نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

هدف این پژوهش تعیین اثربخشی آموزش والدین با رویکرد آدلری بر تغییر شیوه‌های فرزندپروری والدین دارای کودکان با اختلال نارسایی توجه بیش‌فعالی است. روش پژوهش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون و پیگیری با گروه گواه بود. تعداد 30 نفر از والدینی که فرزندانشان با استفاده از پرسش‌نامه راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی (2013) دارای این اختلال تشخیص داده شده بودند به صورت نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شده و در دو گروه آزمایش و کنترل به صورت تصادفی جای گرفتند. ابزارهای پژوهش، پرسش نامه راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی (2013) و سبک‌های فرزندپروری رابینسون و همکاران (2000) بود. آموزش والدین با رویکرد آدلری در قالب 10 جلسه 90 دقیقه‌ای برای گروه آزمایش اجرا شد. در پایان و در پیگیری، دو گروه آزمایش و کنترل، پرسش‌نامه سبک فرزندپروری را به عنوان پس‌آزمون تکمیل کردند. داده‌ها با استفاده از تحلیل تحلیل واریانس همراه با اندازه گیری مکرر تحلیل شد. نتایج به دست آمده در این پژوهش نشان داد که این برنامه آموزش والدین توانسته است در افزایش شیوة فرزندپروری مقتدرانه (مادر) و نه پدر تأثیر معنادار داشته باشد. همچنین لازم به ذکر است که این برنامه آموزش والدین برشیوة فرزندپروری مستبدانه و سهل‌گیرانه (پدر و مادر) تأثیر معنادار نداشت. بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که این برنامه آموزش والدین به شیوه آدلری، شیوه‌ فرزندپروری مقتدرانه مادران دارای کودکان با اختلال نارسایی توجه بیش‌فعالی را تغییر داده است.

کلیدواژه‌ها

اسماعیلی نسب، م. (1388).  مقایسه اثربخشی دو روش آموزش والدین با رویکرد آدلری و رویکرد رفتاری بر بهبود مولفه­های محیط خانواده و کاهش شدت نشانه­های اختلال سلوک در کودکان.  پایان نامه دکتری. دانشگاه علامه طباطبایی.
اکستین، د؛ کرن، ر. (2002). ارزیابی و درمان سبک زندگی. ترجمه حمید علیزاده، محسن سیفی و فروزان کرمی.1389 . اهواز: نشر رسش
بیرامی، م؛حکمتی، ع؛ و سودمند، م. (1388). مقایسه عملکرد خانواده­های دارای کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه بیش­فعالی با خانواده­های دارای کودکان بهنجار.  فصلنامه علمی-پژوهشی روانشناسی دانشگاه تبریز، 4( 16)، 27-47.
حسین خانزاده، ع؛ طاهر، م؛ و  یگانه، ط. (1392). شناسایی و درمان اختلال نارسایی توجه بیش­فعالی در مدرسه. نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، 13(6)، 52-39.
خدابخش، ر؛ و  جعفری، م. (1393). بررسی اثربخشی آموزش والدین با رویکرد آدلری بر سبک­های مقابله­ای مادران کودکان مبتلا به نافرمانی مقابله­ای و کاهش نشانه­های اختلال. فصلنامه مطالعات روانشناختی ، 10(1)،29-8.
درایکورس، ر؛ برونیا گرونوالد، ب؛ و پپر، ف. (1999). فنون مدیریت کلاس: رویکرد روان­شناختی به بهسازی آموزش و ارتباطات مدرسه. ترجمه حمید علیزاده و علیرضا روحی. 1388.تهران: نشر دانژه.
درایکورس، ر؛  سولتس، و. (1995). کودکان خوشبخت: راهبردهای تربیت کودک و بهبود رابطه والدین-فرزند. ترجمه حمید  علیزاده و علیرضا روحی، 1392. تهران: انتشارات ارسباران.
درایکورس، ر؛ کاسل، پ.  (1999). انضباط بدون اشک. ترجمه مینو واثقی و مریم داداش زاده، 1378. تهران: انتشارات رشد.
درتاج، فریبرز؛ محمدی، اکبر(1389). مقایسه عملکرد خانواده­های دارای کودکان با اختلال نارسایی توجه بیش­فعالی با عملکرد خانواده کودکان بدون نقص توجه بیش‌فعالی. فصلنامه خانواده پژوهی، 6 (22). 226-211.
دینک مایر، د؛ و گری، م. (1999). والدین موثر، فرزند مسئول. ترجمه مجید رییس دانا، 1386. تهران: انتشارات رشد.
سروی، ز. (1387). اثربخشی آموزش والدین با برنامه استپ (گام به گام) مبتنی بر رویکرد آدلر- درایکورس بر بهبود تعامل مادر- فرزند در کودکان با اختلال رفتاری. پایان‌نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه علامه طباطبایی.
علیزاده، ح. ( 1383 ). اختلال نارسایی توجه فزون­جنبشی. تهران: انتشارات رشد.
علیزاده، ح. (1391). تدوین برنامة آموزش والدین برای خانواده­های دارای فرزندان با اختلال نارسایی توجه بیش فعالی و تأثیر آن برکاهش نشانه­ها و کارکرد خانواده. فصلنامۀ افراد استثنایی، 2 (7):70-43.
علیزاده، ح؛ و سجادی.، ح. (1388). رودولف درایکورس : روابط دموکراتیک و احترام متقابل. تهران: نشر دانژه.
فرگوسن، ج؛ و تاکانه، ی. (1989).  تحلیل آماری در روان­شناسی و علوم تربیتی. ترجمه علی دلاور و سیامک نقش بندی.138. تهران: نشر ارسباران.
کاشانی موحد، آ (1394). رابطهحافظهفعالباپایداریهیجانیدردانش آموزانباوبدوناختلالنارساییتوجهبیشفعالی. پایان­نامه  کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی.
 کریمی، ی. (1370). روانشناسی شخصیت. تهران: انتشارات پیام نور.
مبینی، ا. (1391). بررسی اثربخشی آموزش خوددلگرم سازی به مادران بر کاهش تنیدگی والدینی در مادران دارای فرزندان با   اختلال­های رفتاری. پایان نامه  کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی.
هوش­ور، پ؛ بهنیا، ف؛ خوشابی، ک؛ میرزایی، ه؛ و رهگذر، م،( 1388). تأثیر آموزش گروهی والدین کودکان  4تا 10 ساله با اختلال نقص توجه بیش­فعالی بر اختلالات رفتاری فرزندانشان، فصلنامهعلمی- پژوهشیتوانبخشی 3(10)،30 -24.
یوسفی، آ. (1382). رابطه شیوه­های فرزندپروری با مهارت­های اجتماعی در دانش آموزان ابتدایی شهر اسفراین. پایان­نامه  کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی.
 یوسفی، ش؛  سلطانی فر، ع؛ و تیموری، س. ( 1388). مقایسه تنش والدگری مادران کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه     بیش­فعالی با مادران کودکان بهنجار. مجله علمی پژوهشی اصول بهداشت روانی،11(2): 122-115.
Alizadeh, H., Applequist, K. F., Coolidge, F. L. (2007). Parental Self-Confidence and Parenting Styles in Families of Children with AD/HD. International Journal of Child Abuse and Neglect, 31:567-572.
American Psychiatric Association. (1994). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (4th ed.). Washington, DC: Author.
American Psychiatric Association. (2000). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Washington DC: Author.
American psychiatric association. (2013). Diagnostic and statiscal manual of mental disorder: DSM-5. 5th ed. Arlington, VA, American Psychiatric Association Washington, DC.
Azoulay, D. (1999). Encouragement and logical Consequences Versus Rewards  and punishment: A Reexamination.the journal of individual psychology, 55(1): 91-99.
Barkley, R. A. (2002). Psychosocial treatment for Attention-deficit hyperactivity/disorder. Journal of Clinical Psychiatry, 63:36-43.
Barkley, R. A. (2006). Attention deficit/ hyperactivity disorder: A handbook for diagnosis and treatment (3rd ed.). New York: Gilford Press.
Bell, AS.(2011). A critical review of ADHD diagnostic criteria: What to address in the   DSM-V. Journal of Attention Disorders, 15(1):3-10.
Bennet,  J. (2007). 3 Steps to Conquering ADD/ADHD. Available on: www.adhd.net.
Bussing, R. Gary, F.A., Mills.T.L., & Garvan.C.W. (2007). Cultural variations in parental health beliefs, knowledge, and information sources related to attention-deficit/hyperactivity disorder. Journal of Family Issues, 28, 291-318.
Carr, A. (1999). The handbook of child and adolescent clinical psychology. A contextual approach. London: Rutledge.
Chang, c, & Ritter(2004). Cultural considerationof Adlerian parenting education. Journal of individual psychology.60, 67-75.
Coogan, A. N., Baird, A. L., Popa-Wagner, A., & Tome, J. (2016). Circadian rhythms and attention defcit hyperactivity disorder: The what, the when and the why, Progress in Neuro-Psychopharmacology & Biological Psychiatry, 67, 74-81.
Daley, D., Van der Oord, S., Ferrin, M., Danckaerts, M., Doepfner, M., Cortese, S.,…European ADHD Guidelines Group. (2014). Behavioral interventions in attention-deficit/hyperactivity disorder: A meta-analysis of randomized controlled trials across multiple outcome domains. Journal of theAmerican Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 53(8), 835-847.
Dodley, L. (1981). The effect of Systematic Training for Effective Parenting on parents and children’s behavior. Dissertation abstracts international, 42, 1986-A.
Durston, S., & Konard, K. (2007). Integrating genetic, psychopharmacological and neuroimaging studies: a converging methods approach to understanding the neurobiology of ADHD. Developmental Review, 27, 374-395.
Essau, C. A. (2006). Child and Adolescent Psychopathology. New york: Routledge Taylor & francis group.
Falzone, R. (1993). Changes in family functioning and role satisfaction reported by parents who engage in Systematic Training for Effective Parenting. A dissertation fordoctor of philosophy. Boston College.
Fashimpar, G. (1992). An evaluation of three parent training program. The University of Texas at Arlington in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of philosophy.
Finzi-Dottan, R. (2011). Predictors of stressrelated growth in parents of children with ADHD. Research in Developmental Disabilities, 510-519.
Gutierrez, S. R. (2006). A comparison of two parent education programs on the reduction of parent-child stress in mother-child relationship of Hispantic migrant farmworkers. Adissertation for the degree of doctor of philosophy with a major in school. Psychology, University of Arizon.
Johnston, C., & Mash, E. J. (2001). Families of children with ADHD: Review and recommendation for research. Clinical Child and Family Psychology Review, 4(3): 183-207.
Kawabata, Y., Tseng, W. L., & Shur-Fen Gau, S. (2012. Deficit/Hyperactivity Disorder and Social and School Adjustment: The Moderating Roles of Age and Parenting. Journal Abnormal Child Psychology, 40: 177–188.
KayMueller, D. (2011). Pampered children and the impact of parenting styles. MA thesis, Adler Graduate School, Minnesota, USA.
Kerr. D. C. R. (2004). Parental discipline and externalizing behavior problem in early child: The roles of moral regulation and child gender. Journal of Abnormal child psychology, 32(4): 369-383.
Larson, B. J. (2000). Systematic training for effective parenting of teens(step/ teen): parent authority, adolescent externalizing behavior, and parent- child relationships. The California School of Professional Psychology Berekeley.
Madrigal, A .C. (2006). The direct and indirect effect of family environment and community violence exposure on lotion middle-school age youth's psychological distress and risk for gong affiliation. University of Nevada.
Marcus, SC., Wan, GJ., Kemner, JE., Olfson, M. (2005). Continuity of methylphenidate treatment for attention-deficit/hyperactivity disorder. Archives of Pediatric and Adolescent Medicine, 159: 572-578.
Maybell, M. C., & Maybell, S. A.(2006). Encouraging relationships. Calming the family storm CA: Impact, pp:63-85.
McBurnett, K., & Pfiffner, L. (2008). Attention deficit hyperactivity disorder: Concepts, controversies, new directions. New York: Informa Health Care.
McVittle , Jody ., Best, A. M. ( 2009). The Impact of Adierian-Based Parenting Classes on Self-Reported Parental Behavior. The Journal of Individual Psychology, 65(3): 265-285.
Pandina, G. L., Bilder, R. H., & Keefe, R. S. (2007). Risperidone and cognitive function in children with disruptive behavior disorders. Biological psychiatry. 74(5): 164-174.
Parker, J. D. A., Majeski, S. A. & Collin, V. T. (2004). ADHD symptom and personality: Relationship with the five factor model. Journal of Personality and Individual Difference. 36: 977-987.
Ring, S. (2001). Use of Role Planning in Parent Training ;a Methodological Component Analysis of Systematic Training for Effective Parenting. California school of Professional Psychology - San Diago.
Robinson, C. C., Mandleco, B., Olsen, S. F., & Hart, C. H. (2000). The Parenting Styles and Dimensions Questionnaire (PSDQ). In B. F. Perlmutter, J. Touliatos, & G. W., Holden (Eds.), Handbook of family measurement techniques: Vol. 3. Instruments & index (pp. 319-321). Thousands Oaks: Sage.
Sadock, BN. J., Sadock. V. A., & Kaplan. (2015). synopsis of psychiatry (ninth ed). Philadelphia:Lippincott the William and willkins.
Sanders, M. R., Bor, W., & Morawsk, A. (2007). Maintenance of treatment gains: a Comparison of enhanced, standard, and self-directed tripple-p-positive parenting program, Journal of abnormal child psychology, 35(6), 983-998.
Skreitule. I., Sebro. S., & Lubenko. J. (2010). Child Behavior and Mother- Child emotional availability in response to parent training program; Moderators of out com. Procedia-social and behavioral sciences, 5:   1418- 1424.
Smalls, C.(2010). Adlerian parent Education with low income single Black parents: Effect on parental Acceptance, parental stress and female Adolescent motivation. Doctoral Dissertation. Walden University.
Smith, C. (1996). Developing Parenting Programmes. London: National Children’s Bureau.
Valton , F. (2007). Understanding and Helping children who manifest symptoms that meet the criteria for the Attention- Deficit hyperactivity Disorder Diagnosis. The journal of individual psychology , 63: 236-240.
Winberg. A. W. (1999). Parent training for Attention- deficit hyperactivity disorder : parent and child outcome. Journal of clinical psychology, 55 (2): 907-913.