نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مقایسه مسئولیت‌پذیری بین خواهران و برادران دانش‌آموزان با کم‌توانی‌ذهنی و عادی صورت گرفت.جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه خواهران و برادران نوجوان12-18 ساله دانش‌آموزان با کم‌توانی‌ذهنی و عادی شهر شیراز بودند که از بین آن‌ها نمونه‌ای به حجم 170 نوجوان 12-18 ساله( 80 نفر از آن‌ها خواهر یا برادر با کم‌توانی‌ذهنی داشتند و 90 نفر از آن‌ها خواهر یا برادر عادی داشتند) به شیوه هدفمند انتخاب شدند. از پرسشنامه مسئولیت‌پذیری نوجوانان برای سنجش مسئولیت‌پذیری استفاده شد. تجزیه و تحلیل اطلاعات با استفاده از آزمون تحلیل واریانس دوطرفه نشان داد که مسئولیت‌پذیری خواهران و برادران دانش‌آموزان با کم‌توانی‌ذهنی به طور معنی‌داری بیشتر از مسئولیت‌پذیری خواهران و برادران دانش‌آموزان عادی است. هم‌چنین نتایج آزمون تحلیل واریانس چندگانه نشان داد که خواهران و برادران دانش‌آموزان با کم‌توانی‌ذهنی در همه خرده مقیاس‌های مسئولیت‌پذیری به جز وظیفه‏شناسی نسبت به خواهران و برادران دانش‌آموزان عادی به طور معنی‌داری بالاتر هستند.با توجه به یافته‌های مذکور پیشنهاد می‌شود که الگوی مسئولیت‌پذیری در خواهران و برادران دانش‌آموزان با کم‌توانی‌ذهنی مورد مطالعه قرار گیرد و از آن برای مسئولیت‌پذیرتر کردن فرزندان خانواده‌های عادی استفاده شود.

کلیدواژه‌ها

حسین پور، م، درویشی، ط و سودانی، م (1389).اثربخشی آموزش مسئولیت‌پذیری به شیوه واقعیت‌درمانی گلاسر بر بحران هویت دانش‌آموزان. یافته‌های نو در روان‏شناسی، 14، 97-106.
خورشیدی، ع، ایزدی، م و جبل عاملی فروشانی، ز (1387). تأثیر نقش الگویی خانواده بر پرورش مسئولیت‌پذیری و رشد اجتماعی و عاطفی نوجوانان تهرانی. فصلنامه مطالعات جوانان، 14و 15، 207-215.
کردلو، م (1387). بررسی عوامل مؤثر بر مسئولیت‌پذیری نوجوانان دبیرستانی در خانه و مدرسه. رشد مشاور مدرسه، 13، 4-11.
معین، ل، یونسی، ف و بخشی، ک (1389). اثربخشی آموزش مسئولیت‌پذیری به شیوه‌ واقعیت‌درمانی بربحران هویت دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه شهرشیراز .پژوهشکده آموزش و پرورش، سازمان آموزش و پرورش استان فارس.
مهدوی، ا، عنایتی، م و نیسی، ع (1389). بررسی اثربخشی آموزش مسئولیت‌پذیریبر عزت‌نفس دانش‌آموزان پسرمقطع متوسطه. یافته‌های نو در روان‏شناسی، 14، 117-131.
نعمتی، پ (1387). پرسشنامه مسئولیت‌پذیری نوجوانان. تهران: انتشارات روان‏سنجی.
هدایتی، ب، فاتحی زاد، م، آکوچکیان، ا، بهرامی، ف و اعتمادی، ع (1387). شیوه‌های فرزندپروری و مسئولیت‌پذیری نوجوان. معرفت، 17(130)، 12-24.
یونسی، ف، معین، ل و شمشیری‎نیا، ت (1389). مقایسه سلامت روان، عزت نفس و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان دختر مقطع راهنمایی خانواده‌های طلاق و عادی شهرستان فیروزآباد سال تحصیلی 88-87. فصلنامه زن و جامعه، 1(2)، 79-95.
Association for children with a disability (2003). Supporting siblings when a brother or sister has a disability or chronic illness. Victoria: Association for Children with a Disability.
Bowes, J. M., Flanagan, C. & Taylor, A. J. (2001). Adolescents’ ideas about individual and social responsibility in relation to children’s household work: Some international comparisons. International Journal of Behavioral Development, 25 (1), 60–68.
Certo, S. C. )2004). Principles of modern management functions and systems. Massachusetts: Allyn and Bacon INC.
Cuskelly, M. & Gunn, P. (1993). Maternal reports of behavior of siblings of children with down syndrome. American Journal on Mental Retardation, 97, 521-529.
Cuskelly, M., Chant, D., & Hayes, A. (1998). Behaviour problems in the siblings of children with down Syndrome: Associations with family responsibilities and parental stress. International Journal of Disability, Development and Education, 45(3), 295-311.
Damiani, V. B. (1999) Responsibility and adjustment in siblings of children with disabilities: Update and review. Families in Society, 80 (1), 34-40.
Dasilva, L., Sanson, A., Smart, D., and Toumbourou, J. (2004). Civic responsibility among australian adolescents: Testing two competing models. Journal of Community Psychology, 32 ( 3 ), 229 – 255.
Eisenberg, N., & Valiente, C. (2002). Parenting and children's prosocial and moral development. In M. H. Bornstein (Ed.), Handbook of parenting (2nd ed., Vol. 5: Practical issues in parenting, pp. 111-142). Mahwah, NJ: Erlbaum.
Floyd, F., Purcell, S., Richardson, S., & Kupersmidt, J. (2009). Sibling relationship quality and social functioning of children and adolescents with intellectual disability. American Association on Intellectual and Developmental Disabilities, 114(2), 110-127.
Gath, A. &Gumley, D. (1987). Retarded children and theirsiblings. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 28(5),715-30.
Grusec, J. E., Goodnow, J. J., & Cohen, L. (1996). Household work and the development of concern for others. Developmental Psychology, 32, 999–1007.
Hand, J. E., Trewby, M. & Reid, P. M. (1994). When a family member has an intellectual handicap. Disability & Society, 9, 167–184.
Hastings, P. D., Utendale, W. T., & Sullivan, C. (2007). The socialization of prosocial development. In J. E. Grusec & P. D. Hastings (Eds.), Handbook of socialization theory and research (pp.638-664). New York: Guilford.
Krauss, M. W., Seltzer, M. M., Gordon, R. & Friedman, D.H. (1996). Binding ties: The roles of adult siblings of persons with mental retardation. Mental Retardation, 34, 83–93.
Long, T., Pantaleon, N., & Bruant, G. (2008). Institutionalization versus self-regulation:a contextual analysis of responsibility among adolescent sportsmen. Journal of Moral Education, 37(4), 519–538.
Mandleco, B., Olsen, S., Dyches, T., & Marshall, E. (2003). The relationship between family and sibling functioning in families raising a child with a disability. Journal of Family Nursing, 9(4), 365-396.
McHale, S. M.,& Gamble, W. C. (1987). Sibling relationships and adjustment of children with disabled brothers and sisters. Journal of Children in Contemporary society, 19, 131-158.
Nixon, C. L., & Cummings, E. M. (1999). Sibling disability and children's reactivity to conflicts involving family members. Journal of Family Psychology, 13(2), 274-285.
Rayner, M. (2007). Resilience and vulnerability in sibling of children with chronic illness or disability. Unpublished Doctoral dissertation, Swinburne University.
Schmid, C. (2012). The value “social responsibility” as a motivating factor for adolescents’ readiness to participate in different types of political actions, and its socialization in parent and peer contexts. Journal of Adolescence, 35, 533–547.
Schwartz, S. H. (1990). Individualism-collectivism: Critique and proposed reinforcements. Journal of Cross-Cultural Psychology, 21, 139–157.
Strohm, K. (2002). Siblings: Brothers and sisters of children with special needs. Kent Town SA: Wakefield Press.
Thomas, R. (2011).Autonomy, responsibility, and families: Connections, questions, and complexities.presented at the 12th International Conference on Theory of Education. Barcelona, Spain.
Tsamparli, A., Tsibidaki, A., &Roussos, p. (2011). Siblings in greek families: raising a child with disabilities. Scandinavian Journal of Disability Research, 13(1), 1-19.
United states department of education. (2005). Helping your child through early adolescence. Washington,D.C.: Education publications center.
Van Riper, M. (2000). Family variables associated with well-being in siblings of children with down syndrome. Journal of Family Nursing, 6(3), 267-286.
WarrenDodd, L. (2004). Supporting the siblings of young children with disabilities. British Journal of Special Education, 31(1), 41-49.
Wilks, R., & McPherson, M. (2002). Parent and adolescent perceptions of the granting of behavioral autonomy: A comparison after twelve years. Unpublished Doctoral dissertation, RMIT University.