصادفی انتخاب و از هر کدام از آنها نیز سه مرکز مهدکودک و پیش‌دبستانی به صورت تصادفی انتخاب شدند. بسته مداخلاتی توسط پژوهشگران طراحی شد، سپس به منظور غربالگری، مقیاس هوشی وکسلر پیش از دبستان ویرایش سوم از کودکان به عمل آمد و تعداد 30 نفر از افرادی که دارای تاخیر در رشد شناختی بودند و ملاک‌های ورود به پژوهش را داشتند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایدهی شدند. سپس اجرای برنامه مداخلاتی عصب – روانشناختی کودک محور به مدت 16 جلسه بر روی گروه آزمایش انجام گرفت و گروه کنترل نیز هیچگونه مداخله‌ای دریافت نکردند، داده‌ها با آزمون تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر و با استفاده از نرم افزار آماری SPSS-22 تحلیل شدند. نتایج به دست آمده نشان داد که بین آزمودنی‌های گروه آزمایش و کنترل از نظر عملکرد زبانی در مرحله پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معنی‌داری وجود دارد (05/0 > P).
بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که بسته مداخلات بهنگام عصب – روانشناختی کودک محور منجر به افزایش عمکرد زبانی در کودکان تاخیر رشدی شده است.

کلیدواژه‌ها

اصغری نکاح، سیدمحسن؛ بروک، فاطمه. (1394). بررسی اثربخشی مداخله مبتنی بر بازی­های زبان­شناختی بر رشد آگاهی واج­شناختی کودکان بی سرپرست و بد سرپرست مقیم شیرخوارگاه. پژوهش­های روانشناسی بالینی و مشاوره، 5(1)، 100-86.
اصغری نکاح، سید محسن.(1386). ضرورت و جایگاه مداخله زودهنگام و آموزش پیش­دبستانی برای کودکان دارای نیازهای ویژه، نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، 74، 11-3.
برک، لورا .(2007). روانشناسی رشد، جلد اول؛ از لقاح تا کودکی، ویراست چهارم، مترجم یحی سید محمدی (1394)، ناشر ارسباران، چاپ سی­ام.
روحی، افسر و هشتجین، علی. (1390). تاثیر آموزش­های پیش­دبستانی بر رشد مهارت­های شفاهی دانش­آموزان آذری زبان در پایه اول ابتدایی، فصلنامه نوآوری­های آموزشی، 10(39)، 50-25.
سادوک، بنجامین، سادوک، ویرجینیا و روئیز، پدرو. (2015). خلاصه روانپزشکی کاپلان و سادوک علوم رفتاری/روانپزشکی بالینی، ترجمه فرزین رضایی (1394) ، چاپ دهم، تهران: انتشارات ارجمند.
سلیمانی، فرزین، ساجدی، فیروزه و امیرعلی اکبری، صدیقه (1393). تاخیر تکاملی کودکان و عوامل مرتبط با آن، نشریه علمی پژوهشی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم­پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی، 85 (24)، 70-61.
فرامرزی، سالار؛ شیرزادی، پرستو؛ قاسمی، مسلم و یارمحمدیان، احمد. (1394). بررسی تاثیر مداخلات عصب روانشناختی بر عملکرد زبان دریافتی کودکان مبتلا به آسیب ویژه زبانی. مجله علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد، 4 (4)، 61-51.
فرامرزی، سالار؛ یارمحمدیان، احمد؛ ملک­پور، مختار؛ شیرزادی، پرستو و قاسمی، مسلم. (1395). بررسی تاثیر مداخلات عصب­روانشناختی بر عملکرد زبانی کودکان پیش­دبستانی دارای اختلال زبانی خاص، مجله مطالعات ناتوانی، (6)، 316-304.
کاظمی، یلدا و محبی‌نژاد، فاطمه (1394). تأثیر مداخله زودهنگام مبتنی بر والدین بر مهارت‌های زبانی کودکان نوپای مبتلا به تأخیر زبانی: پژوهش مورد-منفرد. مجله پژوهش در علوم توانبخشی, 11(5)، 345-353.
محمداسماعیل زاده، سحر؛ اصغری نکاح، سید محسن؛ شریفی، شهلا و طیرانی نیک نژاد، حمید. (1394). اثربخشی بازی­های زبان­شناختی بر بهبود زبان بیانی و دریافتی کودکان آسیب دیده شنوایی. مجله علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد، 4 (1)، 14-7.
مفیدی، فرخنده و سبزه، بتول. (1387). تاثیر فعالیت­های زبان آموزی دوره پیش دبستانی بر رشد زبان گفتاری دانش­آموزان پایه اول دوره ابتدایی، فصلنامه مطالعات برنامه درسی، 3 (10)، 153-130.
مکارم­نسب، افروز؛ یارمحمدیان، احمد و قمرانی، امیر. (1396). اثربخشی آموزش قصه­های مبتنی بر دیالوگ و بر مهارت­های زبانی کودکان دختر کم­توان هوشی آموزش­پذیر، پژوهش در علوم توانبخشی، 13(2)، 103-95.
ملک­پور، مختار (1393). دایره المعارف کودکان با نیازهای خاص (استثنایی). اصفهان: نشر دارخوین.
دهقان، نجمه؛ فرامرزی، سالار؛ نادی، محمدعلی و عارفی، مژگان. (1396). بررسی اثربخشی بسته آموزش بازی­های شناختی بر عملکرد مهارت­های عصب روانشناختی دانش­آموزان نارساخوان، فصلنامه علمی­- پژوهشی عصب روانشناسی، 3(2)، 86-67.
نیکخو، فاطمه؛ حسن زاده، سعید؛ افروز، غلامعلی و فرزاد، ولی اله. (1396). مداخله بهنگام در حوزه شنوایی، زبان و دلبستگی کودکان ناشنوای زیر دو سال. مجله علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد، 7 (1)، 68-57.
یارمحمدیان، احمد. (1392). تحلیل رابطه بین اختلالات یادگیری و اختلالات ربان در دانش­آموزان مقطع ابتدایی. فصلنامه توانبخشی، 14 (1)، 31-23.
Baggerly, J., & Jenkins, W. W. (2013). The effectiveness of child-centered play therapy on developmental and diagnostic factors in children who are homeless. International Journal of Play Therapy18(1), 45.
Barna, I., & Agapii, E. (2017). Language Assessment and Means of Therapeutic Intervention for Children with Autistic Spectrum Disorder. Acta Universitatis Danubius. Communicatio, 11(1).
Bojczyk, K. E., Davis, A. E., & Rana, V. (2016). Mother–child interaction quality in shared book reading: Relation to child vocabulary and readiness to read. Early Childhood Research Quarterly, 36, 404-414
Gartlan,M. & Strosnider, R. (2007) Learning disability and young children: identification and intervention. Learning Disability Quarterly, 30 (1), 63-72.
Holloway, I., & Todres, L. (2003). The status of method: flexibility, consistency and coherence. Qualitative research3(3), 345-357.
Kaiser, A. P., & Roberts, M. Y. (2013). Parent-implemented enhanced milieu teaching with preschool children who have intellectual disabilities. Journal of Speech, Language, and Hearing Research56(1), 295-309.‏ ‏
King, N., & Horrocks, C. (2010). Interviews in qualitative research. Sage.
Lorenz, D. C. (2010). Can I play? Using play therapy for children and adolescents with disabilities.
Marton, K. (2008). Visuospatial processing and executive functions in children with specific language impairment. International Journal of Language & Communication Disorders, 43(2), 181-200.
Marton, K., & Schwartz, R. G. (2003). Working memory capacity and language processes in children with specific language impairment. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 46(5), 1138-1153.
Nutbrown, C. (2011). Key concepts in early childhood education and care. Sage.
Paterson, J., Iusitini, L., & Gao, W. (2011). Child developmental assessment at two-years of age: Data from the Pacific Islands Families Study. Pac. Health Dialog, 17, 51-63.
Petermann, F. (Ed.). (2011). Wechsler preschool and primary scale of intelligence-III:(WPPSI-III); Manual;[deutschsprachige Adaption nach D. Wechsler; PsychCorp]. Pearson.
Ping, M. T. (2014). Group interactions in dialogic book reading activities as a language learning context in preschool. Learning, Culture and Social Interaction, 3(2), 146-158.
Quinn, K. (2010). Testing for Kindergarten: Simple Strategies to Help Your Child Ace the Tests For: Public School Placement, Private School Admissions, Gifted Program Qualification. Simon and Schuster
Raiford, S. E., & Coalson, D. L. (2014). Essentials of WPPSI-IV assessment. John Wiley & Sons.
Roberts, M. Y., Kaiser, A. P., Wolfe, C. E., Bryant, J. D., & Spidalieri, A. M. (2014). Effects of the teach-model-coach-review instructional approach on caregiver use of language support strategies and children's expressive language skills. Journal of Speech, Language, and Hearing Research57(5), 1851-1869.
Sadock, B., & Ruiz, P. (2015). Kaplan & Sadock's synopsis of psychiatry: behavioral sciences. Walters Kluwer.
Schertz, H. H., & Odom, S. L. (2007). Promoting joint attention in toddlers with autism: A parent-mediated developmental model. Journal of autism and developmental disorders, 37(8), 1562-1575.
Soleimani, F., Teymouri, R., & Biglarian, A. (2013). Predicting developmental disorder in infants using an artificial neural network. Acta Medica Iranica, 51(6), 347.
Stroh, K., Robinson, T., & Proctor, A. (2008). Every Child Can Learn: Using learning tools and play to help children with Developmental Delay. SAGE.
Thomsena, T. (2003). Erslanda L b, Rimola LM, Niemic J. The effects of attention on speech perception: An fMRI study. J Brain Lang85, 37-48.
Torabi, F., Amir Ali Akbari, S., Amiri, S., Soleimani, F., & Alavi Majd, H. (2012). Correlation between high-risk pregnancy and developmental delay in children aged 4–60 months. Libyan Journal of Medicine7(1), 18811.
 
Verhoeven, L., & Perfetti, C. A. (2011). Introduction to this special issue: vocabulary growth and reading skill. Scientific Studies of Reading, 15(1), 1-7.
اصغری نکاح، سیدمحسن[h1] ؛ بروک، فاطمه. (1394). بررسی اثربخشی مداخله مبتنی بر بازی­های زبان­شناختی بر رشد آگاهی واج­شناختی کودکان بی سرپرست و بد سرپرست مقیم شیرخوارگاه. پژوهش­های روانشناسی بالینی و مشاوره، 5(1)، 100-86.
اصغری نکاح، سید محسن.(1386). ضرورت و جایگاه مداخله زودهنگام و آموزش پیش­دبستانی برای کودکان دارای نیازهای ویژه، نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، 74، 11-3.
برک، لورا .(2007). روانشناسی رشد، جلد اول؛ از لقاح تا کودکی، ویراست چهارم، مترجم یحی سید محمدی (1394)، ناشر ارسباران، چاپ سی­ام.
روحی، افسر و هشتجین، علی. (1390). تاثیر آموزش­های پیش­دبستانی بر رشد مهارت­های شفاهی دانش­آموزان آذری زبان در پایه اول ابتدایی، فصلنامه نوآوری­های آموزشی، 10(39)، 50-25.
سادوک، بنجامین، سادوک، ویرجینیا و روئیز، پدرو. (2015). خلاصه روانپزشکی کاپلان و سادوک علوم رفتاری/روانپزشکی بالینی، ترجمه فرزین رضایی (1394) ، چاپ دهم، تهران: انتشارات ارجمند.
سلیمانی، فرزین، ساجدی، فیروزه و امیرعلی اکبری، صدیقه (1393). تاخیر تکاملی کودکان و عوامل مرتبط با آن، نشریه علمی پژوهشی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم­پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی، 85 (24)، 70-61.
فرامرزی، سالار؛ شیرزادی، پرستو؛ قاسمی، مسلم و یارمحمدیان، احمد. (1394). بررسی تاثیر مداخلات عصب روانشناختی بر عملکرد زبان دریافتی کودکان مبتلا به آسیب ویژه زبانی. مجله علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد، 4 (4)، 61-51.
فرامرزی، سالار؛ یارمحمدیان، احمد؛ ملک­پور، مختار؛ شیرزادی، پرستو و قاسمی، مسلم. (1395). بررسی تاثیر مداخلات عصب­روانشناختی بر عملکرد زبانی کودکان پیش­دبستانی دارای اختلال زبانی خاص، مجله مطالعات ناتوانی، (6)، 316-304.
کاظمی، یلدا و محبی‌نژاد، فاطمه (1394). تأثیر مداخله زودهنگام مبتنی بر والدین بر مهارت‌های زبانی کودکان نوپای مبتلا به تأخیر زبانی: پژوهش مورد-منفرد. مجله پژوهش در علوم توانبخشی, 11(5)، 345-353.
محمداسماعیل زاده، سحر؛ اصغری نکاح، سید محسن؛ شریفی، شهلا و طیرانی نیک نژاد، حمید. (1394). اثربخشی بازی­های زبان­شناختی بر بهبود زبان بیانی و دریافتی کودکان آسیب دیده شنوایی. مجله علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد، 4 (1)، 14-7.
مفیدی، فرخنده و سبزه، بتول. (1387). تاثیر فعالیت­های زبان آموزی دوره پیش دبستانی بر رشد زبان گفتاری دانش­آموزان پایه اول دوره ابتدایی، فصلنامه مطالعات برنامه درسی، 3 (10)، 153-130.
مکارم­نسب، افروز؛ یارمحمدیان، احمد و قمرانی، امیر. (1396). اثربخشی آموزش قصه­های مبتنی بر دیالوگ و بر مهارت­های زبانی کودکان دختر کم­توان هوشی آموزش­پذیر، پژوهش در علوم توانبخشی، 13(2)، 103-95.
ملک­پور، مختار (1393). دایره[h2]  المعارف کودکان با نیازهای خاص (استثنایی). اصفهان: نشر دارخوین.
دهقان، نجمه؛ فرامرزی، سالار؛ نادی، محمدعلی و عارفی، مژگان. (1396). بررسی اثربخشی بسته آموزش بازی­های شناختی بر عملکرد مهارت­های عصب روانشناختی دانش­آموزان نارساخوان، فصلنامه علمی­- پژوهشی عصب روانشناسی، 3(2)، 86-67.
نیکخو، فاطمه؛ حسن زاده، سعید؛ افروز، غلامعلی و فرزاد، ولی اله. (1396). مداخله بهنگام در حوزه شنوایی، زبان و دلبستگی کودکان ناشنوای زیر دو سال. مجله علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد، 7 (1)، 68-57.
یارمحمدیان، احمد. (1392). تحلیل رابطه بین اختلالات یادگیری و اختلالات ربان در دانش­آموزان مقطع ابتدایی. فصلنامه توانبخشی، 14 (1)، 31-23.
Baggerly, J., & Jenkins, W. W. (2013). The effectiveness of child-centered play therapy on developmental and diagnostic factors in children who are homeless. International Journal of Play Therapy18(1), 45.
Barna, I., & Agapii, E. (2017). Language Assessment and Means of Therapeutic Intervention for Children with Autistic Spectrum Disorder. Acta Universitatis Danubius. Communicatio, 11(1).
Bojczyk, K. E., Davis, A. E., & Rana, V. (2016). Mother–child interaction quality in shared book reading: Relation to child vocabulary and readiness to read. Early Childhood Research Quarterly, 36, 404-414
Gartlan,M. & Strosnider, R. (2007) Learning disability and young children: identification and intervention. Learning Disability Quarterly, 30 (1), 63-72.
Holloway, I., & Todres, L. (2003). The status of method: flexibility, consistency and coherence. Qualitative research3(3), 345-357.
Kaiser, A. P., & Roberts, M. Y. (2013). Parent-implemented enhanced milieu teaching with preschool children who have intellectual disabilities. Journal of Speech, Language, and Hearing Research56(1), 295-309.‏ ‏
King, N., & Horrocks, C. (2010). Interviews in qualitative research. Sage.
Marton, K. (2008). Visuospatial processing and executive functions in children with specific language impairment. International Journal of Language & Communication Disorders, 43(2), 181-200.
Marton, K., & Schwartz, R. G. (2003). Working memory capacity and language processes in children with specific language impairment. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 46(5), 1138-1153.
Nutbrown, C. (2011). Key concepts in early childhood education and care. Sage.
Paterson, J., Iusitini, L., & Gao, W. (2011). Child developmental assessment at two-years of age: Data from the Pacific Islands Families Study. Pac. Health Dialog, 17, 51-63.
Petermann, F. (Ed.). (2011). Wechsler preschool and primary scale of intelligence-III:(WPPSI-III); Manual;[deutschsprachige Adaption nach D. Wechsler; PsychCorp]. Pearson.
Ping, M. T. (2014). Group interactions in dialogic book reading activities as a language learning context in preschool. Learning, Culture and Social Interaction, 3(2), 146-158.
Quinn, K. (2010). Testing for Kindergarten: Simple Strategies to Help Your Child Ace the Tests For: Public School Placement, Private School Admissions, Gifted Program Qualification. Simon and Schuster
Raiford, S. E., & Coalson, D. L. (2014). Essentials of WPPSI-IV assessment. John Wiley & Sons.
Roberts, M. Y., Kaiser, A. P., Wolfe, C. E., Bryant, J. D., & Spidalieri, A. M. (2014). Effects of the teach-model-coach-review instructional approach on caregiver use of language support strategies and children's expressive language skills. Journal of Speech, Language, and Hearing Research57(5), 1851-1869.
Sadock, B., & Ruiz, P. (2015). Kaplan & Sadock's synopsis of psychiatry: behavioral sciences. Walters Kluwer.
Schertz, H. H., & Odom, S. L. (2007). Promoting joint attention in toddlers with autism: A parent-mediated developmental model. Journal of autism and developmental disorders, 37(8), 1562-1575.
Soleimani, F., Teymouri, R., & Biglarian, A. (2013). Predicting developmental disorder in infants using an artificial neural network. Acta Medica Iranica, 51(6), 347.
Stroh, K., Robinson, T., & Proctor, A. (2008). Every Child Can Learn: Using learning tools and play to help children with Developmental Delay. SAGE.
Thomsena, T. (2003). Erslanda L b, Rimola LM, Niemic J. The effects of attention on speech perception: An fMRI study. J Brain Lang85, 37-48.
Torabi, F., Amir Ali Akbari, S., Amiri, S., Soleimani, F., & Alavi Majd, H. (2012). Correlation between high-risk pregnancy and developmental delay in children aged 4–60 months. Libyan Journal of Medicine7(1), 18811.
Verhoeven, L., & Perfetti, C. A. (2011). Introduction to this special issue: vocabulary growth and reading skill. Scientific Studies of Reading, 15(1), 1-7.
 [h1]اسامی کوچک باید فقط حرف اول بیاید.
در تمام منابع اصلاح کنید
 [h2]عنوان کتاب باید ایتالیک باشد
در مقاله ها باید اسم مجله ایتالیک باشد
 [h3]معلوم نیست کتاب است یا مقاله