پویش الزام های تحولی-تعاملی در آموزش دانش آموزانِ با آسیب شنوایی (مطالعه موردی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری برنامه ریزی درسی- دانشگاه فردوسی مشهد

2 علوم تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدفِ فهم الزامات تحولی-تعاملی در آموزش دانش آموزانِ با آسیب‌‌ شنوایی انجام شده است. این پژوهش با رویکردکیفی و استفاده از راهبردهای مطالعه موردی بر روی دوفرد با آسیب‌‌ شنوایی انجام شد و موردهای مطالعه، با استفاده از تکنیک "بیشترین تفاوت یا تشابه" انتخاب شدند. داده‌ها با ابزار مشاهده فیلم‌ها، بررسی اسناد، مصاحبه‌نیمه‌ساختاریافته از موارد انتخابی و اطرافیان آنها در خانه و مدرسه، جمع‌آوری و با استفاده از روش تفسیر تأملی تحلیل گردید. ملاک‌های "قابلیت پذیرش"، "اعتماد"، "انتقال" و "تائید" برای اعتبارسنجی مد نظر قرار گرفت. یافته‌‌ها: درک و بازنگاری تجربه مشارکت‌کنندگان، این امکان را می‌دهدکه اظهار داریم، موارد انتخابی پژوهش به رغمِ میزانِ آسیب‌شنوایی یکسان و امکان بهره‌مندی از آموزش تلفیقی، توفیقی متفاوت در امر تحصیل داشته اند. این تمایزکه متاثر از الگوهای تعاملی والدین و چگونگی تسلط افراد به قابلیت‌های پایه رشد هیجانی کارکردی حاصل شده است، برخلاف باور رایج، منوط به تقویت حس شنوایی نبوده است. نتیجه‌گیری: تفاوت افرادِ با آسیب‌شنوایی از منظر میزان تسلط به قابلیت‌های پایه رشد هیجانی کارکردی، ماهیتِ نیازهایِ آنان را در محیط آموزشی نه تنها نسبت به افراد سایرگروه های با نیاز ویژه، بلکه نسبت به یکدیگر متفاوت می‌نماید. لذا در راستای تحقق عدالت تربیتی توصیه می‌شود، در انجام مداخلات و تعیین ویژگی عناصر برنامه درسی، بالاخص در دوره دبستان، نسبت به فهم و بهبود کیفیت تجربیات افرادآسیب دیدۀشنوایی در تسلط به قابلیت های پایۀ هیجان کارکردی در تعامل با بافت تحصیلی و خانوادگی توجه شود.

کلیدواژه‌ها


افروز، غ. (1388). بررسی تحلیلی و مقایسه­ای مبانی روان‌شناختی ویژگی‌های شناختی و روانی - اجتماعی نابینا و ناشنوا. فصلنامه روانشناسی و علوم تربیتی، 39(2)، 12- 1.
امرایی، ک.، حسن­زاده، س. و افروز، غ. (1394). پیش بینی مشکلات رفتاری کودکان کاشت حلزون شده شنوایی بر اساس رشد زبان و دلبستگی ایمن: نقش واسطه خودتنظیمی. فصلنامه اندیشه و رفتار در روان شناسی بالینی، 10(37)،  16-7.
امین­یزدی، س. ا. (1391). رشد یکپارچه انسان: رویکرد تحولی- تفاوت‌های فردی مبتنی بر ارتباط. فصلنامه مبانی تعلیم و تربیت، 2(1)، 125-109.
تقی­زاده، ح. و افروز، غ. (1393). بررسی مقایسه‌ای حمایت اجتماعی ادراک‌شده و سلامت روان مادران کودکان با و بدون آسیب شنوایی.  ماهنامه تعلیم و تربیت استثنایی، 14(124)، 17-7.
جعفری، ز. و رضایی، ا. (1392). بررسی وضعیت شناختی، یادگیری و حافظه واژگانی در ناشنوایان بزرگ‌سال. فصلنامه شنوایی‌شناسی، 22(2). 82-73.
حسن‌زاده، س. و نیک‌خو، ف. (1395). اثربخشی برنامه جامع توان‌بخشی والد محور نوایش بر رشد مهارت‌های ارتباطی اولیه و زبانی کودکان ناشنوای 0 تا 2 سال. فصلنامه توانبخشی، 17(4)، 337-326.
دلخواه، ز.، سلیمانی، ز.، دادگر، ه. و موسوی، ن. (1394). مقایسه توانایی نظریه ذهن پایه درکودکان کاشت حلزون فارسی زبان 5 تا 6 سال با همسالان طبیعی. فصلنامه توانبخشی نوین، 9 (3)، 78-72.
سلیمانی، ف.، ساجدی، ف.، هاشمی، س. ب. و منشی‌زاده، ل. (1394). مروری بر پیشرفت مهارت‌های ادراک شنوایی، زبان و گفتار در کودکان دارای کاشت حلزون. مجله علمی پزشکی جندی شاپور، 14(6)، 735-721.
سیدی، ا. ا.، مهری، آ.، معروفی زاده، س. و ظریفیان، ط. (1396). بررسی خطاهای واج‌شناسی کودکان با کاشت حلزون و کم‌شنوای شدید دارای سمعک و طبیعی 6 ساله در شهر تهران. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 20(147)، 403-398.
شاکری، م. ت.، قاسمی، م.، امیرآبادی، ا.، شاهرخی، م. و دزیانی، ف. (1386). بررسی اختلالات شنوایی در پسران 7-11 ساله فاقد بیماری شناخته‌شده شنوایی شهر مشهد در سال تحصیلی 1384-1383. مجله گوش، گلو، بینی و حنجره ایران، 19(50)، 190-185.
شمسیان، ف. و فرقدانی چهارسوقی، ز. (1395). مقایسه میزان سرعت و درک خواندن دانش آموزان کاشت حلزون شده و شنوای پایه اول دبستان. مجله پژوهش در علوم توانبخشی، 12(4)، 199-194.
عاشوری، م. و جلیل آبکنار، س. س. (1392).  از عادی‌سازی تا آموزش فراگیر، تحولی در نظام آموزشی.
نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، 13(117)، 60-49.
علی­پور، ا.، حسن­زاده، س. و تات، م. (1388). بررسی کمی و کیفی وضع مطلوب و موجود و عملکرد مطلوب یادگیری، درون­دادها و فرایندهای آموزش استثنایی کشور. گزارش 134 از مجموعه گزارش نهایی مطالعات کمیته مؤلفه‌های اصلی.
فتحی­ واجارگاه، ک. (1385). کالبدشکافی برنامه درسی تجربه­شده، قلمرو برنامه ­درسی در ایران: ارزیابی وضع موجود و ترسیم چشم­انداز مطلوب. تهران: انتشارات سمت.
فرامرزی، س.، محسنی اژیه، ع. ر.، ابطحی، س. ح. ر. و سپهر نژاد، م. (1395). رابطه استرس والد-کودک با مهارت‌های رشدی و تحولی کودکان کاشت حلزون شده. فصلنامه توانبخشی، 17(2)، 127-118.
قدمی، م. (1391). بررسی مبانی نظری رویکرد جداسازی در آموزش‌وپرورش استثنایی ایران. فصلنامه روانشناسی افراد استثنایی، 2(8)، 98-77.
کارشکی، ح. و محسنی، ن. (1391). انگیزش در یادگیری و آموزش: نظریه­ها و کاربردها. چاپ اول، تهران: آوای نور.
کاظمی، ص. (1392). تحلیل و ارزیابی برنامه درسی حرفه­آموزی دانش­آموزان کم‌توان ذهنی و طراحی آن مبتنی بر الگوی برنامه درسی انفرادی. رساله دوره دکتری در رشته برنامه­ریزی درسی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم­تربیتی و روانشناسی.
کاکوجویباری، ع.، سرمدی، م. و شریفی، ا. (1389). مقایسه سواد خواندن در دانش‌آموزان با آسیب ­شنوایی در سه مقطع تحصیلی. فصلنامه توان‌بخشی، 11(3)، 14-8.
کرسول، ج. د. (2009)، طرح پژوهش رویکردهای کمی، کیفی و ترکیبی. ترجمه ع. کیامنش، م. دانای طوسی، (1391)، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی واحد علامه طباطبائی.
کریمی، ع.، داعی­پور، پ. و پوراسماعیلی، ز. (1388). مجموعه داستان­های پرلز 2001 و 2006. تهران: پژوهشگاه مطالعات آموزش پرورش.
گال، م.، والتر، ب. و گال، ج. (2005). روش­های پژوهش کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان­شناسی. ترجمه ا. ر. نصر، (1387)، جلد دوم، تهران: انتشارات سمت.
گوتک، ج. ل. (1997). مکاتب فلسفی و آرای تربیتی. ترجمه م. ج. پاک‌سرشت، (1387)، چاپ هفتم، تهران: انتشارات سمت.
محسنی اژیه، ع.، فرامرزی، س.، ابطحی، س. ح. ر.، سپهر نژاد، م. و نیلفروش، م. ح. (1394). بررسی و مقایسه رشد زبانی کودکان کاشت حلزون شده و کودکان دارای شنوایی طبیعی. مجله پژوهش در علوم توانبخشی، 11(2)، 141-133.
موللی، گ.، میرخانی، س. م.، نعمتی، ش. و مللی، م. (1390). بررسی وضعیت اشتغال اعضای کانون ناشنوایان شهر تهران. شنوایی‌شناسی، 20(2)، 46-39.
ورتس، م.، کالاتا، ر. و تامکینز، ج. (2007). زمینه آموزش کودکان استثنایی. ترجمه م. امیر مجدی، (1389)، ویرایش سوم، انتشارات شهرآشوب.
هالاهان، د. و کافمن، ج. (2009). فراگیران استثنایی: مقدمه­ای بر آموزش ویژه. ترجمه ح. علیزاده، ه. صابری، ژ. هاشمی، م. محی­الدین، (1388)، تهران: نشر ویرایش.
یوسفی نمینی، آ. س.، غباری بناب، ب.، حسن‌زاده، س. و شکوهی یکتا، م. (1393). تدوین برنامه‌ی مدیریت رفتار برای مادران کودکان ناشنوا و بررسی اثربخشی آن بر کاهش تنیدگی مادران. فصلنامه روانشناسی بالینی، 6(3)، 107-95.
 
Akker, J. v. D., Fasoglio, D., & Mulder, H. (2010). A curriculum perspective on plurilingual education. Published by the Council of Europe.
Anmyr, L., Larsson, K., Olsson, M., & Freijd, A. (2012). Strengths and difficulties in children with cochlear implants – Comparing self-reports with reports from parents and teachers. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 76(8), 1107-1112.
Bayat, M. (2011). Teaching Exceptional Children. 1th ed., published by McGraw-Hill.
Clark, G. (2006). Cochlear Implants: Fundamentals and Applications.AIP Press & Springer.
Compton, M. V., Tucker, D. A., Flynn, F., & Perry, F. (2009). Preparation and Perceptions of Speech-Language Pathologists Working With Children With Cochlear Implants. Communication Disorders Quarterly, 30(3), 142-154.
Edina, J., & Marta, E. (2005). Self-esteem and Coping Strategies among Deaf Students. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 10(1), 63-82.
Flipsen, J. P. (2008). Intelligibility of spontaneous conversational speech produced by children with cochlear implants: A review. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 72(5), 559-564.
Greenspan, S. I., & Wieder, S. (2006). Infant and Early Childhood Mental Health: A Comprehensive Developmental Approach to Assessment and Intervention, 1th ed., American Psychiatric Publishing.
Greenspan, S. I., & Lewis, D. (2005). The Affect-Based Language Curriculum (ABLC): An Intensive Program for Families, Therapists, and Teachers. Published by the Interdisciplinary Council on Developmental and Learning Disorders (ICDL).
Greenspan, S. I., & Shanker, S. G. (2004). The first idea: how symbols, language, and intelligence evolved from our primate ancestors to modern humans. Da Capo Pressd.
Hindley, P. A. (2005). Mental health problems in deafchildren. Current Paediatrics, 15(2), 114-119.
Hopman, M., Winter, M. D., & Koops, W. (2012). The Hidden Curriculum of Youth Policy: A Dutch Example. Published by SAGE.
Kelly, L. P. (2003). The Importance of Processing Automaticity and Temporary Storage Capacity to the Differences in Comprehension Between Skilled and Less Skilled College-Age Deaf Readers. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 8(3), 230-249.
Lee, H. J. (2010). Cultural Factors Related to the Hidden Curriculum for Students With Autism and Disabilities. Intervention in School and Clinic, 46(3), 141–149.
Lincoln, Y., & Guba, E. (1985). Naturalistic Inquiry. Published by SAGE.
Lynas, W. (2005). Controversies in the education of deaf children. Current Paediatrics, 15(3), 200-206.
Mackert, M., & Harrison, T. (2009). Marketing medical implants: new challenges and concerns. Journal of Consumer Marketing, 26 (1), 4-5.
Mehravari, A. S., Emmorey, K., Prat, C. S., Klarman, L., & Osterhout, L. (2017). Brain-Based Individual Difference Measures of Reading Skill in Deaf and Hearing Adults. Neuropsychologia, In Press, Accepted Manuscript, Available online 4 May 2017. pii: S0028-3932(17)30170-7. doi: 10.1016.
Mirzaee, M., Farahani, A., Heidari, M., & Amrai, K. (2011). Comparing self-handicapping among blind and deaf students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 15, 777-779.
Moores, D. F., & Martin, D. S. (2006). Deaf learners: developments in curriculum and instruction. Gallaudet University Press.
Mullis, V. S., Kennedy, A. M., Martin, M. O., & Sainsbury, M. (2006). PIRLS 2006 Assessment Framework and Specifications, 2th ed., TIMMS & PIRLS International Study Center.
Niparko, J. K. (2009). Cochlear Implants: Principles & Practices, 2th ed., Published by Lippincott Wiilliams & Wilkins.
Piaget, J. (1959). The language and thought of the child, 3th ed., Publish by Routledge & Kegan Paul Ltd.
Rezaei, M., Rashedi, V., & Khedmati Morasae, E. (2016). Reading skills in Persian deaf children with cochlear implants and hearing aids. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 89, 1-5.
Rietveld, C. (2010). Early Childhood Inclusion: The Hidden Curriculum of Peer Relationships. New Zealand Journal of Educational Studies, 45(1), 17-32.
Robinson, K. (2010). Changing Education Paradigms - (educationalist)-  Uploaded by the RSA org.
Seawright, J., & Gerring, J. (2008). Case Selection Techniques in Case Study Research:A Menu of Qualitative and Quantitative Options. Political Research Quarterly, 61(2), 294-308.
Stangvic, G. (2005). Conflicting perspectives on learning disabilities. In C. Clark, & M. Alan, Theorizing Special Education. ISBN 0-203-97956-7 Master e-book.
Sternberg, R. J. (2008). Cognitive Psychology. 5th ed., Wadsworth & Cengage Learning Publishers. ISBN-13: 978-0-495-50629-4
Tomlinson, C. A., & Strickland C. A. (2005). Differentiation in Practice: A Resource Guide for Differentiating Curriculum. Published by SAGE.
UNESCO. (2003). Overcoming Exclusion through Inclusive Approaches in Education; A challenge & A Vision. http://unesdoc.unesco.org/ images/0013/001347/134785e.pdf
Vermeulen, A. M., van Bon W., Schreuder, R., Knoors, H., & Snik, A. (2007). Reading comprehension of deaf children with cochlear implants. J Deaf Stud Deaf Educ, 12(3), 283-302.
Wagner, S., Müller, C., Helmreich, I., Huss, M., & Tadić, A. (2015). A meta-analysis of cognitive functions in children and adolescents with major depressive disorder. European Child & Adolescent Psychiatry. 24(1), 5-19.
Wolters, N., Knoors, HE., Cillessen, AH., & Verhoeven, L. (2011). Predicting acceptance and popularity in early adolescence as a function of hearing status, gender, and educational setting. Research in Developmental Disabilities, 32(6), 2553-2565.