روانشناسی افراد استثنایی

چکیده پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های مدرسه‌ی استثنایی موفق در مقطع ابتدایی در شهرستان رشت انجام شد. روش پژوهش، کیفی و از نوع مطالعه دلفی بود. جامعه پژوهش حاضر متشکل از همۀ متخصصان حیطه آموزش‌وپرورش دانش‌آموزان استثنایی شهرستان رشت بود و شرکت‌کنندگان در این پژوهش به‌عنوان گروه پانل 20 نفر از اساتید دانشگاه، مشاوران و معلمان آموزش‌وپرورش بودند. از تحلیل داده‌های کیفی حاصل از پاسخ‌های شرکت‌کنندگان به این سؤال 53 کد، 19 زیرشاخه و 7 شاخص اصلی (نیازهای آموزشی، نیازهای سازمانی، نیازهای فردی دانش آموزان، نیاز به خدمات روان‌شناسی و مشاوره، نیاز به شاداب سازی محیط مدرسه، ویژگی‌های کادر مدیریت و معلمان، در نظر گرفتن شرایط خاص خانواده دانش آموزان) استخراج شد. در گام دوم با استفاده از کدهای استخراج شده، یک پرسشنامه 51 سؤالی برای تصمیم‌گیری گروه پانل طراحی شد و ملاک برای پذیرش هر گویه کسب ضریب توافق80 درصدی تعیین شد. بر اساس یافته‌ها، مدرسه‌ای موفق است که بتواند نوجوانان را برای زندگی آینده از طریق پرداختن و برنامه‌ریزی در هفت بعد نیازهای آموزشی، نیازهای سازمانی، نیازهای فردی دانش آموزان، نیاز به خدمات روان‌شناسی و مشاوره، نیاز به شاداب سازی محیط مدرسه، ویژگی‌های کادر مدیریت و معلمان، در نظر گرفتن شرایط خاص خانواده دانش آموزان و به‌طورکلی در جهت آماده ساختن آنان برای زندگی و حضور در جامعه آماده کند.

چکیده هدف از پژوهش حاضر طراحی بسته اموزشی مبتنی بر حافظه فعال عاطفی و بررسی اثربخشی این بسته بر بهبود ابعاد شناختی- عاطفی یادگیری دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ریاضی بود. پژوهش حاضر یک طرح نیمه آزمایشی با یک گروه آزمایش و یک گروه کنترل با پیش‌آزمون و پس-آزمون بود. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان دختر و پسر دارای اختلال یادگیری ریاضی دوره ابتدایی مراکز اختلالات یادگیری شهر اصفهان بود که در سال تحصیلی 1400-1401 به این مراکز مراجعه نموده‌اند. در این راستا 30 نفر از دانش‌آموزان به روش هدفمند انتخاب شده و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش 14 جلسه به مدت 60 دقیقه مداخله‌ی توانبخشی عاطفی مبتنی بر حافظه کاری را دریافت کردند. آزمودنی‌های قبل و بعد از آموزش، به پرسشنامه‌های حل‌مسأله محقق ساخته، آزمون استروپ عددی جان رایدلی (1935)، نگرش به ریاضی آیکن (1971) و اضطراب ریاضی چیو و هنری (1990) پاسخ دادند. نتایج تحلیل واریانس آمیخته نشان داد که آموزش مبتنی بر حافظه فعال عاطفی بر افزایش مهارت حل‌مسأله، کاهش بازداری شناختی، افزایش نگرش به ریاضی و کاهش اضطراب ریاضی (در سطح 01/0) اثربخش و معنادار بود. بر اساس اثربخش بودن آموزش مبتنی بر حافظه فعال عاطفی بر متغیرهای شناختی- عاطفی دانش‌آموزان دارای اختلال ریاضی، این مداخله می‌تواند به بهبود مهارت‌های شناختی و عاطفی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری کمک نموده و زمینه‌ساز شرایط بهتری در یادگیری درس ریاضی باشد.

چکیده هدف از پژوهش حاضر، متناسب‌سازی بازی و فعالیت‌ها براساس روش پاسخ کاملا فیزیکی و مقایسه اثربخشی آن با روش سیستم ارتباطی مبادله تصویر بر مهارت‌های زبانی (درکی و بیانی) دانش‌آموزان اتیسم بود. روش پژوهش حاضر، از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و پیگیری دو ماهه با گروه کنترل بود. نمونه آماری 45 نفر از دانش‌آموزان 7 تا 12 سال اتیسم شهر قم در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که بر اساس ملاک های ورود و خروج به صورت در دسترس انتخاب و در سه گروه (دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل) و هر گروه 15 نفر جایگزین شدند. از آزمون رشد زبان (TOLD:P:3) نیوکامر و هامیل (1997) برای سنجش مهارت‌های زبانی استفاده شد. گروه آزمایش اول تحت 12 جلسه روش سیستم ارتباطی مبادله تصویر و گروه آزمایش دوم، تحت 22 جلسه بازی و فعالیت‌های متناسب‌سازی شده براساس روش پاسخ کاملا فیزیکی قرار گرفتند و گروه کنترل هیچگونه مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از آزمون تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر تجزیه وتحلیل شدند. نتایج نشان داد بازی و فعالیت‌های مبتنی بر روش پاسخ کاملا فیزیکی و روش سیستم ارتباطی مبادله تصویر بر مهارت‌های زبانی (درکی و بیانی) دانش‌آموزان اتیسم اثرات مثبت دارند (05/0 > P). بدین صورت که این روش‌ها، مهارت‌های زبانی دانش‌آموزان اتیسم را بهبود بخشیدند. بنابرین هر دو روش اثرگذار هستند و می‌توانند مورد توجه درمانگران، روانشناسان، معلمان و مادران دارای فرزند اتیسم قرار گیرند.

چکیده شیوع قابل‌توجه مشکلات رفتاری درونی‌شده در دانش‌آموزان و پیامدهای زیان‌بار آن‌ها بر هیجانات و کارکردهای شناختی، نیاز به مداخلات نوآورانه جهت بهبود تنظیم هیجانی و فرآیندهای شناختی را برجسته می‌سازد. هدف پژوهش حاضر، تعیین اثربخشی مداخله مبتنی بر زیبایی‌شناسی بر اضطراب و فراحافظه دانش‌آموزان با مشکلات رفتاری درونی‌شده، بود. مداخله بر اساس تحلیل مضمون متون معتبر حوزه زیبایی‌شناسی طراحی و روایی محتوایی آن با روش Lawshe (1975) و شاخص روایی محتوایی (CVI) تأیید گردید. روش پژوهش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری، دانش‌آموزان دختر پایه‌های چهارم و پنجم ابتدایی مشغول به تحصیل در سال 1404- 1403 در شهر اصفهان، را در بر می‌گرفت؛ که 30 نفر از آنها به‌روش نمونه‌گیری هدفمند با استفاده از پرسشنامه رفتاری راتر کودکان -فرم معلم (Rutter, 1967)گزینش‌شده و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه گمارده شدند (هر گروه 15 نفر). ابزارهای پژوهش شامل، پرسشنامه اضطراب اسپنس نسخه کودکان (Spence, 1997) و پرسشنامه چندعاملی حافظه (Troyer & Rich, 2002)، را پیش و پس از مداخله تکمیل نمودند.گروه آزمایش طی دو ماه، 8 جلسه 60 دقیقه‌ای، مداخله مبتنی بر زیبایی‌شناسی را دریافت نمودند. داده‌ها با آزمون تحلیل کوواریانس، با استفاده از نرم‌افزار SPSS، تحلیل گردید. یافته‌ها نشان داد مداخله مبتنی بر زیبایی‌شناسی به‌طور معناداری اضطراب گروه آزمایش را نسبت به گروه گواه کاهش داد (05/0 >P )، اما بر فراحافظه تأثیر معناداری نداشت (05/0 < P). این یافته ضمن تأیید کارکرد تنظیم هیجانی زیبایی‌شناسی، ضرورت تلفیق آن با آموزش مستقیم راهبردهای فراشناختی را برای بهبود عملکردهای شناختی سطح بالاتر برجسته می‌سازد.

چکیده همزمانی اختلال وسواس فکری-عملی و نگهداری از کودک چندمعلولیتی، سلامت روانی مادران را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر کاهش نشانه‌های وسواس فکری-عملی در مادران دارای کودکان چندمعلولیتی انجام شد. این مطالعه به روش تک‌آزمودنی در سال ۱۴۰۲ بر روی چهار مادر مبتلا به وسواس که در اصفهان ساکن بودند، اجرا گردید. نمونه‌ها به‌صورت هدفمند و با رضایت آگاهانه انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه‌ی وسواس فکری-عملی پادوآ (PPI) بود که در مراحل پیش از درمان (خط پایه)، حین درمان (جلسات دوم، چهارم، ششم و هشتم) و پیگیری یک‌ماهه تکمیل شد. شرکت‌کنندگان طی هشت جلسه‌ی ۴۵ دقیقه‌ای در طول دو ماه تحت درمان قرار گرفتند. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از شاخص درصد بهبودی، تغییر شاخص پایا (RCI) و تحلیل نمودار دیداری بررسی شدند. نتایج نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد منجر به کاهش معنادار نشانه‌های وسواس فکری-عملی در شرکت‌کنندگان شده است. همچنین، این درمان با آموزش پذیرش افکار و احساسات، توانایی مادران را در مدیریت استرس و افزایش کیفیت زندگی بهبود بخشیده است. یافته‌های پژوهش، اثربخشی این روش درمانی را در کاهش نشانه‌های وسواس و بهبود عملکرد فردی و خانوادگی تأیید کرده و بر ضرورت استفاده از آن در درمان اختلال وسواس فکری-عملی تأکید دارد.

چکیده این نامه به سردبیر، یک پروتکل مداخله‌ای پیشنهادی را معرفی می‌کند. پژوهش‌های اخیر در ایران عمدتاً بر توان‌بخشی شناختی و روش‌های آوایی برای نارساخوانی متمرکز بوده‌اند. خط فارسی به‌عنوان یک خط ابجد، چالش‌های دیداری-املایی ویژه‌ای مانند شباهت بالای حروف، چندشکلی بودن و نبود مصوت‌های کوتاه در نوشتار استاندارد دارد که مداخلات رایج کمتر به آن‌ها پرداخته‌اند. هدف از این یادداشت، معرفی روش «دست الفبایی» به‌عنوان یک مداخله‌ی تجسم‌یافته و بومی برای تقویت تمیز دیداری-شنیداری در کودکان نارساخوان فارسی‌زبان بود. طراحی این روش بر مبنای نگاشت هر واج فارسی به بند مشخصی از انگشتان دست و با دو اصل «تمایز حداکثری» و «سهولت حرکتی» هدایت شد. شواهد رفتاری منتشرشده از کارآزمایی‌های تصادفی‌شده نشان دادند که حرکات هدفمند دست، دانش واج‌های پیچیده را به‌طور معناداری بهبود می‌بخشد و شواهد عصب‌شناختی آشکار ساختند که این نگاشت می‌تواند اتصال کارکردی میان شبکه‌های حسی-حرکتی و بینایی را که هسته‌ی اصلی نقص در نارساخوانی است، تقویت کند. این روش مقیاس‌پذیر، کم‌هزینه و بی‌نیاز از فناوری است. نتیجه‌گیری اصلی این بود که دست الفبایی به‌عنوان یک پروتکل پیشنهادی مطرح می‌شود و اثربخشی آن نیازمند بررسی و تأیید در کارآزمایی‌های بالینی آینده است.

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر تمرینات ثبات خیرگی بر تعادل و کیفیت زندگی بیماران مولتیپل اسکلروزیس انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی و با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری تحقیق حاضر بیماران 40-20 سال مبتلا بیماران Ms شهر ارومیه بود که به صورت تصادفی هدفمند 36 نفر از آنها انتخاب و در دو گروه 18 نفری آزمایش (میانگین سنی: 90/2±77/21) و کنترل (میانگین سنی:12/3± 44/21) قرار گرفتند. آزمون شارپند رومبرگ برای اندازه گیری تعادل ایستا، آزمون زمان برخاستن و رفتن برای اندازه گیری تعادل پویا و پرسشنامه کیفیت زندگی بیماران مبتلا به Ms 29-MSIS در پیش‌آزمون و پس‌آزمون به طور مشابه هم انجام دادند. گروه آزمایش 3 جلسه در هفته و به مدت 8 هفته در طی جلسات 60 دقیقه‌ای به تمرینات ثبات خیرگی پرداختند. داده‌ها از طریق آزمون تحلیل کوواریانس یکراهه در نرم افزار ‌Spss‌ نسخه 26 تحلیل شد. نتایج نشان داد که با کنترل نمرة پیش‌آزمون، بین نمرات آزمونتعادل ایستا و پویا و کیفیت زندگی دو گروه تجربی و کنترل در پس‌آزمون تفاوت معنادار وجود دارد (001/0‌p=). هشت هفته تمرینات ثبات خیرگی بهبود قابل توجهی در تعادل و پایداری دید بیماران Ms ایجاد می‌کند این بهبود تعادل و کاهش محدودیت‌های بصری به ارتقای کیفیت زندگی و مشارکت فعال‌تر آن‌ها در فعالیت‌های روزمره منجر می‌شود. بنابراین پیشنهاد می‌شود، بیماران Ms در برنامه‌های ورزشی مبتنی بر ثبات خیرگی و تمرینات بینایی بیشتر مشارکت داشته باشند.

چکیده معلمان مدارس استثنایی به دلیل ماهیت پیچیده و پرتنش شغلی خود، بیش از سایر معلمان در معرض کاهش بهزیستی روان‌شناختی و افزایش فرسودگی هیجانی قرار دارند. پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی بهزیستی روان‌شناختی و فرسودگی هیجانی بر اساس ادراک خویشتن و ابعاد آن در معلمان مدارس استثنایی استان قم انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌ها، توصیفی از نوع همبستگی با طرح معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی معلمان مدارس استثنایی استان قم در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ به تعداد ۴۲۰ نفر بود که بر اساس فرمول کوکران، ۲۰۱ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای متناسب با حجم طبقات انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌های ادراک خویشتن شوستروم (۱۹۶۲)، فرم کوتاه بهزیستی روان‌شناختی ریف (۱۹۸۹) و فرسودگی هیجانی مسلش و جکسون (۱۹۸۱) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل گردید. یافته‌ها نشان داد که ادراک خویشتن با بهزیستی روان‌شناختی رابطه مثبت و با فرسودگی هیجانی رابطه منفی معنادار دارد. همچنین خویشتن‌پذیری و حرمت‌نفس با بهزیستی روان‌شناختی رابطه مثبت و با فرسودگی هیجانی رابطه منفی داشتند. مدل یکپارچه ادراک خویشتن و مدل تفکیکی ابعاد آن، هر یک توانستند واریانس قابل‌توجهی از بهزیستی و فرسودگی هیجانی را تبیین کنند. بر اساس یافته‌ها، ادراک خویشتن و ابعاد آن نقش تعیین‌کننده‌ای در بهزیستی روان‌شناختی و فرسودگی هیجانی معلمان مدارس استثنایی دارند. این نتایج برای سیاست‌گذاران آموزشی و مدیران مدارس استثنایی در طراحی مداخلات پیشگیرانه و ارتقادهنده سلامت روان معلمان کاربرد دارد.

چکیده پژوهش حاضر با هدف اثربخشی آموزش چندوجهی با روش چندرسانهای بر خودکارآمدپنداری و شادکامی دانش‌آموزان مبتلا به اختلالهای رفتاری بروننمود انجام شد. روش پژوهش نیمهآزمایشی با طرح پیش‌آزمون_پسآزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری تمامی دانش‌آموزان با اختلالهای رفتاری برون‌نمود شهرستان شاهرود و مادران آنها در سال تحصیلی 1401-1400 بودند که از بین آنها 20 نفر با روش نمونهگیری در دسترس انتخاب و به صورت ‌تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه قرار گرفتند.گروه آزمایش آموزش چندوجهی به روش چندرسانه‌ای را در 8 جلسه 70 دقیقهای دریافت نمودند. ابزارهای پژوهش سیاهه رفتاری کودک آخنباخ نسخه معلم (آخنباخ و رسکورلا، ۲۰۰۷)، پرسشنامه خودکارآمدپنداری کودکان (موریس، ۲۰۰۱) و پرسشنامه شادکامی آکسفورد (آرگیل ولو، ۱۹۹۰) بود. داده‌ها با روش کواریانس تک و چندمتغیری تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد آموزش چندوجهی به روش چندرسانه‌ای به طور معنی‌داری بر افزایش خودکارآمدپنداری و شادکامی دانش‌آموزان با اختلالهای رفتاری بروننمود تاثیر داشت (05/0>P)؛ بنابراین میتوان گفت آموزش چندوجهی به روش چندرسانه‌ای توانست با تلفیق نرم‌افزارهای شنیداری، دیداری و جنبشی، خودکارآمدپنداری و شادکامی دانش‌آموزان با اختلالهای رفتاری بروننمود را ارتقاء بخشد.

چکیده با گسترش کاربرد فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش، توانایی معلمان در بهره‌گیری از این قابلیت‌ها برای طراحی فعالیت‌های آموزشی تعاملی و هوشمند اهمیت بیشتری یافته است؛ به‌ویژه در آموزش دانش‌آموزان با نیازهای ویژه که طراحی آموزشی انعطاف‌پذیر نقشی اساسی دارد. در این میان، میزان استفاده مؤثر از این ظرفیت‌ها تا حد زیادی به سطح سواد هوش مصنوعی معلمان وابسته است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان مؤلفه‌های چهارگانه سواد هوش مصنوعی معلمان آموزش و پرورش استثنایی شامل ابعاد شناختی، رفتاری، عاطفی و اخلاقی و میزان بهره‌گیری آنان از این قابلیت‌ها در طراحی فعالیت‌های آموزشی انجام شد.این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–همبستگی و پیمایشی بود. جامعه آماری شامل معلمان مدارس استثنایی استان البرز بود که از میان آنان ۱۴۲ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه سواد هوش مصنوعی نگ و همکاران و یک چک‌لیست محقق‌ساخته گردآوری شد و با ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل گردید.نتایج نشان داد میان سطح سواد هوش مصنوعی معلمان و میزان استفاده از قابلیت‌های آن در طراحی آموزشی رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد r = 0.522, p < 0.01)). همچنین تحلیل رگرسیون نشان داد که مؤلفه‌های شناختی، رفتاری و اخلاقی پیش‌بینی‌کننده‌های معنادار این متغیر هستند، در حالی که نقش مؤلفه عاطفی معنادار نبود. یافته‌ها بر ضرورت طراحی برنامه‌های توسعه حرفه‌ای برای معلمان تأکید دارد؛ برنامه‌هایی که علاوه بر مهارت‌های فنی، به تقویت دانش مفهومی و توانمندی‌های عملی در استفاده از این فناوری نیز توجه کنند.

چکیده هدف از این پژوهش تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت بر تجربۀ خشونت و ابراز وجود نوجوانان دختر بی‌سرپرست بود. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه نوجوانان دختر بی‌سرپرست ساکن در مؤسسه ملائک شهر تهران در سال 1404 (37 نفر) بود. حجم نمونه شامل 30 نفر از جامعه آماری بود که به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و در گروه‌های گواه و آزمایش (هر گروه 15 نفر) جایگماری شدند. برای گروه آزمایشی، درمان مبتنی بر شفقت اجرا شد؛ در حالیکه گروه کنترل در لیست انتظار باقی ماندند. ابزار پژوهش شامل پرسش‌نامۀ تجربۀ خشونت (زارعی ، 1392) و پرسش‌نامه ابراز وجود (گمبریل و ریچی، 1975) بود. نتایج نشان داد که درمان مبتنی بر شفقت بر تجربۀ خشونت و ابراز وجود در مرحله پس‌آزمون تاثیر معنی‌دار داشته (01/0>p)و در متغیر تجربۀ خشونت 86 درصد و در متغیر ابراز وجود 64 درصد از تغییرات، ناشی از تاثیر مداخله بوده است. این نتایج بیانگر آن است که تقویت خودشفقتی و نگرش مثبت به خود می‌تواند نقش مهمی در بهبود سلامت روان و مهارت‌های اجتماعی این گروه آسیب‌پذیر ایفا کند. بر این اساس، می‌توان از درمان مبتنی بر شفقت به‌عنوان رویکردی مؤثر در برنامه‌های توانمندسازی و حمایت روانی ـ اجتماعی نوجوانان بی‌سرپرست بهره گرفت.

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش برنامۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهن‏آگاهی بر میزان فشار روانی مادران کودکانِ کم‏توان‏ذهنی بود. روش پژوهش، از نوع آزمایشی با طرح پیش‏آزمون-پس‏آزمون با گروه کنترل بود. جامعه‏ی‏ آماری این پژوهش را کلیه‏ی مادران کودکانِ کم‏توان‏ذهنی دوره‏ی آمادگی شهر مارلیک در سال تحصیلی 92-1391 تشکیل می‏دادند که از میان آنها با استفاده از روش نمونه‏گیری تصادفی ساده، 24 نفر از مادرانی که نمره‏های فشار روانی‏شان یک انحراف معیار بالاتر از میانگین گروه بود، انتخاب و به صورت تصادفی در گروه آزمایش (12 نفر) و گروه کنترل (12 نفر) جایگزین شدند. به گروه آزمایش، 8 جلسه برنامۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهن‏آگاهی آموزش داده شد. برای جمع‏آوری داده‏ها از فرم 52 سوالی پرسشنامه‏ی منابع فشار روانی فردریک استفاده شد. داده‏ها از طریق آزمون آماری کواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‏ها نشان داد که فرضیه‏ی پژوهش مبنی بر تأثیر آموزش برنامۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهن‏آگاهی بر میزان فشار روانی مادران کودکانِ کم‏توان‏ذهنی مورد تأیید قرار گرفته است و مادران گروه آزمایش نسبت به مادران گروه کنترل در پس‏آزمون، به طور معناداری فشار روانی کمتری داشتند (01/0>p). بنابراین، می‏توان نتیجه گرفت که آموزش برنامۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهن‏آگاهی در کاهش فشار روانی مادران کودکانِ کم‏توان‏ذهنی تأثیر معناداری دارد.

چکیده  هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر بازی‌های ‌آموزشی رایانه‌ای بر انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان پسر پایه سوم ابتدایی با  ناتوانی یادگیری ریاضی بود. به همین منظور با اجرای یک پژوهش آزمایشی از بین تمامی دانش آموزان پسر پایه سوم ابتدایی مدارس شهر خرم آباد، 40 نفر از طریق نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و به شیوه تصادفی به دوگروه آزمایش وکنترل تقسیم شدند. ابزار پژوهش، پرسش‌نامه انگیزشی ولرند بود. پیش‌آزمون انگیزش تحصیلی در هر دو گروه آزمایش و کنترل توسط پژوهش‌گر اجرا شد. در گروه آزمایش، نخست معلم درس خود را ( چهار عمل اصلی) به طور کامل به دانش‌آموزان ارایه داد و از بازی رایانه‌ای به عنوان مکملی برای مفهوم آموزش داده شده استفاده کرد. اما معلم در گروه کنترل برای آموزش مفاهیم ریاضی، به روش مرسوم خود ادامه داد. سپس پس‌آزمون انگیزش تحصیلی توسط پژوهش‌گر اجراء شد.  تحلیل داده ها با استفاده از اندازه‌گیری مکرر نشان داد که پس از آموزش تفاوت معناداری در انگیزش تحصیلی گروه آزمایشی درمقایسه با گروه کنترل ایجاد شد(001/0   p≥). نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که استفاده از بازی‌های رایانه‌ای آموزشی ریاضی در مفهوم جمع، تفریق، ضرب و تقسیم باعث افزایش انگیزش تحصیلی دانش آموزان با ناتوانی یادگیری ‌ریاضی می‌شود. براساس یافته‌های پژوهش پیشنهاد می شود که در‌ آموزش مفاهیم ریاضی از فناوری‌های نوین آموزشی به ویژه بازی های رایانه‌ای استفاده شود.

چکیده در بین فعالیت‌های کودکان،
نقاشی فعالیتی است که از تحول شناختی، عاطفی و اجتماعی تاثیر می پذیرد و به همین دلیل
به مقیاس وسیع در تشخیص روانی و روان‌درمانگری به کار گرفته می‌شود. هدف پژوهش
حاضر مقایسه نشانه‌های اضطراب و افسردگی در نقاشی آدمکِ دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی
و عادی بود. نوع پژوهش، توصیفی از نوع علّی-مقایسه‌ای بود. جامعه‌ آماری این پژوهش
عبارت بود از کلیه‌ دانش‌آموزان 11 ساله‌ کم‌توان ذهنی و عادی شهر شهریار در سال
تحصیلی 91-1390 که از میان آنها با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس 33 دانش‌آموز
کم‌توان ذهنی و با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای 33 دانش‌آموز عادی به
عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات از آزمون ترسیم آدمک استفاده شد. داده‌ها
از طریق آزمون آماری u مان‌ویتنی
مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که بین میزان اضطراب و افسردگی
در نقاشی دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی و عادی تفاوت معناداری وجود دارد (0.05p<)؛ به این معنا که دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی نشانه‌های اضطراب و
افسردگی بیشتری را نسبت به دانش‌آموزان عادی در آزمون ترسیم آدمک نشان داده بودند.
در نتیجه، می‌توان با بررسی نقاشی‌های کودکان به حالات عاطفی آنها از قبیل اضطراب
و افسردگی پی برد و از آزمون ترسیم آدمک به عنوان یک ابزار تشخیصی یا کمک تشخیصی
هم در کودکان کم‌توان ذهنی و هم کودکان عادی استفاده نمود

چکیده هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر، تدوین برنامه‌ای برای آموزش والدین دارای فرزند با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی و بررسی میزان اثربخشی این برنامه بر کاهش نشانه‏های این اختلال و کارکرد خانواده (شیوه‏های فرزند¬پروری و استرس والدینی) است. روش: در این پژوهش نیمه آزمایشی، تعداد 24 نفر از والدین دارای کودکان با اختلال نارسایی توجه با روش نمونه‏گیری خوشه¬ای چند مرحله¬ای به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (12 نفر) و کنترل (12 نفر) شرکت داشتند. برای جمع‏آوری داده¬های مربوط به تشخیص اختلال از مقیاس درجه‏بندی نشانه‏های اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی که بر مبنای کتاب راهنمای تشخیصی و آماری بیماری‏های روانی (2000) ساخته شده است و نیز به منظور بررسی کارکرد خانواده از مقیاس استرس والدینی (PSI/SF) و پرسشنامۀ سبک‌های فرزند پروری رابینسون و همکاران (2000) استفاده شده است. با استفاده از آزمون آماری تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس (با اندازه گیری مکرر)، به کمک نرم افزار SPSS تأثیر آموزش والدین بر کاهش نشانه‏های اختلال و کارکرد خانواده مورد بررسی قرار گرفت. یافته¬ها: نتایج به دست آمده در این پژوهش نشان داد که آموزش والدین توانسته است بر کاهش میزان استرس والدین، افزایش شیوۀ فرزندپروری مقتدرانه (پدر و مادر) و کاهش شیوۀ فرزندپروری سهل‏گیر پدر در سطح (05/0 > P) تأثیر معنادار داشته باشد. همچنین لازم به ذکر است که آموزش والدین بر کاهش نشانه‏ها، شیوۀ فرزندپروری خودکامه (پدر و مادر) و سهل‏گیر (مادر) در سطح )05/0 <P) تأثیر معنادار نداشت. نتایج مربوط به آزمون پیگیری نیز نشان داد که شیوۀ فرزندپروری خودکامه مادر در سطح (01/0>P) افزایش یافته است. به طور کلی می¬توان نتیجه¬گیری کرد که برنامه مذکور می¬تواند برای بهبود کارکرد خانواده تأثیر داشته باشد.

چکیده هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر درمان ویبرواکوستیک موزیک
بر کاهش رفتارهای کلیشه‌ای، خود جرحی و پرخاشگرانه افراد با اختلال اتیسم  و بررسی تأثیر این درمان بر فعالیت سیستم اعصاب خودمختار
این افراد بود. روش این پژوهش از نوع تک
موردی بوده و با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس، اعضای نمونه که 3 نفر از نوجوانان
افراد با اختلال اتیسم  با رفتار چالش‌انگیز
بودند، انتخاب شدند. به این صورت که نخست به‌وسیله نتایج حاصل از پرسشنامه مشکلات
رفتاری و با استفاده از ثبت نمونه‌گیری زمانی و ثبت فاصله زمانی که توسط والدین
تکمیل شد، خط پایه رسم گردید و سپس روش درمانی ویبروآکوستیک موزیک به مدت 10 جلسه
و هر جلسه 20 دقیقه بر روی هر یک از اعضای نمونه اجراء گردید. در حین ارائه متغیر
مستقل نیز میزان رفتار چالش‌انگیز به‌وسیله برگه ثبت داده‌ها ثبت گردید. قبل از
شروع درمان، 10 دقیقه پس از شروع درمان و بلافاصله پس از درمان، فشارخون و ضربان
قلب افراد با اختلال اتیسم  مورد اندازه‌گیری
قرار گرفت. بعد از پایان جلسات درمانی، رفتار چالش‌انگیز (کلیشه‌ای و قالبی، خود
جرحی و پرخاشگرانه) افراد با اختلال اتیسم  دوباره به‌وسیله پرسشنامه مشکلات رفتاری مورد ارزیابی
قرار گرفت. جهت پیگیری نیز بعد از 2 هفته از پایان مداخله پرسشنامه مشکلات رفتاری
اجرا گردید. یافته‌ها حاکی از این بود که رفتارهای چالش‌انگیز هر سه آزمودنی در ارزیابی‌های
جلسات درمانی، والدین و اجرای مجدد پرسشنامه مشکلات رفتاری که به منظور بررسی تغییرات
احتمالی انجام شد، کاهش یافت و کاهش فشارخون و ضربان قلب در حین جلسات درمانی نشان
از اثرگذاری این درمان بر سیستم عصبی سمپاتیک به عنوان شاخه‌ای از سیستم اعصاب
خودمختار دارد با توجه به یافته‌ها می‌توان بیان کرد که درمان ویبروآکوستیک موزیک با
اثرگذاری بر سیستم عصبی سمپاتیک، رفتار چالش‌انگیز افراد با اختلال اتیسم  را کاهش می‌دهد.

چکیده lمقدمه: این پژوهش با هدف تعیین اعتبار، پایایی پرسشنامه کارکردهای اجرایی کودکان و نوجوانان بارکلی (2012) در شهر مشهد است. روش: بررسی این مطالعه روش شناسی و از نوع روان سنجی است و با استفاده از قرارداد استاندارد IQOLA، به فارسی سازی آزمون و بررسی روایی آن می پردازد. این پژوهش شامل مراحل ترجمه، سنجش کیفیت ترجمه، ترجمه روبه عقب، مقایسه نسخه انگلیسی با نسخه فارسی است. سنجش روایی ظاهری برعهده 60 نمونه بود و نمره اثر عبارات سنجیده شد.
بدین منظور به روش خوشه ای چند مرحله ای تعداد 1000 دانش آموز مقطع ابتدایی تامتوسطه(6 تا 17 سال) شهر مشهد در سال تحصیلی 96-97 انتخاب و (979) دانش آموز پرسشنامه را تکمیل کردند. ، از 63 نفر از آن ها خواسته شد به فاصله دو هفته در بازآزمون شرکت کنند. پایائی آزمون با استفاده از روش های آلفای کرونباخ90/0 مشخص شد.، ضریب تنصیف، با زآزمون، محاسبه ضریب همبستگی این آزمون با آزمون کولیج (2002؛ زاهدی و علیزiده، 1383) در نمونه 200 نفری مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: پرسشنامه در جامعه ایرانی نیز از پایایی و اعتبار خوبی برخوردار و قابل کاربرد در حیطه های مختلف پژوهش در ایران است. نتیجه گیری: برای کل مقیاس کارکردهای اجرایی و خرده مؤلفه‌های خود مدیریتی زمان ، خودسازمان دهی/ حل مسأله ، خودکنترلی/ بازداری ، خود انگیزشی و خود نظم‌جویی هیجانی ضرایب آلفا به ترتیب برابر 90/0، 85/0، 82/0، 78/0، 76/0 و 72/0 میباشند که بیانگر پایا بودن مقیاس کارکردهای اجرایی می‌باشند. نتایج روایی آزمون در تمام خرده مقیاسها 79/0 می باشد

چکیده رویکردهای مختلفی در درمان اختلال های رفتاری در کودکان وجود دارد که عمدتا آموزش مبتنی بر تغییر و اصلاح رفتار است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر آموزش والدین مبتنی بر درمان شناختی رفتاری بر کاهش نشانه های اختلال نافرمانی مقابله ای کودکان است. روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل است. در این مطالعه والدین و کودکان 8 تا 10 ساله مراجعه کننده به کلینیک روانشناسی که با استفاده از مصاحبه بالینی، پرسشنامه سنجش مبتنی بر تجربه آخن باخ فرم والدین (ASEBA) (جهت تشخیص اختلال های رفتاری) و ملاک های مبتنی بر DSM-5، تشخیص اختلال نافرمانی مقابله ای داده شده بودند، به عنوان جامعه آماری در پژوهش شرکت کردند و ازمیان آنان 20 نفر با استفاده ازنمونه گیری هدفمند به عنوان گروه نمونه انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش وکنترل جایگزین شدند. پروتکل درمانی در 9 جلسه از طریق آموزش والدین و در منزل به اجرا در آمد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس بررسی شد. تحلیل نتایج بیانگر تاثیر آموزش والدین مبتنی بر درمان شناختی رفتاری بر کاهش نشانه های اختلال نافرمانی مقابله ای است. نتایج به دست آمده بیانگر آن است که درمانگری هایی که در آن خانواده نقشی محوری داشته و حضوری فعال در برنامه های مداخله ای دارند اثربخشی بالاتری دارند.