نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، شیراز، ایران

3 استاد ممتاز گروه روانشناسی و آموزش کودکان، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 استادیار گروه مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، مرودشت، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی دغدغه های داشتن فرزند معلول و کیفیت و رضایت زناشویی خانواده‌های خویشاوند بود. بدین منظور با روش مروری متون اصلی شامل کتابها و مقاله های علمی معتبر در این زمینه بین سال های 1990 تا 2017 از پایگاه های اطلاعاتیِ Google Scholar, ERIC, Science Direct و Pub Med استخراج و مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. جستجو در این پایگاه ها با کلید واژه‌هایdisabled children in family, Kinship Marriage, Marital satisfaction, Families with disabled children, marital adjustment, marital quality, children with developmental disabilities بود. همچنین، از برخی منابع فارسی موجود در این زمینه استفاده شد. مرور ادبیات پژوهش نشان داد در خانواده هایی که ازدواج خویشاوندی دارند، نگرانی و دغدغه بیشتری نسبت به داشتن فرزند معلول دارند که می تواند کیفیت و رضایت زناشویی آنها را تحت تاثیر قرار دهد.. همچنین برخی پژوهش ها نشان دادند که کیفیت و رضایت زناشویی در خانواده های خویشاوند زمانی بیشترین تاثیر را می پذیرد که فرزند معلولی در خانواده باشد. بر اساس مرور ادبیات پژوهش می-توان گفت ازدواج خویشاوندی می تواند با استرس و نگرانی‌هایی در مورد داشتن فرزند معلول همراه باشد. به طور کلی ازدواج خویشاوندی به علت تبعاتی که به دنبال دارد، توجه بیشتری را از سوی پژوهشگران و متخصصان بالینی و پزشکان این حوزه می طلبد. سایر کاربردهای نظری و شواهد تجربی در ارتباط با ازدواج خویشاوندی در متن مقاله به‌تفصیل بیان شده اند.

کلیدواژه‌ها

ارجمندنیا ، ع. ا؛ افروز، غ؛ و ساداتی، س. س. (1388). بررسی علل اصلی معلولیت‌ها در کودکان و نوجوانان سنین مدرسه مناطق شهری و روستایی ایران. فصلنامه روان شناسی و علوم تربیتی. 39 (1)، 110-125.
افروز ، غ. ( 1382) . بررسی تحلیلی فراوانی و علل معلولیت‌های جسمی ، ذهنی و حسی –حرکتی در کودکان و نوجوانان سنین مدرسه مناطق شهری و روستایی کشور . ریاست جمهوری ، شورای پژوهش‌های علمی کشور ، برنامه تحقیقات ملی
افروز ، غ. (1383). مبانی روان شناختی ازدواج در بستر فرهنگ و ارزش‌های اسلامی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
افروز ، غ. (1389). مبانی روان شناختی ازدواج. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
افروز ، غ؛ و ‌هاشمی رزینی، ه (1385). مقایسة رضامندی زوجیت والدین کودکان فلج مغزی و والدین کودکان عادی. فصلنامه علوم روانشناختی، 20، 336-318.
اکرمی، س. م. (1385). ازدواج فامیای از دیدگاه مشاوره ژنتیک و عقاید. مجله بیماری‌های کودکان ایران. 16 (3)، 35-50.
امینی، س. ر؛ و کمالی، م. (1388) . بررسیشیوعنسبتفامیلیوالدیندردانشآموزان دارایافتشنواییمدارساستثناییشهرمشهد. مجموعه مقالات اولین همایش پیشگیری از معلولیت‌ها. ناشر سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور. چاپ اول.
برجیس، م؛ حکیم جوادی، م؛ طاهر، م؛ غلامعلی لواسانی، م.؛ و حسین خانزاده ع، ع. (1392). مقایسه میزان نگرانی، امید و معنای زندگی در مادران کودکان مبتلا به اوتیسم، ناشنوایی و ناتوانی یادگیری. نشریه ناتوانی‌های یادگیری، 1 (8)، 6-27.
بنی جمالی، ش. ا؛ و محمدزاده، س. (1384) . تأثیر کم‌توانی ذهنی کودک بر رضامندی زناشویی والدین. اندیشه‌های نوین تربیتی، 1 (1)، 61-74.
به‌پژوه، ا. (1391). خانواده و کودکان با نیازهای ویژه. تهران: انتشارات آوای نور.
تاجری، ب؛ و بحیرایی، ا. (1387). بررسی رابطه استرس، نگرش مذهبی و آگاهی با پذیرش کودکان پسر کم‌توان ذهنی در مادران. پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، 8، 205-224.
جدیری، ج؛ جان‌بزرگی، م؛ و رسول‌زاده طباطبایی، س. ک. (1393). بررسی رابطه رضامندی‌ زناشویی (بر اساس ‌معیارهای‌ دینی) با عوامل جمعیت‌شناختی، تحصیلات، طول مدت ازدواج، سن ازدواج و تفاوت سنی. چکیده مقالات ششمین کنگره ملی آسیب‌شناسی خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکده خانواده.
جناآبادی، ح؛ و ناستیزایی، ن. (1389). رضایت زناشویی والدین کودکان کم‌توان ذهنی. فصلنامه طلوع بهداشت، 9 (2 و 3)، 33- 44.
جهان، ف. (1386). رابطه بین داشتن معنا در زندگی و رضایت از زندگی زناشویی. مجله روانشناسی تربیتی، 2 (6)، 49-69.
حاجی اسفندیاری، ل؛ افروز، غ؛ هومن، ح. ع؛ یاریاری، ف. (1389). فراوانی ازدواج‌های ششگانه خویشاوندی و غیرخویشاوندی در والدین کودکان استثنایی و عادی. فصلنامه کودکان استثنایی، 1 (8)، 175-184.
حسن پور، ا؛ سیف نراقی، م؛ قره خانی، ا؛ و جعفری، م. (1391). بررسی رابطه دلبستگی به خدا و سلامت روان در والدین کودکان استثنایی و عادی شهر همدان سال تحصیلی 1388 – 1387. فصلنامه روانشناسی افراد استثنایی، 2 (6)، 20-1.
دینی ترکی، ن؛ بهرامی، ه؛ داورمنش، ع؛ و بیگلریان، ا. (1385). رابطه فشار روانی با رضامندی زناشویی در والدین کودکان عقب‌مانده‌ی ذهنی . فصلنامه توانبخشی، 7 (4)، 122-136.
رحیمی، م؛ افراسیابی، ح؛ رستم پور گیلانی، ط؛ و قدوسی نیا، ع. (1396). تأثیر داشتن کودک با کم توانی ذهنی بر زندگی مادران: رویکرد کیفی. فصلنامه روانشناسی افراد استثنایی، 7 (26)، 45-70.
شریفی درآمدی، پ؛ وکیلی، س؛ و نریمانی، پ. (1390) . مقدمه‌ای بر آموزش و پرورش دانش‌آموزان استثنایی. تهران: انتشارات آوای نور.
صالحی، م؛ آثاری، ح؛ و مهرابی کوشکی، ع. (1389). نقش ازدواج فامیلی در بیماران عقب‌ماندگی ذهنی در یک جمعیت روستایی. مجله دانشکده پزشکی اصفهان. 28 (116)، 1076-1083.
علامه، ز. (1377). ارتباط بین ناهنجاری‌های آشکار با ازدواج‌های فامیلی درجه سه در شهر اصفهان. پژوهش در علوم پزشکی، 3 (1)، 45 - 47
علیخانی، م؛ منظری توکلی، ع؛ و منظری، ح؛ (1392). عوامل مرتبط با اضطراب مادران دارای کودک با نیازهای ویژه. فصلنامه روانشناسی افراد استثنایی 3 (10)، 145- 163.
فتح‌زاده، م؛ هادی، ن؛ بابایی بیگی، م. ع؛ بذرگر، م؛ داربوئی، م؛ و شجایی، ا. (1384). ناهنجاری‌های ژنتیکی و غیرژنتیکی در فرزندان پدر و مادر خویشاوند و غیرخویشاوند. مجله تحقیقاتعلومپزشکی، 3 (4 )، 78-89.
قاسمی، ه. (1389). رابطه بین باورهای دینی و سلامت روان با رضامندی زناشویی در زوج‌های دارای کودکان استثنایی شهرستان ساری. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور تهران.
کاظمی، ز. (1390). بررسی تأثیر آرمان گرایی توسعه ای بر شکاف بین نگرش‌های نسل‌ها بر ازدواج خویشاوندی، فصلنامه خانواده پژوهی، 16 (2). 116-106.
کاکابرایی، ک؛ و صیدی، م. (11390). بررسی و مقایسه فراوانی ازدواج‌های خویشاوندی و غیرخویشاوندی در والدین کودکان استثنایی و عادی. مجله پژوهش و سلامت، 2 (1)، 162- 167.
لطفی، ی؛ مهرکیان، س؛ و جعفری؛ ز. (1385). بررسی شیوع نسبت فامیلی والدین در کودکان دچار کاهش شنوایی مراجعه‌کننده به مراکز توانبخشی سازمان بهزیستی ایران. مجله دانشگاه علوم پزشکی رازی، 13 (51)، 183-188.
موفق، ا. (1388). بررسی پرهیز از ازدواج با اقوام نزدیک و آثار بروز ناتوانی در فرزندان. فصلنامه اخلاق پزشکی.3 (7)، 124-136.
میرلوحی، ف. س؛ میر لوحی، ن. (1388). رابطۀ نسبت فامیلی والدین و کم‌توانی ذهنی کودکان شهرستان فلاورجان. مجموعه مقالات همایش پیشگیری از معلولیت‌ها. سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور.
نریمانی، م؛ آقامحمدیان، ش؛ ح. ر؛ و ر، س. (1386) . مقایسه سلامت روانی مادران کودکان استثنایی با سلامت روانی مادران کودکان عادی. فصلنامه اصول بهداشت روانی. 9 (34)، 86-97.
نظری، س؛ افروز، غ؛ خجسته مهر، ر؛ و لواسانی، م. (1390). مقایسهویژگی‌هایروانی-اجتماعیوالدینخویشاوندوغیرخویشاوندبابیشازیکفرزنداستثنایی درمناطقشهریوروستاییاهواز. مجموعه مقالات دومین همایش ملی – همایش خانواده. دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.
 نعمتی، ش؛ افروز ، غ؛ عسگری ، ع؛ و غباری بناب ، ب. (1391). شیوع ازدواج‌های خویشاوندی در والدین کودکان ناشنوا و عادی در اردبیل . شنوایی‌شناسی. 21 (2)، 66-70.
نیکبخت، م؛ ناظری، ا؛ و امیری ز. (1384). بررسی ازدواج فامیلی والدین دانش‌آموزان ابتدایی مدارس باغچه‌بان تهران. مجله شنوایی شناسی، 14 (23)، 50- 60.
وهاب‌زاده، ع؛ مالک، ا؛ و خراسانی، م. (1376) . تعریف و تحمل استرس در بینجمعیت‌های مذهبی تهران. مجموعه مقالات اولین همایش نقش دین در بهداشت روان.
Gau, S. S. F., Chou, M. C., Chiang, H. L., Lee, J. C., Wong, C. C., Chou, W. J., & Wu, Y. Y. (2012). Parental adjustment, marital relationship, and family function in families of children with autism. Research in Autism Spectrum Disorders6(1), 263-270.‏
Hamamy, H. A., Masri, A. T., Al-Hadidy, A. M., & Ajlouni, K. M. (2007). Consanguinity and genetic disorders. Profile from Jordan. Saudi medical journal28(7), 1015-1017.‏
Hawks, S. R., Hull, M. L., Thalman, R. L., & Richins, P. M. (1995). Review of spiritual health: definition, role, and intervention strategies in health promotion. American Journal of Health Promotion9(5), 371-378.‏
Iqbal, Z., & Van Bokhoven, H. (2014). Identifying genes responsible for intellectual disability in consanguineous families. Human heredity77(1-4), 150-160.
Ki, Y. W., & Joanne, C. C. Y. (2014). Stress and marital satisfaction of parents with children with disabilities in Hong Kong. Psychology5(05), 349.‏
Lessenberry, B. M., & Rehfeldt, R. A. (2004). Evaluating stress levels of parents of children with disabilities. Exceptional Children70(2), 231-244.‏
Lonsdale, G. (1978). Family life with a handicapped child: The parents speak. Child: care, health and development4(2), 99-120.‏
Mokhtari, R., & Bagga, A. (2003). Consanguinity, genetic disorders and malformations in the Iranian population. Acta Biologica Szegediensis47(1-4), 47-50.‏
Movafagh, A. (2016). Prohibition of Consanguinity Marriage and Consequence of New Born Abnormalities. Medical Ethics Journal3(7), 99-109.
Small, N., Bittles, A. H., Petherick, E. S., & Wright, J. (2017). Endogamy, consanguinity and the health implications of changing marital choices in the UK Pakistani community. Journal of biosocial science49(4), 435-446.‏
Snyder, C. R. (2001). Coping with stress: Effective people and processes. Oxford University Press.‏
Taniguchi, S. T., Freeman, P. A., Taylor, S., & Malcarne, B. (2006). A study of married couples' perceptions of marital satisfaction in outdoor recreation. Journal of Experiential Education, 15, 115-121.