روانشناسی افراد استثنایی

چکیده هدف:  هدف پژوهش حاضر بررسی رابطة بین دلبستگی به خدا و سلامت روان در والدین کودکان استثنایی و عادی است.  روش: این پژوهش از تحقیقات کاربردی و شیوة انجام گرفتن آن همبستگی است.تعداد 358 نفر(125 نفر والدین دانش آموزان عادی و 233 نفر والدین دانش آموزان استثنایی) به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شدندو به مقیاس های سبک های دلبستگی به خدا (لارسن[1] و غباری، 2009 ) و SCL-90-R پاسخ دادند . تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از روش های آماری ضریب همبستگی، آزمون t فریذلی و آزمون z فیشر انجام شد.  یافته‏ها:‌ یافته ها نشان داده است که میان دلبستگی به خدا و سلامت روان  دو گروه ارتباط معنادار وجود دارد و همچنین شدت رابطة این دو متغیر در والدین کودکان استثنایی نسبت به والدین کودکان عادی بیشتر است(p=/0001) ). نتیجه‏گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که بین دلبستگی به خدا و سلامت روان والدین کودکان استثنایی و عادی رابطة معناداری وجود دارد.  پیشنهاد: بر این اساس پیشنهاد می شود به منظور کاهش بار فشار روانی والدین کودکان استثنایی و ارتقای سطح سلامت روان این والدین، شایسته است که آنها به گرایش به مذهب و توکل به خدا ترغیب شوند.  

چکیده پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی نشانه‌های سلامت‌روانی بر اساس تاب‌آوری در خواهران و برادران نوجوان دانش‌‌آموزان با کم‌توانی ذهنی صورت گرفت. روش پژوهش کاربردی و شیوة انجام دادن آن همبستگی است. جامعة آماری در این پژوهش کلیة خواهران و برادران نوجوان 12-18 ساله دانش‌آموزان با کم‌توانی ذهنی شهر شیراز درسال تحصیلی 91-1390بودند که از بین آنها نمونه ای به حجم 91 نوجوان 12-18 ساله (50 دختر و 41 پسر) که خواهر و برادر با کم‌توانی ذهنی داشتند، به روش خوشه‌ای تصادفی انتخاب شدند. از مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسون برای سنجش تاب‌آوری و از پرسشنامة سلامت‌روانی عمومی برای سنجش اختلال سلامت‌روانی استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‏ها با استفاده از رگرسیون چندگانه نشان داد که تاب‏آوری پیش‌بینی کنندة منفی و معنادار نشانه‌های اختلال‌های جسمی، اضطرابی، کارکرد اجتماعی و افسردگی سلامت‌روانی است (01/0>p). این یافته نشانگر نقش و اهمیت تاب‌آوری بر سلامت‌روانی خواهران و برادران دانش‌آموزان با کم‌توانی ذهنی است. بنابراین پیشنهاد می‌شود با طراحی و اجرای برنامه‌های آموزش تاب‌آوری به عنوان یک برنامة پیش‌گیری درجةت افزایش سلامت‌روانی نوجوانان دارای خواهر یا برادر با کم‌توانی ذهنی اقدام شود. 

چکیده  هدف : تحقیق حاضر با هدف بررسی سرعت پردازش اطلاعات شنیداری در نابینایان انجام شد . روش پژوهش: این پژوهش از نوع کاربردی و روش انجام گرفتن آن زمینه ای است. جامعه و نمونة آماری: از میان نوجوانان بینا و نابینای شهر تهران  به شیوة گزینش در دسترس 15 نوجوان نابینا (14 تا 16 سال ) و 15 نوجوان بینا (14 تا 16 سال ) که در دبیرستان‏های شهر تهران و حومه مشغول به تحصیل بودند انتخاب شدند روش جمع‏آوری داده‏ها: برای ارزیابی سرعت پردازش اطلاعات شنیداری هر دو گروه نمونه با استفاده از دو نسخة آزمون PASAT (PASAT1/6 و PASAT2/8 ) مورد سنجش قرار گرفتند. روش آماری: نتایج به دست آمده با استفاده از آزمون آماری T مستقل مورد بررسی قرار گرفت . یافته ها : نتایج نشان دادند که نوجوانان نابینا در  PASAT2/8و در سطح 05/0 = α تفاوت معناداری با نوجوانان بینا نشان ندادند. اما این گروه در PASAT1/6 و در سطح 05/0 = α تفاوت معناداری با نوجوانان بینا نشان دادند. به سخن دیگر ، دانش آموزان نابینا بهتر از بینا عمل کردند. نتیجه گیری : چنین یافته هایی بیانگر آن است که عملکرد نوجوانان نابینا در سرعت پردازش اطلاعات شنیداری با استفاده از آزمون PASAT نسبت به نوجوانان بینا تا حدودی بهتر است و هر چه سرعت ارائة محرک ها بیشتر باشد این تفاوت معنادار تر است . پیشنهادها : بر اساس یافته های پژوهش پیشنهاد می شود معلمان در آموزش کودکان نابینا به توانایی ویژه آنها در پردازش اطلاعات شنیداری توجه کنند و بر آموزش این گروه از راه شنیداری تأکید ورزند .

چکیده پژوهش حاضر برای بررسی میزان شیوع نشانه­های اختلال­­­نارسایی­توجه­/بیش­فعالی در دانش­آموزان تیزهوش استان کهگیلویه و بویراحمد انجام گرفته است. روش پژوهش توصیفی (همة­گیرشناسی) بود. جامعة آماریرا 34529 نفر دانش­آموز مدارس راهنمایی دولتی و غیر انتفاعی  استان کهگیلویه و بویراحمد که در سال تحصیلی 90-1389 به تحصیل اشتغال داشتند، تشکیل می­دادند. از این جامعه 1800 دانش­آموز با روش خوشه­ای تصادفی چند مرحلة­ای انتخاب شدند. سرانجام 220 دانش­آموز (77 دختر و 143 پسر) با هوش­بهر 127 و بالاتر به عنوان تیزهوش گروه نمونه را تشکیل ­دادند. برای جمع­آوری داده‏ها از پرسشنامة تشخیصی اختلال نارسایی­توجه/ بیش فعالی راهنمای تشخیصی و آماری انجمن روان­پزشکی آمریکا ، مصاحبة بالینی با دانش­آموزان و مادران بر اساس همان ملاک­ها و ماتریس­های پیشرونده ریون استفاده شد. داده‏ها با روش­های آمار توصیفی  و آزمون مجذور کای تحلیل شدند.به طور کلی 2/8 درصد از دانش­آموزان تیزهوش دارای نشانه­های اختلال­­­نارسایی­توجه­/بیش­فعالی بودند، این میزان در پسرها 9 درصد و در دخترها 8/6 درصد بود. بدین ترتیب شیوع کلی نشانه­های اختلال­­­نارسایی­توجه­/بیش­فعالی در دانش­آموزان تیزهوش مورد بررسی با توجه به خطای استاندارد برآورد در دامنه­ای از7/4 تا 7/11 درصد قرار داشت. نشانه­های اختلال­­نارسایی­توجه­/بیش­فعالی می­تواند تیزهوشی دانش­آموزان را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین تشخیص دیرهنگام دانش­آموزان تیزهوش با اختلال­­­نارسایی­توجه­/بیش­فعالی، ممکن است پیشرفت تحصیلی و اجتماعی و درمان آنان را با مشکل روبه­رو سازد. این یافته در موقعیت­های آموزشی دارای محتوای کاربردی است و نشانگر آن است که مدیریت و درمان این اختلال نیازمند خدمات روان­شناختی و مشاوره است. ارائة خدمات روان­شناختی و مشاوره در مدارس ویژه دانش­آموزان تیزهوش می­تواند از پیامدهای منفی این اختلال در زندگی تحصیلی و اجتماعی تیزهوشان پیشگیری کند.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر شیوه‏های فرزندپروری مادران بر ابتلای دانش آموزان پسر دورة ابتدایی به اختلال لجبازی - نافرمانی است. روش: مطالعة حاضر از نوع کاربردی و شیوة انجام گرفتن آن زمینه ای است. جامعة آماری شامل کلیه مادران دانش آموزان پسر دورة ابتدایی شهرستان ایلام بود و نمونه ای به حجم 60 نفر از مادران کودکان دارای اختلال لجبازی- نافرمانی و مادران کودکان عادی انتخاب گردید و از لحاظ سن، سطح تحصیلات و وضعیت اقتصادی همتاسازی شدند. از فهرست رفتاری کودک (فرم گزارش والدین CBCL و فرم معلم TRF) به عنوان  ابزار غربالگری و پرسشنامة شیوه‏های فرزندپروری دیانا بام ریند برای بررسی شیوه‏های فرزندپروری مادران استفاده گردید. یافته ها: یافته های این پژوهش بیانگر آن بود که بین شیوه‏های فرزندپروری مادران گروه های پژوهش در الگوهای تربیتی مقتدرانه، مستبدانه و سهل گیرانه در سطح ( 05/0 p< ) تفاوت معنی‏دار وجود دارند. مادران کودکان با اختلال لجبازی- نافرمانی نسبت به مادران کودکان عادی بیشتر از شیوة فرزندپروری مستبدانه و سهل گیرانه و کمتر از شیوة فرزندپروری مقتدرانه استفاده می کنند. نتیجه گیری: شیوه‌هایی که والدین در تربیت فرزندان خود به‌کار می‌گیرند، نقش اساسی در تأمین سلامت روانی فرزندان آن‌ها دارد، در سایة ارتباط سالم است که می‌توان نیازهای فرزندان را شناخت و نسبت به تامین و ارضای آن‌ها همت گماشت. بنابراین ضروری است که توجه بیشتری به اثرات این گونه سبک ها و پیامد های آن شود. لذا پیشنهاد می شود والدین را نسبت به شیوة‌های فرزندپروری و اثرات هر یک از آنها بر فرزندان، آگاه کرد.

چکیده هدف از انجام گرفتن این پژوهش، تعیین اثر بخشی مداخله مبتنی بر افزایش گرایش اجتماعی بر کاهش مشکلات کودکان مبتلا به نارسایی توجه - بیش فعالی بود. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی، با طرح پیش آزمون پس آزمون و پی گیری با گروه کنترل بود. بدین منظور با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس از افراد مراجعه کننده به مراکز درمانی شهر ارومیه 31 نفر با تشخیص  این اختلال انتخاب و به  صورت تصادفی درگروه های آزمایش و کنترل قرار گرفتند و مقیاس کانرز به عنوان پیش آزمون در مورد هر دو گروه اجرا شد.گروه آزمایشی 15 جلسة آموزشهای لازم در خصوص گسترش تعلق و گرایش اجتماعی را  دریافت نمودند در حالی که در مورد  گروه کنترل مداخله ای صورت نگرفت. سپس همان مقیاس به عنوان پس آزمون و در پی گیری سه ماهه  بر روی هر دو گروه اجرا شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل کوواریانس استفاده شد. نتیجه‏گیری و پیشنهاد: .نتایج نشان داد که مداخله مبتنی بر افزایش گرایش اجتماعی منجر به کاهش معناداری در مشکلات کودکان مبتلا به نارسایی توجه - بیش فعالی می گردد. . با وجود این، یافته های  حاصل از این پژوهش ،  بر تحول حس تعلق و گرایش اجتماعی بعنوان بخشی اساسی از هر درمان یا برنامة راهنمایی برای کودکان مبتلا به نارسایی توجه - بیش فعالی تأکید می کند.

چکیده هدف از انجام دادن این پژوهش بررسی  اثربخشی روش چند حسی فرنالد روی کودکان مبتلا به نارساخوانی بود. بدین منظوریک نفر دانش­آموز پسر ویک نفر دانش­آموز دختر نارساخوان به صورت نمونه­گیری در دسترس انتخاب شدند؛ و به روش چند حسی فرنالد آموزش داده شدند. پژوهش حاضر در چارچوب طرح تجربی تک موردی با استفاده از طرح خطوط پایة منفرد به انجام رسید در راستای آن 20 جلسة آموزش با پیگیری دو ماهه و سه ماهه اجرا شد و به منظور ارزیابی پیشرفت این کودکان از آزمون خواندن و نارساخوانی نما استفاده شد. یافته­های پژوهش نشان داد آزمودنی­ها پیشرفت کرده­اند و این پیشرفت در پیگیری دو ماهه و سه ماهه پایدار بود. پیشنهاد می­شود در پژوهش­های آتی از گروه­های سنی دیگر و مقاطع تحصیلی دیگر استفاده شود.