بررسی مقایسه‌ای ابعاد دلبستگی، ترس از ارزیابی منفی، سازگاری اجتماعی و تحصیلی بر اساس پیشرفت تحصیلی در دانشجویان با آسیب بینایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روان شناسی تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مقایسه ابعاد دلبستگی، ترس از ارزیابی منفی، سازگاری اجتماعی و تحصیلی بر اساس سطوح مختلف پیشرفت تحصیلی در دانشجویان با آسیب بینایی انجام شد. طرح پژوهش توصیفی از نوع علی- مقایسه‌ای بود. شرکت‌کنندگان این پژوهش شامل 211 نفر از دانشجویان با آسیب بینایی مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی کلیه دانشگاه‌های کشور در سال تحصیلی 97 – 1396 بودند که بر اساس روش نمونه‌گیری گلوله‌ برفی انتخاب شدند. به منظور جمع‌آوری داده‌های پژوهش، هر یک از شرکت‌کنندگان مقیاس ابعاد دلبستگی کولینز (1996)، مقیاس کوتاه ترس از ارزیابی منفی لری (1983) و خرده‌ مقیاس‌های سازگاری اجتماعی و تحصیلی پرسشنامه سازگاری دانشجویان با دانشگاه بیکر و سیریک (1984) را تکمیل نمودند. روش تحلیل داده‌ها تحلیل واریانس چند‌متغیره بود. یافته‌ها نشان داد در تمامی متغیرهای پژوهش میان دانشجویان پیشرفت تحصیلی بالا و پایین تفاوت معنی‌داری وجود دارد (05/0>P). همچنین در اضطراب و اجتناب دلبستگی، ترس از ارزیابی منفی و سازگاری اجتماعی میان دانشجویان پیشرفت تحصیلی متوسط و پایین تفاوت معنی‌داری وجود داشته است. در گروه‌های پیشرفت تحصیلی بالا و متوسط هم تفاوت در تمامی متغیرها به جز اجتناب دلبستگی و سازگاری تحصیلی معنی‌دار بود. با توجه به اینکه افراد با آسیب بینایی به لحاظ دلبستگی، ترس از ارزیابی منفی و سازگاری با مسائل بیشتری نسبت به افراد بینا مواجه هستند، از سوی دیگر در دنیای پیشرفته امروزی یکی از علائم موفقیت فرد، پیشرفت تحصیلی اوست، از این رو توجه به حمایت‌های اجتماعی دانشجویان با آسیب بینایی در راستای پیشرفت تحصیلی آن‌ها الزامی است.

کلیدواژه‌ها


آمویگ، ج. (2005). نابینایی و توانمندی اجتماعی: رهنمودهایی برای توانمندسازی نابینایان، ترجمه پرویز شریفی‌درآمدی، مجید ابراهیم‌پور، حسن خوش‌اخلاق و مریم اکبری (1391). تهران، آوای نور.
احیاکننده، م؛ یوسفی، ف و خرمایی، ف. (1396). پیش‌بینی سازگاری دانشجویان با دانشگاه بر اساس ویژگی‌های شخصیتی و هدف‌گرایی. مطالعات روان‌شناسی تربیتی، 14، 2 (6): 36-1.
اللهی، ذ؛ زارعی زوارکی، ا؛  شریفی‌درآمدی، پ؛ نوروزی، د. و دلاور، ع. (1395). تاثیر آموزش غنی شده با تلفن همراه بر میزان انگیزش تحصیلی، مشارکت و یادگیری دانش‌آموزان آسیب‌دیده بینایی. فصلنامه افراد استثنایی، 6 (23): 24-2
باقرپور، م؛ روستایی، س. و خواجه‌حسینی، ح. (1395). رابطه بین مهارت‌های آموزشی تشکل‌های مدنی در زندگی مستقل و کیفیت زندگی افراد با آسیب بینایی در شهر تهران. دومین همایش جامعه بینا، شهروند نابینا، دانشگاه کاشان.
بریس، ن؛ کمپ، ر. و رزمری، س. (2006). تحلیل داده‌های روانشناسی با برنامهSPSS ، ترجمه خدیجه علی‌آبادی و سید علی صمدی (1388). تهران، انتشارات دوران.
بینش، م؛ قراری، م. و بختیاری فایندری، م. (1395). بررسی اضطراب اجتماعی و ارتباط آن با پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان. ماهنامه پژوهش‌های مدیریت و حسابداری، 30: 54-46.
توکلی، ا. (1394). مشکلات رشد اجتماعی کودکان با آسیب بینایی از دیدگاه دلبستگی. نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، 3، (131): 64-57
جعفری، ا. (1395). مقایسه سبک‌های دلبستگی و تاب‌آوری بین افراد دارای اختلال بینایی و افراد عادی. دومین همایش جامعه بینا، شهروند نابینا، دانشگاه کاشان.
داودی، ا؛ صلاحیان، ا. و ویسی، ف. (1391). اضطراب اجتماعی و ترس از ارزیابی مثبت. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 22، 96: 87-79.
زارع، م؛ لطیفیان، م. و  فولادچنگ، م. (1392). مدل علّی ابعاد دلبستگی و راهکارهای تنظیم هیجان با واسطه‌گری خودکارآمدی اجتماعی و خود افشاسازی. پژوهش‌های روانشناسیاجتماعی، 3 (11): 32 - 13.
سعادت، س؛ اعتمادی، ع. و نیلفروشان، پ. (1394). رابطه سبک‌های دلبستگی و تاب‌آوری با پیشرفت تحصیلی دانشجویان. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، 7 (4): 55-46.
سعیدی، ز. و فرحبخش، ک. (1395). رابطه کیفیت زندگی، سبک زندگی و عملکرد تحصیلی با پیشرفت تحصیلی در دانشجویان پزشکی. دوماهنامه پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 9 (3): 185-176.
شریفی درآمدی، پ. (1390). بررسی تأثیر آموزش مهارت‌های اجتماعی مبتنی بر رویکرد شناختی – رفتاری بر سازگاری دانش‌آموزان نابینا. فصلنامه افراد استثنایی، 1، (1): 66-45.
قربانیان، ا؛ پورابراهیم، ت؛ سید موسوی، پ. س. و حبیبی، م. (1395). سازگاری اجتماعی و عملکرد تحصیلی در کودکان دختر با دلبستگی ایمن و ناایمن. انجمن روانشناسی بالینی کودک و نوجوان ایران، 13 (3): 113-87.
مدرس مقدم، ع. و حاتمی، ت. (1393). مقایسه میزان سازگاری اجتماعی در کودکان نابینا و عادی در مدارس ابتدایی شهر مشهد. طلوع بهداشت یزد، 31 (1): 114-104.
محمدی، س. د؛ قمی، م؛ مسلمی، ز. و عباسی، م. (1395). ارتباط راهبردهای فراشناختی، سازگاری تحصیلی و عملکرد تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی قم. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 16 (53): 481-470.
مؤمنی، خ؛ کرمی، ج. و سرداری، آ. (1395). رابطه تفکر انتقادی، تمایز یافتگی و ترس از ارزیابی منفی با سازگاری اجتماعی در دانش‌آموزان. پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی، 6 (22): 12-1.
مؤمنی، ف؛ ملک‌پور، م؛ مولوی، ح. و امیری، ش. (1389). مقایسه سبک‌های دلبستگی نا‌ایمن اضطرابی/اجتنابی، نا‌ایمن اضطرابی/دوسو‌گرا و ایمن جوانان دارای نقایص بینایی، شنوایی و جوانان شهر اصفهان. تحقیقات علوم رفتاری، 8 (2): 113-103.
یعقوبی، ا؛ نادری‌پور، ح؛ محققی، م. و یارمحمدی، و. (1397). مقایسه بهزیستی روانشناختی، نیاز به شناخت، ذهن‌آگاهی و سرمایه‌های روانشناختی در دانشجویان دارای پیشرفت تحصیلی پایین، متوسط و بالا. فصلنامه پژوهش‌های نوین روانشناختی، 13 (50): 224-199.
 Baker, R. W. & Siryk, B. (1984). Measuring adjustment to college. Journal of counseling psychology, 31(2), 179-189.
Bowlby, J. (1969). Attachment and loss. New York: Basic Books.                                     
Brook, CA. & Willoughby, T. (2015). The Social Ties That Bind: Social Anxiety and Academic     Achievement across the University Years. Journal of Youth and Adolescence, 44, 1139-1152.
     China, F. (2015). The relationship between social support, social adjustment, academic adjustment and academic performance among college students in Tanzania. Doctoral Dissertation, University of Tanzania.
   Collins, N. L. (1996). Working models of attachment implications for explanation, emotion and behavior. Journal of personality and social psychology, 71, 810-832.
   Conard, M. A. (2006). Aptitude is not enough: How personality and behavior predict academic performance. Journal of Research in Personality, 40 (3), 339-346.
Dyson, R, & Renk, K. (2006). Freshmen adaptation to university life: depressive symptoms, stress, and coping. Journal of Clinical Psychology, 62 (10), 1231-1244.
Ekeh, P. U. (2012). Children’s attachment styles, achievement and social competence at early childhood. African Research Review, 6 (4), 335-348.
Kirk, S., Gallagher, G. & Coleman, M.R. (2015). Educating exceptional children (14th Ed). Cengage Learning Printed in the United States of America.
   Leary, R. M. (1983). A brief version of the Fear of Negative Evaluation Scale. Personality and Social Psychology Bulletin, 9, 371-375
Majimbo, E. (2017). Influence of Attachment Styles on Academic Performance of Adolescents in High Cost Private Secondary Schools in Nairobi County, Kenya. European Scientific Journal, 13 (10), ISSN: 1857-7881.
Mesidor, J.K., Sly, K.F. (2016). Factors that Contribute to the Adjustment of International Students. Journal of International Students, 6(1), 262-282
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2012). Attachment Theory Expanded: A Behavioral Systems Approach. The Oxford Handbook of Personality and Social Psychology. Oxford Handbooks Online.
 Negru-Subtirica, O. & Pop, E.I. (2016). Longitudinal links between career adaptability and academic achievement in adolescence. Journal of Vocational Behavior, 93: 163-170.
Panday, R., Srivastava, P., Fatima, N., Kiran. M. & Kumar, P. (2015). Depression, anxiety and stress among adolescent girls with congenital Visual impairment. Journal of Disability Management and Rehabilitation1 (1), 21-24.
Pettus, K. R. (2006). The relationship of parental monitoring to community college student adjustment and achievement: Differences by gender, ethnicity, parental education level, and student residence. Unpublished Ph. D. thesis, Carolina University.
Rani, M. (2016). A study of adjustment of visually impaired and normal students in relation to their parental behavior. Learning community, 7 (3), 231-239.
Rosa-Mendes, M., Pires, R. & Ferreira, A.S. (2019). Personality traits of the alternative DSM-5 model and the attachment dimensions in Portuguese adults. Personality and Individual Differences, 143, 21-29.
Ruppel, F., Liersch, S. & Walter, U. (2015). The influence of psychological well-being on academic success. Journal of Public Health, 23(1): 15-24.
Sarkar, S. & Banik, S. (2017).  A Study on the Adjustment and Academic Achievement of Adolescent Students. International Journal of Research - Granthaalayah, 5 (6), 659-668.
Srivastava, PS. (2018). Social adjustment problems of school going academic achievers. International Journal of Academic Research and Development, 3 (1), 164-166.
Sosic Z, Gieler U, Stangier U. (2008). Screening for social phobia in medical in-and outpatients with the German version of the Social Phobia Inventory (SPIN). Journal of Anxiety Disorders, 22(5): 849-59.
Watson, D., & Friend, R. (1969). Measurement of social - evaluative anxiety. Journal of consulting and clinical psychology, 33 (4), 448-457.
Yengimolki, S., Kalantarkousheh S.M.  & Malekitabar, A.L. (2015). Self-Concept, Social Adjustment and Academic Achievement of Persian Students. International Review of Social Sciences and Humanities, 8 (2), 50-60.