نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد روان‌شناسی، واحد بروجن، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجن، ایران.

2 دانشیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی تجربه زیسته‌ی والدین دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص در دوران کرونا انجام گرفت. روش پژوهش پدیدارشناسی و از نوع تجربۀ زیسته بود. به ‌این منظور از بین والدین دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص در سال تحصیلی 99-1398 که به دلیل پاندمی کرونا و تعطیلی مدارس، فرزندان آن‌ها دوران قرنطینه‌ی خانگی را سپری می‌کردند، والدینِ 20 دانش‌آموز به‌صورت هدفمند انتخاب و در پژوهش شرکت داده شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات از مصاحبه‌ی نیمه ‌ساختاریافته استفاده شد و داده‌های جمع‌آوری‌شده با روش کلایزی مقوله‌بندی و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که تجربیات زیسته‌ی والدین دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص در دوران کرونا شامل 6 مقوله اصلیِ؛ مشکلات روان‌شناختی کودک، مشکلات رفتاری کودک، مشکلات شناختیِ کودک، مشکلات تحصیلی کودک، مشکلات مربوط به والدگری و مهارت‌های نادرست کودک می‌باشد. از این یافته‌ها نتیجه‌گیری شده است که ضعف مهارت‌های والدین دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص در زمینه‌هایی که ذکرشده است، می‌تواند مشکلات این دانش‌آموزان و والدینشان در دوران قرنطینه‌ی خانگی را چندین برابر کند. درنتیجه لازم است که دوره‌های آموزشیِ مناسب در این زمینه‌ها برای والدین دانش‌آموزان با اختلال یادگیری‌ خاص تدارک دیده و برگزار شود.

کلیدواژه‌ها

ابراهیمی، مرتضی؛ کرمی، جهانگیر؛ برازنده چقایی، سمیه؛ بگیان کوله‌مرز، محمدجواد. (1394). مداخله‌ای در سازگاری اجتماعی و کاهش رفتارهای تکانشی دانش آموزان پسر مبتلا به ناتوانی‌های یادگیری ریاضی: اثربخشی و کارآمدی آموزش والدین با رویکرد آدلری. فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 5(1)، 7-31.
اسدی، مسعود؛ منصوریان، یزدان؛ و نظری، علی‌محمد. (1394). تبیین شاخص‌های والدگری موفق دوره نوجوانی در نمونه‌هایی از خانواده‌های ایرانی: یک مطالعه کیفی. آموزش بهداشت و ارتقای سلامت ایران، 3(3)، 219-231.
امامی سیگاردوی، عبدالحسین؛ دهقان نیری، ناهید؛ رهنورد، زهرا؛ و نوری‌سعید، علی. (1391). روش‌شناسی تحقیق کیفی: پدیدارشناسی. پرستاری و مامایی جامع‌نگر. 22(2)، 63-56.
ایمان زاده، علی؛ علیپور، سریه. (1398). تجربه زیسته کودکان کار شهر تبریز از احساس تنهایی، مطالعه به روش پدیدار شناختی. فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 8(2)، 279-304.
بشرپور، سجاد. (1392). مقایسه میزان کنترل توجه و حواس‌پرتی در دانش آموزان با و بدون ناتوانی‌های یادگیری. فصلنامه روان‌شناسی افراد استثنایی، 3(12)، 183-202.
تکلوی، سمیه. (1390). تأثیر آموزش بازی‌درمانی مادران بر مشکلات رفتاری کودکان دارای ناتوانی‌های یادگیری. ناتوانی‌های یادگیری، 1(1)، 59-44.
حافظی، الهه؛ سحاب نگاه، سجاد. (1399). آثار قرنطینه در طول اپیدمی‌ها بر سلامت روان و شیوه‌های مدیریت آن: مطالعه نقلی. نوید نو، 23(ویژه‌نامه)، 1-19.
حسنوندی، صبا؛ صالح اردستانی، سمیرا؛ قاضی، شیرین؛ حسنوند، باقر؛ یدی، فرشته. (1395). مقایسه کارکردهای اجرایی در دانش آموزان با و بدون ناتوانی‌های ویژه یادگیری همراه با مشخصه خواندن و نوشتن. فصلنامه یافته 18، (4)، 30-39.
حق‌طلب، طاهره؛ یزدانی، فریدون؛ آقایی، افسانه. (1394). مقایسه شیوه‌های آموزشی چند حسی اورتون و فرنالد بر بهبود اختلال نوشتن دانش‌آموزان نارسا نویس شهر ملایر. دو فصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 3(4)، 71.
حمیدی، فریده؛ سید نوری، سیده‌زهرا؛ کریمی لیچاهی، رقیه. (1393). مقایسه مشکلات رفتاری دانش آموزان با و بدون ناتوانی‌های یادگیری از دیدگاه معلمان. فصلنامه سلامت روان کودک، 1(1)، 19-26.
رنجبر، فرخ؛ کاکاوند، علیرضا.ر؛ دانش، عصمت. (1390). مقایسه خودکارآمدی، اختلال هیجانی و احساس تنهایی در دانش آموزان دچار ناتوانی یادگیری و عادی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 5(4)، 42-58.
زارع بهرام‌آبادی، مهدی؛ گنجی، کامران. (1393). بررسی شیوع اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی و همبودی آن با اختلال یادگیری در دانش آموزان دبستانی. ناتوانی یادگیری، 3(4)، 25-43.
زارع گاوگانی، وحیده. (1399). شیوع اطلاعات نادرست در بحران جهانی کروناویروس. مجله تصویر سلامت، 11(1)، 1-5.
زاهد، عادل؛ رجبی، سعید؛ امیدی، مسعود. (1391). مقایسه‌ی سازگاری اجتماعی، هیجانی، تحصیلی و یادگیری خودتنظیمی در دانش آموزان با و بدون ناتوانی یادگیری. فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 1(2)، 43-62.
سیف، علی‌اکبر. (1397). تغییر رفتار و رفتاردرمانی. تهران: دوران.
شاهد حق قدم، هاله؛ فتحی آشتیانی، علی؛ راه نجات، امیرمحسن؛ تقوا، ارسیا؛ ابراهیمی، محمد‌رضا؛ دنیوی، وحید؛ جهانداری، پیمان. (1399). پیامدها و مداخلات روان‌شناختی در پاندمی ویروس کرونا (کووید-19): مرور مقالات موجود. مجله طب دریا. 2(1)، 0-0.‎
شهیم، سیما. (1382). مقایسه مهارت‌های اجتماعی و مشکلات رفتاری در دو گروه از کودکان عادی و مبتلا به اختلالات یادگیری در خانه و مدرسه مجله روانشناسی و علوم تربیتی، 33(1)، 138-121.
صوفیانی، محمود. (1385). پدیدارشناسی و تعلیم و تربیت. فصلنامه روش‌شناسی علوم انسانی. 12(48)، 62-49.
عابدی، محمدرضا؛ صادقی، احمد؛ و ربیعی،  محمد. (1394). هنجاریابی آزمون هوشی وکسلر کودکان چهار در استان چهارمحال و بختیاری. مجله‌ دستاوردهای روانشناختی. 22(2)، 99-116.
عابدی، احمد؛ فراهانی، حجت‌الله؛ باقرزاده، بنفشه. (1389). مقایسه ویژگی‌های عصب - روان‌شناختی کودکان با ناتوانی‌های یادگیری ریاضی و عادی دوره دبستان. نشریه روانشناسی معاصر، 5(2)، 47.
علیزاده فرد، سوسن؛ محتشمی، طیبه؛ تدریس تبریزی، معصومه. (1395). اثربخشی برنامه آموزش والدین بر مهارت‌های اجتماعی کودکان دارای ناتوانی یادگیری. فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 5(3)، 89-107.
علیلو، مجید‌محمود؛ موحدی، یزدان؛ علیزاده‌گورادل، جابر. (1392). ﺗﻌﻴﻴﻦ رابطه‌ی حالت‌های ﻓﺮاﺷﻨﺎﺧﺘﻲ، ﺳﻮدﻣﻨﺪی ادراک‌شده و تأکیدات ﻫﺪﻓﻲ واﻟﺪﻳﻦ ﺑﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ در داﻧﺶ آﻣﻮزان مبتلا به ناتوانی ﻳﺎدﮔﻴﺮی. ﻣﺠﻠﻪ ناتوانی‌های یادگیری، 3(1)، 109-91.
غفاری، علی. (1399). اثربخشی آموزش گروهی راهبردهای مقابله‌ای مبتنی بر آموزه‌های اسلامی بر شادکامی و رضایت از زندگی والدین کودکان مبتلا به ناتوانی-های یادگیری. فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 10(1)، 128-153.
کاوه، منیژه؛ کرامتی، هادی. (1396). اثربخشی آموزش تاب‌آوری بر استرس والدینی، رضایت زناشویی و تاب‌آوری والدین کودکان مبتلا به ناتوانی‌های یادگیری. فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 6(3)، 69-91.
کجباف، محمدباقر؛ لاهیجانیان، زهرا؛ عابدی، احمد. (1389). مقایسه نیم‌رخ حافظه کودکان عادی با کودکان دچار ناتوانی‌های یادگیری در املا، ریاضی و روخوانی. فصلنامه تازه‌های علوم شناختی، 12(1)، 17.
کریمی، یوسف. (1396). اختلالات یادگیری (ویرایش دوم). تهران: نشر ساوالان.
لرنر، ژانت. (1997). ناتوانی‌های یادگیری. (ترجمه: عصمت دانش، 1396). تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
متین، حسین؛ احمدی، صدیقه؛ و جلالی، مرضیه. (1397). پدیدارشناسی تجارب مادران با فرزند مبتلا به ناتوانی یادگیری. نشریه روانشناسی خانواده، 5(2)، 53-64.
مصر آبادی، جواد؛ محمدی‌مولود، سعید. (1397). فرا تحلیل اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ ﻣﺪاﺧﻼت آﻣﻮزﺷﯽ و درﻣﺎﻧﯽ ﺑﺮ ﻃﺒﻘﺎت ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ اﺧﺘﻼﻻت ﯾﺎدﮔﯿﺮی. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اراک، 21(1)، 91-104.
مؤمنی، جواد؛ سحاب نگاه، سجاد. (1399). مروری بر سوگ: پیچیدگی‌های سوگ در طی شیوع کوید-19. نوید نو. 23، 64-51.
ناظمی، عالیه؛ هاشمی، جواد. (1397). مقایسه نارسایی هیجانی، تاب‌آوری و همدلی در دانش آموزان با و بدون ناتوانی‌های یادگیری. فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 8(1)، 90-106.
نریمانی، محمد؛ عینی، ساناز؛ تقوی، رامین. (1395). الگوی رفتار کلاسی و خودناتوان سازی تحصیلی در دانش آموزان مبتلا به ناتوانی یادگیری خاص. فصلنامه سلامت روان کودک، 3(3)، 3-11.
نظری، محمدعلی؛ جنگی، شهلا؛ و شیرآبادی، علی‌اکبر. (1392). مقایسه‌ی توجه متمرکز در کودکان دچار ناتوانی‌های یادگیری و عادی. فصلنامه روانشناسی بالینی، 5(4)، 17.
نوره درویشعلی، آرام؛ احدی، بتول؛ ابوالقاسمی، عباس؛ باقریان سرارودی، رضا. (1392). مقایسه‌ی انواع خطاهای ادراکی در کودکان با و بدون ناتوانی یادگیری. فصلنامه ناتوانی‌های یادگیری، 3(2)، 109.
هالاهان. پی، دنیل؛ لوید. و، جان؛ کافمن. م؛ جیمز؛ ویس. پی، مارگارت؛ مارتینز. اِ؛ الیزابت. (1396). اختلال‌های یادگیری (مبانی، ویژگی‌ها و تدریس مؤثر). (علیزاده، حمید؛ همتی علمدارلو، قربان؛ رضایی دهنوی، صدیقه؛ و شجاعی، ستاره، مترجمان). تهران: نشر ارسباران (نشر اصلی 2005).
 
Burgess, Simon., & Sievertsen, Hans Henrik. (2020). Schools, skills, and learning: The impact of COVID-19 on education. Voxeu, org. 1, https://voxeu.org/article/impact-covid-19-education.
Campbell, Andrew M. (2020). An increasing risk of family violence during the Covid-19 pandemic: Strengthening community collaborations to save lives. Forensic Science International: Reports. 2, 100089.
Cao, Wenjun., Fang, Ziwei., Hou, Guoqiang., Han, Mei., Xu, Xinrong.,  Dong, Jiaxin., Zheng, Jianzhong. (2020). The psychological impact of the COVID-19 epidemic on college students in China. Psychiatry Research. 287, 0-0.
Cluver, Lucie., Lachman, Jamie.M., Sherr, Lorraine., Wessels, Inge., Krug, Etienne., Rakotomalala, Sabine., et al. (2020). Parenting in a time of COVID-19. Lancet. 395, e64
Cortese, Samuele., Asherson, Philip., Sonuga-Barke, Edmund., Banaschewski, Tobias., Brandeis, Daniel., Buitelaar, Jan., et al. (2020). European ADHD guidelines group. ADHD management during the COVID-19 pandemic: guidance from the european ADHD guidelines group. Lancet child adolesc Health. 4, 412-414.
Cui, Qianqian., Hu, Zengyun., Li, Yingke., Han, Junmei., Teng, Zhidong., & Qian, Jing. (2020). Dynamic variations of the COVID-19 disease at different quarantine strategies in Wuhan and mainland China. Journal of Infection and Public Health. 13(6), 849-855.
Dalton, Louise., Rapa, Elizabeth., Stein, Alan. (2020). Protecting the psychological health of children through effective communication about COVID-19. Lancet child adolesc Health. 4, 346–347.
Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5th ed(DSM-V).(2013). American Psychiatric Association.
Dyson, Lily. (2010). Unanticipated effects of children with learning disabilities on their families. Learning Disability Quarterly. 33(1), 43–55.
Dyson, Lily.L. (2003). Children with learning disabilities within the family context: A comparisonwith siblings in global self-concept, academic self-perception, and social competence. Learning Disabilities Research & Practice. 18(1), 1-9.
Gavita, Oana., & Joyce, Marie. (2008). A review of the effectiveness of group cognitively enhanced behavioral based parent programs designed for reducing disruptive behavior in children in database of abstracts of reviews of effects (DARE): Quality-assessed reviews [Internet]. Centre for Reviews and Dissemination (UK).
Ghosh,  Ritwik., Dubey, Mahua,J., Chatterjee, Subhankar., Dubey, Souvik. (2020). Impact of COVID-19 on children: Special focus on psychosocial aspect. Minerva Pediatrica. 72, 226-235.
Humphreys, Kathryn.L. ( 2019). Future directions in the study and treatment of parent-child separation. Jclin child adolesc Psychol. 48, 166–178.
Iram rizvi, Syeda Fariha., Najam, Najma. (2014). Parental psychological abuse toward children and mental health problems in adolescence. Pak J Med Sci. 30(2), 256-260.
Lee, Joyce. (2020). Mental health effects of school closures during cOVid-19. Lancet child adolesc Health, 4, 421.
Liu, Jia.J., Bao, Yanping., Huang, Xiaolin., Shi. Jie,, Lu, Lin. ( 2020). Mental health considerations for children quarantined because of COVID-19. Lancet child adolesc Health. 4, 347-349 .
Sprang, Ginny, & Silman, Miriam. ( 2013). Posttraumatic stress disorder in parents and youth after health-related disasters. disaster Med Public Health. 7, 105-110.
Stewart, Hilary., Watson, Nick., Campbell, Mhairi. (2018). The cost of school holidays for children from low income families. Childhood. 25, 516–529.
Szabo, Thomas.G., Richling, Sarah., Embry, Dennis.D., Biglan, Anthony., Wilson, Kelly.G. (2020). From helpless to hero: Promoting values-based behavior and positive family interaction in the midst of cOVid-19. Behavanal Pract. 1-9. doi.org/10.1007/s40617-020-00431-0 .
Van Lancker, Wim., & Parolin, Zachary. (2020). COVID-19, school closures, and child poverty: a social crisis in the making. Lancet Public Health. 5, 243–244.
Wang, Guanghai., Zhang, Yunting., Zhao, Jin., Zhang, Jun., & Jiang, Fan. (2020). Mitigate the effects of home confinement on children during the COVID-19 outbreak. The Lancet. 395(10228), 945-947.
Worsnop, Catherine .Z. (2019). the disease Outbreak-Human trafficking Connection: A Missed opportunity. Health Secur. 17(3), 181–192.
Zhang, Jinsong., Shuai, Lan., Yu, Hui., Wang, Zhouye., Qiu, Meihui., Lu, Lu., . . . Chen, Runsen . (2020). Acute stress, behavioural symptoms and mood states among school-age children with attention-deficit/hyperactive disorder during the COVID-19 outbreak. Asian Journal of Psychiatry. 51,102077. doi: 10.1016/j.ajp.2020.102077.
Burgess, S., & Sievertsen, H.H. (2020). Schools, skills, and learning: The impact of COVID-19 on education. Voxeu, org. 1,