بررسی رابطه بین رفتار خوردن آشفته با طرحواره های ناسازگار اولیه و اضطراب در دختران نوجوان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه شهر کرد

2 دانشگاه پیام نور شیراز

چکیده

هدف: هدف از این پژوهش بررسی رابطه بین رفتار خوردن آشفته با طرحواره های ناسازگار اولیه و اضطراب دانش آموزان دخترشهر شیراز می باشد. روش:روش پژوهش حاضر همبستگی است. تعداد 190 دانش آموز به شیوه خوشه ای تصادفی انتخاب شدند و مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس(DASS) لاویبوند ،پرسشنامه طرحواره های ناسازگار اولیه یانگ و آزمون بازخورد خوردن گارنر و گارفینکل (1979) را تکمیل نمودند. داده ها با استفاده از 21 SPSS مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: ضرایب بدست آمده بر اساس آزمون همبستگی پیرسون نشان دهنده ارتباط مثبت و معنادار اکثر حوزه های طرح واره ها با رفتار خوردن آشفته بود. همچنین اضطراب ارتباط معناداری با رفتار خوردن آشفته داشت. نتایج رگرسیون گام به گام نشان داد که سه حوزه خودگردانی/عملکرد مختل (میزان بتای 48/0=β و P<0/01)، طرد و بریدگی (میزان بتای 32/0=β و P<0/01) و محدودیت مختل (میزان بتای 29/0=β و P<0/01) همراه با اضطراب (میزان بتای 15/0=β و P<0/01) تبیین کننده معنادار واریانس رفتار خوردن آشفته بودند. نتیجه گیری: با توجه به نقش طرحواره های ناسازگار و اضطراب در تبیین واریانس رفتارهای خوردن آشفته دختران نوجوان، کاهش اضطراب و تصحیح افکار ناکارآمد اولیه می تواند در کاهش مشکلات خوردن موثر باشد.

کلیدواژه‌ها


آهی، قاسم. (1385). هنجاریابی نسخه کوتاه پرسشنامه طرحواره یانگ. پایان­نامه کارشناسی ارشد روانشناسی. تهران. دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی. دانشگاه علامه طباطبایی.
انیسی، جعفر؛ سلیمی، سید حسین؛  میرزمانی، محمود؛ رییسی، فاطمه و نیکنام، مژگان. (1386). بررسی  مشکلات رفتاری نوجوانان. مجله علوم رفتاری 1(2)، 163-170.
بابایی، سمیه؛ خداپناهی، محمد کریم و صالح صدق  پور، بهرام. (1387). ارتباط بین باورها و نشانه های اختلال خوردن. مجلة روانشناسان ایرانی، 4 (13)، 3ـ12.
بساک نژاد، سودابه ؛هومن، فرزانه  و قاسمی نژاد، محمد علی. (1391). رابطه ی بین سبکهای مقابله ی اجتناب شناختی رفتاری و اختلال خوردن در دانشجویان دانشگاه. مجله یاصولبهداشتروانی، 14(4)، 278-285.
حسین زاده، علی اصغر؛ هومن، حیدرعلی؛ صالحی، مهدیه و کوشکی، شیرین. (1391). پیوند مادری و نشانه های آسیب پذیری مرتبط با خوردن: نقش واسطه ای باورهای اختلال خوردن و ناگویی خلقی. روان شناسی تحولی، 9 (34): 142-129.
خدابخش، محمد رضا و کیانی، فریبا. (1393). نقش علائم افسردگی و ناگویی خلقی در پیشبینی رفتارهای خوردن آشفته در دانشجویان دختر. مجله سلامت جامعه، 8(3)، 36-27.
خدابخش، محمد رضا و کیانی، فریبا. (1393). نقش اضطراب و ناگویی خلقی در پیش بینی رفتارهای خوردن آشفته در دانشجویان: تلویحاتی برای ارتقاء سلامت. مجله روانشناسی و روان پزشکی شناخت. 1(3)، 76-63.
رجبی، سوران و حسینی، فریده السادات. (1393). بررسی همه‌گیرشناسی رفتارهای بیمارگونه‌ی خوردن و ارتباط آن با پنج عامل بزرگ شخصیت در دانش‌آموزان دختر. روان شناسی مدرسه. 3(2)، 67-81.
زرگر، محمد؛ کاکاوند، علیرضا؛ جلالی، محمدرضا؛ صلواتی، مژگان. (1390). مقایسه طرح واره های ناسازگار اولیه و رفتارهای مقابله ای اجتناب در مردان وابسته به مواد شبه افیونی و افراد بهنجار. روان شناسی کاربردی، 17، 84-69.
سروره عظیم زاده، بهناز؛ رضویه، اصغر و محرری، محمد رضا. (1388). بررسی رابطه خوردن های آشفته با رفتارهای وارسی بدن در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارسنجان. دانشوپژوهشدرروانشناسیکاربردی، 42، 148-124.
شایقیان، زینب، وفایی، مریم. (1388). بررسی شاخص های روان سنجی پرسشنامه باورهای اختلال خوردن، مجله تازههایعلومشناختی،11 (2)، 64-38.
شهامت، فاطمه. (1389). پیش بینی نشانه های سلامت عمومی (جسمانی سازی، اضطراب و افسردگی) بر اساس طرحواره های ناسازگار اولیه .فصلنامه روان شناسی دانشگاه تبریز، 5 (20)، 124-103.
قنبری، زهرا؛ جمهری، فرهاد؛ روشن؛ رسول. (1394). مقایسه طرحواره های ناسازگار اولیه و اختلال اضطراب اجتماعی زنان اقدام کننده به جراحی زیبایی با زنان غیر اقدام کننده شهر تهران. فصلنامه روانشناسی سلامت، 4(4)، 32-18.
صفرزاده، سمیه و محمودی خورندی، زینب. (1394). بررسی اختلالات خوردن (بی اشتهایی عصبی و پرخوری عصبی)  در نوجوانان 13 تا 18 ساله شهرستان گناباد در سال 1393. مجلهدانشگاهعلومپزشکیرفسنجان، 14، 393-404.
کرمی، الهام؛ بهرامی، هادی؛ محمدی آریا، علیرضا؛ اصغرنژاد فرید، علی اصغر؛ فخری، زهرا. (1392). رابطه طرحواره های ناسازگار اولیه و جامعه ستیزی در زنان بیخانمان وابسته به مواد، فصلنامه روان شناسی کاربردی، 7 (2و 26)، 110-93.
لطفی ر. (1385). مقایسه طرحواره­های ناسازگار اولیه در مبتلایان به اختلالات شخصیت دسته ب و افراد سالم. پایان­نامه کارشناسی ارشد روانشناسی. تهران. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. دانشگاه الزهراء (س).
مولودی، رضا؛ دژکام، محمود؛ موتابی، فرشته و امیدوار، نسرین. (1389). مقایسه طرحواره های ناسازگار اولیه در افراد چاق مبتلا به اختلال پرخوری و فاقد اختلال پرخوری. مجله علوم رفتاری، 4(2)، 114-109.
میرزا محمد علائینی، املیا؛ علیپور، احمد؛ نور بالا؛ احمد علی  و آگاه هریس، مژگان (1392). اثربخشی مداخله تعدیل غذا خوردن هیجانی روی اصالح غذا خوردن هیجانی و مدیریت وزن زنان چاق و دارای اضافه وزن. روان شناسی سلامت، 2(2)، 11-1.
نوبخت، م. (1377). بررسی همه گیرشناسی اختلال های خوردن در دانش آموزان دختر سال دوم دبیرستان شهر تهران. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه فردوسی مشهد. 
Anderson, K.; Rieger, E.; Caterson, I.)2006). A comparison of maladaptive schemata in treatment-seeking obeseadults and normal-weight control subjects. Journal of  Psychosomic Resarch, 60, 245–252.
Collier, D.A, Treasure, J. L. (2004).The etiology of eating disorders. The British Journal of Psychiatry, 185(5), 363-365.
Cooper, M. J., Rose, K. S., & Turner, H. M. (2006).The specific content of core beliefs and schema in adolescent girls high and low in eating disorder symptoms. Journal of Eating Behavior, 7, 27-35.
Damiano, S.R., Reece, J., Reid, S., Atkins, L. and Patton, G.(2015). Maladaptive schemas in adolescent females with anorexia nervosa and implications for treatment. Journal of Eating behavior, 16 (4), 64-71.
 De Paolit,T   Fuller-Tyszkiewicz, M,   Krug, I. (2017). Insecure attachment and maladaptive schema in disordered eating: The mediating role of rejection sensitivity. Journal of clinical psychology and psychotherapy, 24(6), 1273–1284.
Feng, T, Abebe, DS. Eating behavior disorders among adolescents in a middle school in Dongfanghong, China. Journal of Eating Disorders, 5: 47. doi:10.1186/s40337-017-0175-x.  
Fitzsimmons, E., & Bardone-Cone, A. M. (2011).Coping and social support as potential moderators of the relation between anxiety and eating disorder symptomatology. Journal of Eating Behaviors, 12, 21–28.
Garner, D. M., Olmsted, M. P., Bohr, Y., Garfinkel, P.E. (1982). The eating attitudes test: psychometric features and clinical correlates. Psychological medicine, 12(04), 871-878.
Hudson J., Hiripi, E.  Pope, G H.  & Kessler, R C . (2007).The prevalence and correlates of eating disorders in the National Comorbidity Survey Replication. Biological  Psychiatry. 1; 61(3), 348-58.
Imperatori, C Innamorati,  M.,  Lester,D.,  Continisio, M.,  Balsamo, M.,  Saggino, A.,  Fabbricatore, M. (2017). The Association between Food Addiction and Early Maladaptive Schemas in Overweight and Obese Women: A Preliminary Investigation. Journal of Nutrients, 9(1259), 1-10.
Lovibond, S. H., & Lovibond, P. F. (1995). Manual for the Depression Anxiety Stress Scales. Sydney: Psychology Foundation.
Da Luz, F.Q.; Sainsbury, A.; Hay, P.; Roekenes, J.A.; Swinbourne, J.; da Silva, D.C.; da, S.O.M.(2017). Early maladaptive schemas and cognitive distortions in adult with Morbid Obesity: Relationships with Mental Health Status. Journal of behavioral Science, 7(10), 1-11.
 
Rose, K. S., Cooper, M. J., & Turner, H. (2006). The eating disorder belief questionnaire: Psychometric properties in an adolescent sample. Journal of Eating Behaviors, 7, 410-418.
Sansfaçon JSteiger HGauvin LFletcher ÉIsraël M.(2017). Does level of motivation for change impact post-treatment outcomes in the eating disorders? Protocol for a systematic review with quantitative analysis, Journal of Eating Disorder, 5, 17, 1-9.
Strober, M. (2004). Pathologic fear conditioning and anorexia nervosa: On the search for novel paradigms. International Journal of Eating Disorders, 35, 504–508.
Unal,E, Aydin,R., Gokler,M.,  Unsal, A. (2016). Eating disorders and anxiety among high school students in Western area of Turkey. International journal of research in medical science,  4(8), 3513-3520.
Unoka, Z., (2010). Eating Disorder Behavior and Early Maladaptive Schemas in Subgroups of Eating Disorders. The Journal of Nervous and Mental Disease, 198(6),425-431.
Vardar, E., Vardar, S. A. and Kurt, C. (2007).Anxiety of young female athletes with disordered eating behaviors. Journal of Eating Behaviors, 8, 143–147.
Young, J. E. Klosko, J. Weishaar, M. E. (2003). Schema therapy: A practitioner’s guide. Guilford Press; New York.
Young, J. E. (2005). Young Schema Questionnaire–Short Form. New York: Schema Therapy Institute.