نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران.

2 دانشیار گروه آموزشی سنجش و اندازه گیری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه روانشناسی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران.

4 استادیار گروه رفتار حرکتی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران.

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی درمان به کمک حیوان خانگی وبازی درمانی برمولفه‌های اختلالات رفتاری کودکان دبستانی انجام شد.
روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت نیمه آزمایشی با طرح سه گروهی با پیش‌آزمون پس‌آزمون بود. جامعه آماری در این پژوهش عبارت بود از کلیه دانش‌آموزان پسر دبستانی مراجعه کننده به هسته مشاوره آموزش و پرورش و مرکز مشاوره ماهان شهرستان ملایر که تشخیص اختلال رفتاری داشتند. اعضای نمونه در این پژوهش در قالب گروه کنترل و دو گروه آزمایش هرکدام به تعداد 15 نفر از میان افراد دارای ملاک‌های ورود به این پژوهش به روش تصادفی جایگزین شدند. برای ارزیابی اختلالات رفتاری آزمودنی‌ها از پرسشنامه راتر (مقیاس معلم) استفاده شد. جلسات درمان به کمک حیوان خانگی برای گروه آزمایش1 بر اساس محتوای پیشنهادی پاریش-پلاس (2016) و فاین (2015) در ده جلسه ارائه شد. محتوای جلسات بازی‌درمانی برای گروه آزمایش2 بر اساس بازی‌های پیشنهادی کداسن و شفر (2010) در ده جلسه ارائه شدند. برای آزمون فرضیه‌ها از تحلیل واریانس چندمتغیره استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد تأثیر درمان به کمک حیوان خانگی بر مؤلفه‌های اختلالات رفتاری معنی‌دار نبود. همچنین نتایج نشان داد تأثیر بازی‌درمانی بر مؤلفه‌های اختلالات رفتاری معنی‌دار بوده است. نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی نشان داد که دو روش درمانی در همه مؤلفه‌ها تفاوت معنی‌داری با هم نداشتند.
نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های پژوهش، به نظر می‌رسد بازی‌درمانی و درمان به کمک حیوان خانگی، در کاهش اختلالات رفتاری کودکان دبستانی، نقش مهمی داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

اکبری، مریم؛ دهقانی، بهناز؛ جعفری، آمنه؛ کاردر، آمنه. (1396). تأثیر بازی‌درمانی با رویکرد شناختی رفتاری بر تنظیم هیجان و اضطراب و افسردگی کودکان دیابت نوع یک. مجله ایده­های نوین روانشناسی، 1(2)، 54-45.
آذرنیوشان، بهزاد؛ به­پژوه، احمد؛ غباری­بناب، باقر. (1391). اثر بازی‌درمانی با رویکرد شناختی- رفتاری بر مشکلات‌رفتاری دانش‌آموزان کم‌توان ‌ذهنی در دوره ابتدایی. فصلنامه علمی پژوهشی کودکان استثنایی، 12(2)، 16-5.
آزادی­منش، پگاه؛ حسین خانزاده، عباسعلی؛ حکیم جوادی، منصور؛ وطن­خواهف محمد. (1396). اثربخشی بازی‌درمانی عروسکی بر پرخاشگری کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی/نارسایی توجه. مجله مطالعات علوم پزشکی، ماهنامه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، 28(2)، 90-83.
پیرعباسی زینب، صفرزاده سحر. (1397). اثربخشی بازی­درمانی گروهی بر مشکلات رفتاری و عملکرد حافظه دانش­آموزان دبستانی دختر دارای اختلال یادگیری خاص. نشریه روان پرستاری، 6 (2)، 70-61.
جاری، محسن؛ کلیشادی، رؤیا؛ اردلان، گلایل؛ طاهری، مجذوبه؛ تسلیمی، مهناز؛ مطلق، محمداسماعیل. (1394). شیوع اختلالات رفتاری در کودکان ایران. مجله علمی پژوهشی تحقیقات نظام سلامت، 12(1)، 113-109.
جلیلیان، فرزاد؛ رخشانی، فاطمه؛ احمدپناه، محمد؛ زینت مطلق، فاضل؛ معینی، بابک؛ مقیم بیگی، عباس؛ امدادی، شهره. (1391). شیوع و عوامل مرتبط با اختلالات رفتاری در دانش­آموزان دبستانی شهر همدان. مجله پزشکی بالینی ابن‌سینا، 19(4)، 68-62.
سینا، پریا. (1396). بررسی اثربخشی بازی‌درمانی در درمان اختلالات مهارت­های ارتباطی و پرخاشگری در دختران زیر 6 سال شهرستان گچساران. پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گچساران.
شجاعی، ستاره؛ همتی علمدارلو، قربان؛ مرادی، شهرام؛ دهشیری، غلامرضا (1387). شیوع اختلال­های رفتاری در دانش­آموزان دوره ابتدایی استان فارس. مجله کودکان استثنایی، شماره 28: 240-225.
صریحی، نفیسه؛ پورنسایی، غزل سادات؛ نیک­اخلاق، مهناز. (1394). اثربخشی بازی‌درمانی گروهی بر مشکلات رفتاری کودکان پیش‌دبستانی. فصلنامه روانشناسی تحلیلی-شناختی، 6 (23)، 41-35.
عاشوری، محمد؛ دلال­زاده بیدگلی، فاطمه. (1397). اثربخشی بازی‌درمانی مبتنی بر مدل شناختی رفتاری بر مشکلات رفتاری و مهارت‌های اجتماعی کودکان پیش­دبستانی با اختلال نارسایی توجه-بیش­فعالی. مجله توان‌بخشی، 19 (2)، 115-102.
فتوحی، زهرا. (1392). اثربخشی بازی‌درمانی بر اختلالات رفتاری و کیفیت دلبستگی کودکان دوره پیش‌دبستانی شهر اصفهان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.
کداسن، هایدی؛ شفر، چارلزیی. (2010). برگزیده­ای از روش­های بازی‌درمانی، ترجمه صابر و وکیلی. 1395، تهران: ارجمند.
کشکولی، غضنفر. (1379). بررسی همه­گیرشناسی اختلالات رفتاری کودکان در مدارس ابتدایی شهرستان بوشهر. دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی ایران. انستیتو روان‌پزشکی تهران.
مرشدی، نرگس، داودی، ایران؛ بابامیری، محمد. (1394). اثربخشی بازی‌درمانی گروهی بر علائم لجبازی-نافرمانی کودکان. مجله آموزش و سلامت جامعه، 2(3)، 18-12.
مقدم، مرضیه؛ یاسمی، محمدتقی؛ بینا، مهدی؛ عبدالملکی، فریدون؛ باقری یزدی، سیدعباس. (1381). مطالعه اپیدمیولوژیک اختلالات رفتاری دانش­آموزان دبستانی شهرستان قروه در سال 80-81. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه کردستان، 7(25)، 12-7.
مهرابی، حسینعلی. (1384). بررسی میزان شیوع اختلالات رفتاری در دانش­آموزان دوره ابتدایی شهر اصفهان. اصفهان: سازمان آموزش‌وپرورش استان اصفهان.
میرز، لاورنس اس؛ گامست، گلن؛ گارینو، ا. جی. (1390). پژوهش چند متغیری کاربردی، (طرح و تفسیر)، پاشاشریفی، حسن؛ فرزاد، ولی­اله؛ رضاخانی، سیمین دخت؛ حسن­آبادی، حمیدرضا؛ ایزانلو، بلال؛ حبیبی، مجتبی؛ 1391، چاپ دوم، تهران: انتشارات رشد
یوسفی، فریده. (1377). هنجاریابی مقیاس راتر به‌منظور بررسی مشکلات رفتاری و عاطفی دانش آموزان دختر و پسر مدارس ابتدائی شیراز. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 13(1)، 192-172.
Adams, B. L. (2010). Using horses to teach authentic leadership skills to at-risk youth: University of Florida.
Allen, K., Blascovich, J., & Mendes, W. B. (2002). Cardiovascular reactivity and the presence of pets, friends, and spouses: The truth about cats and dogs. Psychosomatic medicine, 64(5), 727-739.
Ascione, FR., Weber, CV., Thompson, TM., Heath, J., Maruyama MHayashi K. (2007). Battered pets and domestic violence: animal abuse reported by women experiencing intimate violence and by nonabused women. Violence Against Women. 2007 Apr;13(4):354-73. DOI: 10.1177/1077801207299201
Barak. Y., Savorai. O., Mavashev. S., Beni A. (2001). Animal-assisted therapy for elderly schizophrenic patients: a one-year controlled trial. Am J Geriatr Psychiatry. ;9(4):439-42.
Bert, F., Gualano, M. R., Camussi, E., Pieve, G., Voglino, G., & Siliquini, R. (2016). Animal assisted intervention: A systematic review of benefits and risks. European Journal of Integrative Medicine.
Braun, C., Stangler, T., Narveson, J., & Pettingell, S. (2009). Animal-assisted therapy as a pain relief intervention for children. Complementary Therapies in Clinical Practice, 15(2), 105-109.
Bulotsky-Shearer, R. J., Fernandez, V. A., Bichay-Awadalla, K. (2020). Teacher-child interaction quality moderates social risks associated with problem behavior in preschool classroom contexts. Journal of Applied Developmental Psychology. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2019.101103
Campbell, S. B. (2006). Behavior Problems in Preschool Children, Second Edition: Clinical and Developmental Issues, Guilford Press.
Carlson, R., & Arthur, N. (1999). Play therapy and the therapeutic use of story. Canadian journal of counseling, 33(3), 212-226.
Clark, S., Martin, F., McGowan. R., Smidt, J., Anderson, R., Wang, L., Turpin, T., Langenfeld-McCoy, N., Bauer, B., Mohabbat, A. (2020). The Impact of a 20-Minute Animal-Assisted Activity Session on the Physiological and Emotional States in Patients With Fibromyalgia. Mayo Foundation for Medical Education and Research. 95(11):2442-2461
Corey, G. (2014). Theory and practice of counseling and psychotherapy (9th ed.). Belmont, CA: Brooks/Cole.
Council for Exceptional Children. (1991). Report of the CEC advocacy and Governmental Relations committee Regarding the New proposed U.S.
Covert, A. M., Whiren, A. P., Keith, J., & Nelson, C. (1985). Pets, early adolescence, and families. Marriage and Family Review, 8, 95-108.
Dashti, Z. (2016). The Effect of Play Therapy on Abilities and Behavioral Problem in Children with ADHD Disorders in Shiraz. The First International Conference on Modern Research in the Field of Education Sciences & Psychology and Social Studies of Iran; Qom2016. [In Persian]
Doh, H., Shin, N., Kim, M., Hong, J., Choi, M., Kim, S. (2012). Influence of marital conflict on young children's aggressive behavior in South korea: The mediating role of child maltreatment. Children Youth Serv Rev; 34: 1742-8.
Edwards, NE., Beak. AM. (2002). Animal-assisted therapy and Nutrition in Alzheimer's disease. West J Nurs Res. ;24(6):697-712.
ElTanahi, N., Rasheed, A. M. (2021). The Effect of Objective Games on Motor fitness and some behavioral Problems for Preschool Children. A multifaceted review journal in the field of pharmacy. 12(02):613-624
Fine, A. H. (2000). Animals and therapists: Incorporating animals in outpatient psychotherapy. In A. H. Fine (Ed.), Animal-assisted therapy: Theoretical foundations and guidelines for practice (pp. 179–211). San Diego, CA: Academic Press.
Fine, A. H. (2015). Handbook on animalassisted therapy: Theoretical foundations and guidelines for practice (2nd ed.). Boston: Elsevier/Academic Press.
Hallahan, DP., Kauffman, JM.,, Pullen, PC. (2015). Exceptional learners: An introduction to special education. New York: Pearson;
Harland, P., Reijneveld, SA., Brugman, E., Verloove-Vanhorick, SP., Verhulst FC. (2002). Family factors and life events as risk factors for behavioural and emotional problems in children. Journal of the European child Adolesc psychiatry. 11(4):179-84.
Holman, l. F., Wilkerson, S., Ellmo, F., Skirius, M. (2020). Impact of Animal Assisted Therapy on Anxiety Levels Among Mentally Ill Female Inmates. Journal of Creativity in Mental Health. DOI: 10.1080/15401383.2020.1729918
Jafari, N., Mohammadi, M. R., Khanbani, M., Farid, S., & Chiti, P. (2011). Effect of Play Therapy on Behavioral Problems of Maladjusted Preschool Children. Iranian Journal of Psychiatry, 6(1), 37-42. [In Persian]
Jayne, K. M., Ray, D. C. (2016). Child-centered play therapy as a compre­hensive school counseling approach: Directions for research and practice. Person-Centered & Experiential Psychotherapies.; 15(1):5-18. [DOI:10.1080/14779757.2015.1132757]
Kern, L., Hetrick, A., Custer, A., Commisso, E. (2019). An Evaluation of IEP Accommodations for Secondary Students With Emotional and Behavioral Problems. Journal of Emotional and Behavioral Disorders. 27(3) 178–192
Kessler, R. C., Berglund, P., Demler, O., Jin, R., Merikangas, KR. (2005). Walters EE. Lifetime prevalence and age-of-onset distributions of DSM-IV disorders in the National Comorbidity Survey Replication. Journal of the Arch Gen Psychiatry. 62(6):593-602.
King. C., Watters, J., Munger. S. (2011). Effect of a time-out session with working animal-assisted therapy dogs. Journal of Veterinary Behavior Clinical Applications and Research 6(4):232-238
Landreth, G. L. (2012). Play therapy: The art of the relationship: Routledge
Lang, U. E., Jansen, J. B., Wertenauer, F., Gallinat, J., & Rapp, M. A. (2010). Reduced anxiety during dog assisted interviews in acute schizophrenic patients. European Journal of Integrative Medicine, 2(3), 123-127.
Levine, M. M., & Bohn, S. (1986). Development of social skills as a functioning being reared with pets. Proceedings of Delta Society International Conference. Living Together: People, Animals, and the Environment, Boston, MA.
Levinson, B. (1965). Pet psychotherapy: Use of household pets in the treatment of behavior disorder in childhood. Psychological Reports, 17, 695–698.
Matza, L. S., Paramore, C., & Prasad, M. (2005). A review of the economic burden of ADIID. Cost Effectiveness and Resource Allocation: CIE, 9, 3- 5.
Miller, J., & Ingram, L. (2000). Perioperative nursing and animal-assisted therapy. AORN journal, 72(3), 477-483.
Mustian, AL., Cuenca-Sanchez, Y. (2016). Themes and dimensions of emotional and behavioral disorders. In Behavioral Disorders: Identification, Assessment, and Instruction of Students with EBD. Published online: 12 Mar 2015; 31-49. http://dx.doi.org/10.1108/S0270-4013(2012)0000022005
Nimer, J., & Lundahl, B. (2007). Animal-Assisted Therapy: A Meta-Analysis. Anthrozoos, 20(3), 225-238.
Parish-Plass, N. (2016). Animal-assisted psychotherapy: Theory, issues, and practice: Purdue University Press.
Plotts, C. (2021). assessment of students with emotional and behavioral disorders. In Behavioral Disorders: Identification, Assessment, and Instruction of Students with EBD. Published online; 51-85. http://dx.doi.org/10.1108/S0270-4013(2012)0000022006
Prothmann, A., Bienert, M., Ettrich, C. (2006). Dogs in child psychotherapy: Effects on state of mind.  Anthrozoos A Multidisciplinary Journal of The Interactions of People & Animals 19(3):265-277
Ray, D. C., Blanco, P. J., Sullivan, J. M., & Holliman, R. (2009). An exploratory study of child-centered play therapy with aggressive children. International journal of play therapy, 18(3), 162-175
Reichert, E. (1998). Child and Adolescent Social Work Journal. 15(3): 177-185.
Robinson, A., Simpson, C., Hott, L. (2017). The Effects of Child-Centered Play Therapy on the Behavioral Performance of Three First Grade Students With ADHD, International Journal of Play Therapy,, Vol. 26, No. 2, 73– 83.
Rutter, M. (1967). A children's behaviour questionnaire for completion by teachers: preliminary findings. Journal of child Psychology and Psychiatry, 8(1), 1-11.
Scott, K. (2003). Dogs are the best part of the d.e.a.l. Interactions, 21(2): 11-12.
Senko, K., Bethany, H. (2019). Play Therapy: An Illustrative Case. Innovation Clinic Neurosci;16(5-6):38.
Silva, R. D. M. d., Austregesilo, S. C., Ithamar, L., & Lima, L. S. d. (2016). Therapeutic play to prepare children for invasive procedures: a systematic review. Journal de Pediatria, in press.
Smith, C. R., Katsiyannis, A., Ryan, J. B. (2011). Challenges of serving students with emotional and behavioral disorders: Legal and policy considerations. Journal of Behavioral Disorders, 36(3), 185.194.
Stefanini, M. C., Martino, A., Allori, P., Galeotti, F., Tani, F. (2015). The use of Animal-Assisted Therapy in adolescents with acute mental disorders: A randomized controlled study. Complementary Therapies in Clinical Practice, 21(1), 42-46.
Stefanini, M. C., Martino, A., Bacci, B., & Tani, F. (2016). The effect of animal-assisted therapy on emotional and behavioral symptoms in children and adolescents hospitalized for acute mental disorders. European Journal of Integrative Medicine, 8(2), 81-88.
Stulmaker, H. L., Ray, D. C. (2015). Child-centered play therapy with young children who are anxious: A controlled trial. Children and Youth Services Review, 57, 127-133.
Swan, L., Kaff, M., Haas, S. (2019). Effectiveness of Group Play Therapy on Problematic Behaviors and Symptoms of Anxiety of Preschool Children. The Journal For Specialists In Group Work. 44(2), 82-98.
Thompson, M. J. (2009). Animal-assisted play therapy: Canines as co-therapist. In G. R. Walz, J.
Urichuk, L. J., & Anderson, D. (2003). Improving mental health through animal-assisted therapy. Alberta, Canada: Chimo Project.
Val Rae, M. B. (2008). Effects of Animal-Assisted Therapy on a Student with an Emotional/Behavioral Disorder, Southwest Minnesota State University, JAASEP. 25-47
Warner, J. (2004). Petting a pooch can lift your mood. Retrieved July 4, 2006 from WebMD, Medical News Archive Web site: http://www.webmd.com content/Article/87/99525.htm?printing=true
Wethinton, H. R,. Hahan, R. A., Fugua-Whiteley, D. S., Pe, T. A., Crosloy, A. E., Johnnson, R. L., Liberman, A. M., Mosci chi, E., Price, L. N,. Tuma, F. K., Halra, G., Chatto. & Padhyay, S. K. (2008). The effectiveness of interventions to reduce psychology harm form traumatic events among child and adolescents. American Journal of Preventive Medicine, 53(3): 287-373.
Zents. E. (2017). Efficacy of animal-Assisted therapy in lowering anxiety symptoms of adolescents in schools. A Dissertation Submitted to the Faculty of Alfred University. in partial Fulfillment of the Rquirements for the Degree of Doctor of Psychology in School Psychology Alfred, New York.
 
 
 
استناد به این مقاله: سیاوشی، محسن.، فرخی ، نورعلی.، گودرزی، کوروش.، روزبهانی، مهدی.، (1400). مقایسه اثربخشی درمان به کمک حیوان خانگی و بازی‌درمانی بر مؤلفه‌های مشکلات رفتاری کودکان دبستانی، روان‌شناسی افراد استثنایی، 11(41)، 99-129.                      DOI: 10.22054/JPE.2021.58095.2271
 Psychology of Exceptional Individuals is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.