روانشناسی افراد استثنایی

چکیده هدف: هدف این پژوهش مقایسه میزان پرخاشگری و افسردگی در میان برادران و خواهران سالم 12-6 ساله کودکان درخودمانده و اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی شهر تهران در سال تحصیلی 91-90 است. روش این پژوهش از نوع کاربردی و شیوه‏ی انجام آن زمینه­ای است. جامعه آماری این پژوهش را برادران و خواهران سالم 12-6 ساله کودکان درخودمانده و مبتلا به نارسایی توجه/ بیش­فعالی تشکیل می­دهند. نمونه‏ی آماری، حجم و نحوه گزینش آن: تعداد نمونه 14 نفر از برادران و خواهران که 7 نفر مربوط به گروه درخودمانده و 7 نفر مربوط به گروه نارسایی توجه/بیش فعالی بود که از نمونه‏گیری دردسترس استفاده شد. روش جمع‏آوری داده‏ها و ابزارهای آن: داده­های پژوهش با استفاده از پرسشنامه هنجاریابی شده آخنباخ، فرم والدین، جمع‏آوری گردید. روش آماری: داده‏های گردآوری شده در دو بخش آمار توصیفی (فراوانی، درصد، درصد تراکمی و...) و آمار استنباطی (T مستقل) 05/0P=  تجزیه و تحلیل گردید. یافته‏ها: نتایج نشان داد که میزان پرخاشگری برادران کودکان درخودمانده بیش از برادران کودکان بیش فعال است. اما در میزان افسردگی برادران دو گروه تفاوتی مشاهده نشد. و میزان افسردگی و پرخاشگری در میان خواهران گروه درخودمانده بیش از گروه بیش فعال است. به طور کلی می­توان نتیجه گرفت که میزان پرخاشگری و افسردگی در میان برادران و خواهران کودکان درخودمانده بیش از برادران و خواهران کودکان بیش فعال است. با توجه به اینکه میزان پرخاشگری و افسردگی در میان برادران و خواهران کودکان درخودمانده بیشتر از گروه بیش فعال بود، لذا تدوین راهکارهایی برای والدین این کودکان در جهت پیشگیری از بروز پرخاشگری و افسردگی مفید می­باشد.

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر دو نوع روش تدریس سنتی و چندرسانه‏ای را بر میزان یادگیری و یادداری درس ریاضی سال پنجم ابتدایی دانش‏آموزان در خود مانده بوده است. روش: این تحقیق از نوع کاربردی و روش انجام آن نیمه تجربی است. به این منظور نمونه‏ای شامل 8 نفر از دانش‏آموزان اتیستیک پسر پایه پنجم ابتدایی با روش نمونه‏گیری در دسترس انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. برای جمع آوری داده‏ها از آزمون محقق ساخته و نرم‏افزار چندرسانه‏ای محقق ساخته مبتنی بر اصول طراحی چندرسانه‏ای‏ها استفاده شده است. در هر دو گروه، یک پیش آزمون یکسان اجرا شد و پس از اطمینان از همسان بودن دو گروه، در گروه آزمایش به روش یادگیری چندرسانه‏ای تدریس داده شد و در گروه کنترل به شیوه رایج و متداول تدریس شد، در هردو گروه چهار پس‏آزمون یادداری و یادگیری لوزی و ذوزنقه اجرا شد. طول مدت اجرای آموزش به همراه اجرای آزمون‏ها در هر گروه7جلسۀ 90 دقیقه‏ای بوده است. تحلیل داده‏ها با استفاده از آزمون T نشان داد که به کارگیری نرم افزار چندرسانه‏ای در آموزش مفاهیم ریاضی (مساحت لوزی و مساحت ذوزنقه) در دانش‏آموزان اوتیستیک مؤثرتر از روش سنتی (روش فعلی موجود در مدارس استثنایی) می‏باشد. لذا پیشنهاد می‏شود از آموزش به سبک چندرسانه‏ای برای یادگیری این دانش آموزان استفاده شود.

چکیده والدین کودکان کم‏توان ذهنی به دلیل داشتن مشکلات فراوان در زمینه نگهداری، تربیت و آموزش آنها آمادگی بیشتری برای تعارضات زناشویی دارند و با توجه به این موضوع که این گونه والدین برای مقابله با مشکلات خانوادگی، نیازمند کمک می‏باشند، مطالعه حاضر با هدف تأثیر مشاوره زناشویی بر تعارضات زناشویی آنها انجام گرفت. مطالعه حاضر به شیوه نیمه آزمایشی با بهره گیری از طرح پیش آزمون ـ پس آزمون با گروه گواه انجام شده است. جامعه آماری آن والدین کودکان کم توان ذهنی مراجعه کننده به مرکز مشاوره بهزیستی شهر زاهدان در اردیبهشت ماه 1389 بود که تعداد 30 زوج دارای کودک کم توان ذهنی به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه و در دو مرحله (قبل و 45 روز پس از اجرای برنامه مشاوره زناشویی) به وسیله آزمون تعارضات زناشویی براتی ـ ثنایی مورد مطالعه قرار گرفتند. در ضمن داده‏ها از طریق آزمون T-test برای گروه های مستقل و با استفاده از نرم افزار SPSS₁₇ مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد والدین آموزش دیده در مقایسه با والدین آموزش ندیده از نظر تعارضات زناشویی و ابعاد هفتگانه آن در سطح مطلوب‏تری قرار دارند. در نتیجهاجرای کلاس‏های ویژه آموزش والدین کودک کم‏توان ذهنی در زمینه مقابله با مشکلات و ناسازگاری‏های روانی و زناشویی از طرف ارگان‏ها و سازمان‏های ذیربط ضروری می‏نماید.  

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش ایمن‏سازی در برابر فشار روانی بر میزان ابراز وجود، میزان احتمال بروز رفتار غیرجرأتمندانه و درجه ناراحتی دانش‏آموزان معلول جسمی ـ حرکتی دختر انجام گرفت. روش بررسی: در این مطالعه به شیوه نیمه تجربی، از کلیه دانش آموزان دختر مقطع متوسطه مدرسه معلولان جسمی ـ حرکتی شهر اصفهان در سال 1389، 21 نفر به صورت نمونه‏گیری در دسترس انتخاب شدند و به شیوه تصادفی در دو گروه آزمایشی (10 نفر) و گواه (11 نفر) قرار گرفتند. روش جمع‏آوری داده‏ها و ابزار پژوهش:به منظور گردآوری داده‏ها در این پژوهش از پرسشنامه ابراز وجود گمبریل ـ ریچی استفاده شده است. به این ترتیب پیش از برگزاری اولین جلسه آموزش ایمن‏سازی در مقابل فشار روانی با استفاده از پرسشنامه ابراز وجود در مورد گروه آزمایشی وگواه، پیش آزمون اجرا شد؛ ‌سپس برای گروه آزمایشی 8 جلسه هفتگی 90 دقیقه‏ای برنامه آموزشی برگزار شد. در هر یک از این جلسات یکی از مهارت‏های اساسی مطرح شده در مدل مایکنبام آموزش داده و بلافاصله بعد از اتمام جلسات آموزشی بر روی هر دو گروه آزمایشی و گواه پس آزمون اجرا شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از تحلیل کوواریانس استفاده شد. یافته‏ها: تحلیل نتایج نشان داد که آموزش ایمن‏سازی در مقابل استرس باعث افزایش معنی دار ابراز وجود(01/0p<) شده و همچنین موجب کاهش احتمال بروز رفتار (01/0p<) و کاهش درجه ناراحتی (01/0p<) دانش‏آموزان معلول جسمی ـ حرکتی دختر شده است. نتیجه‏گیری: براساس یافته‏های پ‍‍ژوهش می‏توان نتیجه گرفت که آموزش ایمن‏سازی در برابر استرس موجب تقویت ابراز وجود دانش‏آموزان معلول جسمی ـ حرکتی دختر می‏شود. لذا چنین برنامه‏ای به منظور افزایش توانایی دانش‌آموزان استثنایی به کلیه حرفه‌های دست‌اندر کار یادگیری این دانش‌آموزان پیشنهاد می‌شود.

چکیده هدف: هدف از این پژوهش بررسی و مقایسه استعدادهای چندگانه در دانش‏آموزان پسر نابینا و بینای مقطع راهنمایی شهر تهران است. روش:این پژوهش از نوع کاربردی و شیوه انجام آن زمینه‏ای می‏باشد. جامعه آماری این پژوهش را تمامی دانش‏آموزان نابینا و بینای مقطع راهنمایی شهر تهران تشکیل می‏دهند. از میان جامعه آماری دانش‏آموزان عادی 60 دانش‏آموز بینا به روش خوشه‏ای و از جامعه نابینایان 60 نفر با استفاده از نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه استعدادهای چندگانه گاردنر است. داده‏های به دست آمده با استفاده از (T)مستقل میان دو گروه بررسی و مقایسه شد. یافته‏ها: نتایج این پژوهش نشان داد که میان دانش آموزان نابینا و بینا در هیچ کدام از استعدادهای چندگانه تفاوت معناداری وجود ندارد (05/0<p). نتیجه‏گیری: از یافته‏های به دست آمده می‏توان نتیجه گرفت که افراد نابینا با وجود نداشتن بینایی، قادرند این توانایی را از طریق دیگر حواس جبران کنند. پیشنهاد می‏شود، که هر یک از مسؤولان و دست اندرکاران امر تعلیم و تربیت ضمن تشخیص و شناسایی هر یک از توانمندی‏های افراد نابینا، به تقویت و پرورش هر یک از آنها همت گمارند تا زمینه استقلال هر چه بیشتر این افراد در زمینه‏‎های گوناگون فراهم شود.

چکیده هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه صفات شخصیتی و سبک‌های مقابله‌ای با اضطراب اجتماعی دانشجویان نابینا و عادی دانشگاه‌های استان فارس در سال تحصیلی 87ـ1386 بود.روش: این تحقیق از نوع کاربردی و شیوه انجام آن همبستگی بوده است و نمونه در دسترس 35 نفری از دانشجویان نابینا و عادی انتخاب شدند. برای سنجش میزان اضطراب اجتماعی از پرسشنامه 58 ماده‌ای واتسون و فرند، برای سنجش صفات شخصیتی از پرسشنامه پنج عاملی شخصیت ناو (فرم کوتاه)، و برای سنجش سبک‌های مقابله با استرس، از پرسشنامه 48 ماده‌ای شیوه‌های مقابله با استرس اندلرپارکراستفاده گردید.یافته‌ها: نتایج به دست آمده حاکی از آن بود که بین صفات شخصیتی و اضطراب اجتماعی دانشجویان نابینا ارتباط معنی‏داری وجود دارد (01/0 p≤) و نیز بین صفات شخصیتی و اضطراب اجتماعی در دانشجویان عادی ارتباط معنی داری وجود دارد (01/0 p≤). و همچنین بین سبک‌های مقابله با استرس و اضطراب اجتماعی در دانشجویان نابینا ارتباط معنی‏داری وجود دارد (01/0 p≤). و نیز بین سبک‌های مقابله با استرس و اضطراب اجتماعی در دانشجویان عادی هم ارتباط معنی‏داری وجود دارد (01/0 p≤). همچنین مشخص شد که بین صفات شخصیتی دانشجویان نابینا و عادی تفاوت معنی‏داری وجود دارد (05/0 p≤) با این توضیح که میانگین عامل روان نژندگرایی دانشجویان نابینا نسبت به عادی به‏طور معنی‏داری بالاتر می‏باشد (01/0 p≤)، ولی میانگین عوامل برون‏گرایی، انعطاف پذیری و با وجدان بودن دانشجویان عادی نسبت به نابینا به طور معنی‏داری بالاتر است (01/0 p≤)، اما بین مؤلفه دلپذیر بودن تفاوت معنی‏داری در دو گروه مشاهده نشد. نتیجه گیری: در سبک‌های مقابله با استرس بین دانشجویان نابینا و عادی تفاوت وجود ندارد اما در اضطراب اجتماعی بین دانشجویان نابینا و عادی تفاوت وجود دارد. با توجه به رابطه معکوس بین شاخص‌های برون‏گرایی و دلپذیر بودن با اضطراب اجتماعی پایین، پرورش حس مثبت بودن، جرأت طلبی و صمیمی بودن در افراد نابینا می‌تواند اضطراب اجتماعی آن‌ها را کاهش دهد.

چکیده هدف: هدف از انجام گرفتن این مطالعه، تطبیق و ارزیابی ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی سیاهه اختلال هماهنگی رشد حرکتی در ایران، برای شناسایی کودکان در معرض خطر ابتلا به اختلال هماهنگی رشدی بود. روش: همسانی درونی، پایایی باز آزمایی، روایی سازه، و روایی هم‌زمان این پرسشنامه با استفاده از یک نمونه بزرگ از دانش آموزان پسر دبستانی و والدین‏شان ارزیابی شد. در کل والدین 922 پرسشنامه را تکمیل کردند. به منظور بررسی پایایی باز آزمایی نیز از 15 تن از والدین خواسته شد تا پرسشنامه مورد نظر را پس از دو هفته مجدداً تکمیل کنند. نتایج ارزیابی والدین با عملکرد دانش‌آموزان در آزمون رشد حرکتی درشت‌ـ2 مورد مقایسه قرار گرفت. یافته‌ها:دو مورد از سؤالات پرسشنامه پس از ارزیابی همسانی درونی حذف شدند. حذف این سؤالات موجب افزایش آلفای کرونباخ تا 85/0 و پایایی باز آزمایی تا 93/0 شد. تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی نشان داد که سیاهه اختلال هماهنگی رشدی فارسی چند عاملی است و با نسخه اصلی آن هم‌خوانی دارد. در نهایت، همبستگی بالایی بین نمرات حاصل از این سیاهه با دو خرده مقیاس آزمون رشد حرکتی درشت‌ـ2: جابه‌جایی (65/0=r)، و کنترل شیء (60/0=r) مشاهده شد. نتیجه‌گیری و پیشنهادها: نتایج نشانگر این است که نسخه تهیه شده فارسی برای سیاهه اختلال هماهنگی رشدی را می‌توان به عنوان یک ابزار روا و پایا برای غربالگری کودکان در معرض خطر اختلال هماهنگی رشدی در ایران استفاده کرد.