روانشناسی افراد استثنایی

چکیده این پژوهش به منظور مقایسه میزان شیوع انواع اختلالات رفتاری در دانش‏آموزان دبستانی با نارسایی‏های ویژه در یادگیری و عادی شهر اردبیل انجام گرفته است. نوع تحقیق کاربردی و به روش تحقیق زمینه ای انجام پذیرفته است. جامعه آماری کلیه دانش‏آموزان عادی و با نارسایی‏های ویژه در یادگیری شهر اردبیل است. نمونه آماری شامل 377 نفر از دانش‏آموزان عادی دوره ابتدایی (191 نفر پسر و 186 نفر دختر) و 80 دانش‏آموز با نارسایی‏های ویژه در یادگیری (40 نفر دختر و 40 نفر پسر) بوده‏اند که در سال تحصیلی89- 1388 در آموزشگاه‏های شهر اردبیل تحصیل می‏کردند. این پژوهش به روش نمونه‏گیری تصادفی طبقه‏ای انجام شد و برای جمع‏آوری داده‏ها از فرم گزارش معلم آخنباخ برای هر دو گروه (دانش‏آموزان عادی و دانش‏آموزان با نارسایی‏های ویژه در یادگیری) استفاده شد. نتایج نشان داد که: 1) دانش‏آموزان با نارسایی‏های ویژه در یادگیری و عادی در میزان شیوع انواع اختلال‏های‏رفتاری، مشکلات‏عاطفی، مشکلات اضطرابی، مشکلات نارسایی توجه/ بیش فعالی، مشکلات رفتار مقابله‏ای و مشکلات سلوک تفاوت معنی‏داری دارند، به سخن دیگر این مشکلات در دانش ‏آموزان با نارسایی‏های ویژه در یادگیری بیشتر است. اما در میزان شیوع مشکلات جسمانی تفاوت‏ها‏ معنی‏دار نیست. 2) در هر‏دو گروه، بیشترین میزان شیوع مشکل در مقیاس مشکلات نارسایی توجه/ بیش فعالی و کمترین میزان شیوع مشکل در مقیاس مشکلات جسمانی است. براساس یافته‏های این پژوهش، پیشنهاد می‏شود اولیاء مدارس و روان‏شناسان علاوه بر در نظر داشتن متغیر نارسایی‏های ویژه در یادگیری، مراقب مشکلات رفتاری این دانش‏آموزان نیز باشند.

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش مدیریت به مادران برای بهبود شیوه‏های فرزند‏پروری و کاهش نشانه‏های اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی فرزندان است. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش‏آزمون و پس‏آزمون و جامعه آماری کلیه دانش‏آموزان با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی و والدین آنها در شهر بهبهان است. با انتخاب تصادفی26 مدرسه و با استفاده از پرسشنامه نشانه‏های مرضی کودکان CSI-4 (فرم والد و معلم)، عده‏ای دانش‏آموز با این اختلال انتخاب و از نظر متغیرهایی مانند میزان تحصیلات دانش‏آموز و والدین، سن، محل زندگی، شدت اختلال، و اختلال‏های همبود همتاسازی و 40 نفر به شیوه تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. برای ارزیابی شیوه‏های فرزندپروری از پرسشنامه فرزند‏پروری رابینسون، ماندلکو، الس، و‏هارت (2001)، استفاده شد. مادران گروه آزمایش در جلسات آموزش مدیریت والدین مبتنی بر رویکرد رفتاری بارکلی (1997) شرکت داده شدند. مادران گروه کنترل هیچ‏گونه آموزشی دریافت نکردند. نتایج تحلیل کوواریانس چند متغیری، تفاوت معناداری میان میانگین نمرات گروه آزمایش و کنترل در نشانه‏های اختلال را نشان داده و نمره شدت اختلال گروه آزمایش پس از آموزش کاهش یافته بود. همچنین نتایج تحلیل نشان داد که نمره شیوه‏های فرزندپروری خودکامه و سهل‏گیر مادران کاهش و نمره شیوه مقتدرانه افزایش یافته است. به طور کلی، می‏توان به این نتیجه رسید که برنامه آموزش والدین (بارکلی، 1997) سبب بهبود شیوه‏های فرزندپروری مادران و کاهش نشانه‏های اختلال در فرزندان شده است

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش مهارت‏های اجتماعی بر سازگاری دانش‏آموزان نابینای پسر پایه سوم راهنمایی انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش آن نیمه آزمایشی با طرح پیش‏آزمون‏‏‏- پس‏آزمون‏‏‏ با گروه کنترل است. جامعه آماری کلیه دانش‏آموزان پایه سوم راهنمایی شهر اصفهان است. حجم نمونه شامل 36 دانش آموز پسر نابینا که به صورت نمونه‏گیری در دسترس انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 18 نفر) جایگزین شده اند. ابزار پژوهشی پرسشنامه سازگاری بل (1961) بود که قبل ازانجام مداخله ( ارائه متغیر مستقل) دو گروه با استفاده از آن پیش آزمون شدند. سپس گروه آزمایش در جلسات آموزش مهارت‏های اجتماعی مبتنی بر رویکرد شناختی- رفتاری میچن بام (1977) به صورت گروهی شرکت داده شدند. در حالی که گروه کنترل برنامه عادی روزانه خود را دنبال می‏کرد. یک هفته پس از اتمام مداخله مجددا ًهر دو گروه با استفاده از آزمون سازگاری بل پس‏آزمون‏‏‏ شدند. با استفاده از آزمون tوابسته نمرات بدست آمده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‏های تحقیق حاضر نشان داد که آموزش مهارت‏های اجتماعی دربهبود سازگاری دانش آموزان پسر نابینا در گروه آزمایش به طور معناداری موثر بوده است (P<./.1).آموزش مهارت‏های اجتماعی مبتنی بر رویکرد شناختی رفتاری میچن بام (1977) سبب افزایش سازگاری دانش‏آموزان نابینا شده و کاهش نشانه‏های نقص مهارت‏های اجتماعی در آنها گردیده است.

چکیده به منظور بررسی ارتباط میان تاب آوری و رضایت‏مندی شغلی، تحقیقی کاربردی و به روش همبستگی میان معلمان مدارس عادی و استثنایی منطقه 18 شهر تهران در سال تحصیلی 1388-1389 با حجم نمونه 270 معلم زن و مرد (135 معلم مدارس عادی و135 معلم مدارس استثنایی) انجام شده و این انتخاب تصادفی صورت گرفته و آنها به دو پرسشنامه تاب آوری و رضایت‏مندی شغلی هرزبرگ پاسخ گفتند. برای تعیین میزان همبستگی از روش ضریب همبستگی پیرسون و برای تعیین میزان اختلاف ضرایب همبستگی از Z فیشر و تعیین تفاوت میانگین‏ها‏ از آزمون تی مستقل استفاده شده است.یافته‏ها نشان دادند هرچند بین تاب‏آوری معلمان مدارس استثنایی و عادی تفاوت معناداری دیده نشد.اما رابطه ی مثبت و بالایی بین دو متغیر تاب آوری و رضایت‏مندی شغلی وجود دارد و واریانس مشترک بین دو متغیر 27 درصد بدست آمد. این به آن معناست که که رضایت‏مندی شغلی و تاب‏آوری دارای ارتباط متقابل می‏باشند و می‏توان با اجرای مداخله‏های مناسب بر هریک، خواه تاب‏آوری و یا رضایت‏مندی شغلی، سطح متغیر دیگر را ارتقابخشید و از این ارتباط برای توانمندسازی روان‏شناختی معلمان بهره جست.

چکیده ابتلا 3 خواهر هم زمان به سندرم عقب ماندگی ذهنی در منابع کمتر آمده است از جهت اهمیت موضوع و پیشگیری از جهت بروز موارد مشابه در دیگر خانواده‏ها این سندرم مورد بحث قرار خواهد گرفت. در ابتدا از بیماران و خانوادة آنها شرح حال گرفته سپس با بیماران مصاحبه بالینی روانی انجام شد و همچنین معاینات فیزیکی به عمل آمد و در نهایت براساس معیارهای تشخیصی DSMIV-TR تشخیص نهایی بدست آمد.
شیوع اختلال عقب ماندگی ذهنی در هر زمان تا 3 درصد کل جمعیت تخمین زده می‏شود (شیفر[1] و همکاران، 2010). سندرم عقب ماندگی ذهنی در میان مردان 5/1 برابر شایع‏تر از زنان است (سادوک[2] و سادوک، ترجمه رضاعی، 1388). متأسفانه شیوع اختلال عقب ماندگی ذهنی موضوعی است که به علل ژنتیکی، رشدی، اکتسابی و یا ترکیبی از این‏ها (سادوک و سادوک، ترجمه رضاعی، 1388) اتفاق می‏افتد، ولی آنچه غیر طبیعی و نادر است، وجود 3 خواهر مبتلا به این اختلال در یک خانواده است. اخیراً گزارش‏هایی مبنی بر بروز عقب‏ ماندگی ذهنی با علل و تظاهرات جدید در منابع دیده می‏شود (فادکه[3]، 2010).
علت بروز این گونه اختلالات جدید از جنبه‏های گوناگون بیولوژیک و زیست محیطی قابل بررسی و پژوهش است. در این مقاله، این موضوع از زوایای گوناگون بیولوژیکی و اجتماعی و فرهنگی مورد بحث و تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت و برای جلوگیری از این گونه اختلالات در خانواده‏ها راهکارهایی بر مبنای اصول پیشگیری‏های اولیه ارائه می‏شود.



[1]. Schaefer


[2]. Sadock


[3]. Phadke

چکیده :21/2/90                                    تاریخ پذیرش:22/3/90
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی تأثیر آموزش مجازی بر یادگیری درس علوم دانش‏آموزان با نارسائی شنیداری پرداخته است. در چارچوب روش پژوهش نیمه آزمایشی‏،‏24 دانش آموز پایۀ پنجم ابتدایی به شیوه نمونه گیری تصادفی چند مرحله انتخاب و سپس به دو گروه مساوی آزمایش و کنترل تقسیم شدند. طرح پژوهش از نوع پیش آزمون- پس‏آزمون با گروه کنترل بوده است. آزمودنی‌های گروه‏آزمایشی طی سه‏هفتۀ متوالی (هر هفته 3جلسه 60 دقیقه‌ای) به شیوه مجازی و آزمودنی‏های گروه کنترل با روش مرسوم در کلاس مورد آموزش یک موضوع درس علوم قرار گرفتند. به منظور بررسی تأثیر روش آموزش از آزمون پیشرفت تحصیلی معلم ساخته در سه فرم موازی استفاده شد. تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر دادها نشان داد آموزش به شیوه مجازی در مقایسه با شیوۀ رایج به یادگیری و یادآوری بیشتر مطالب درسی منجر شده است. آموزش علوم به شیوه مجازی منجر به افزایش بیشتر یادگیری و یادآوری درس علوم دانش‏آموزان با نارسائی شنیداری می‌شود و می‏تواند به عنوان یک شیوۀ آموزش اثر بخش در کلاس مورد استفاده قرار گیرد.

چکیده هدف اصلی مقاله شناسایی ساختار مدیریتی، استراتژی‏ها و فرایند‏های موجود برای ارائه خدمات آموزش عالی به افراد دارای نیازهای آموزشی ویژه است. در این پژوهش از روش مطالعه موردی که یکی از انواع روش تحقیق کیفی است استفاده شده است؛ سه دانشگاه از نظر ارائه خدمات به دانشجویان با نیازهای ویژه شناسایی و دانشگاه آتاباسکا از کشور کانادا با توجه به اهداف پژوهش عمیقاً تحلیل شد. از ادبیات پژوهش نیز به عنوان دانش زمینه‏ای‏ برای یافته‏های تحقیق استفاده شده است. ادبیات تحقیق و مطالعه موردی هر دو بر به کارگیری اصول طراحی جهانی برای یادگیری و استفاده از فناوری‏های کمکی برای ارائه خدمات آموزشی به افراد دارای نیازهای آموزشی ویژه تأکید دارند. این پژوهش ضمن معرفی اصول نه گانه طراحی جهانی برای یادگیری و برخی فناوری‏های کمکی، تجارب جهانی را در این زمینه‏ها بررسی می‏نماید. برای معماری مجدد ساختار مدیریتی و فرایند‏های یاددهی- یادگیری آموزش عالی ایران، توجه به اصول طراحی جهانی را در روش‏ها و محتوای آموزش عالی کشور پیشنهاد می‏کند.